Είδαμε και προτείνουμε: «Ο Ναυτικός» του Φερνάντο Πεσσόα, σε σκηνοθεσία της Δανάη Κατσαμένη, στο Θέατρο Βαφείο - Λάκης Καραλής

 

Η παράσταση «Ο Ναυτικός» του Φερνάντο Πεσσόα, σε σκηνοθεσία της Δανάης Κατσαμένη, στο Θέατρο Βαφείο - Λάκης Καραλής, είναι μια εμπειρία βαθιά εσωτερική και ουσιαστική.

Η σκηνή αναπνέει μέσα σε μια ατμόσφαιρα ονείρου. Το φως, οι σιωπές και οι παύσεις δημιουργούν ένα τοπίο νυχτερινό και ποιητικό. Ο χώρος μοιάζει να αιωρείται ανάμεσα στη ζωή και στη μνήμη. Η θάλασσα ακούγεται σαν μακρινή υπόσχεση. Ο χρόνος χάνει τη γραμμική του πορεία και γίνεται κύκλος.

Οι τέσσερις ηθοποιοί κρατούν την ένταση αμείωτη. Η Αφροδίτη Βραχοπούλου, η Δανάη Γοργομύτη, η Βίκυ Λέκκα και η Άννα Λιανοπούλου λειτουργούν σαν ένα σώμα με τέσσερις φωνές. Οι ερμηνείες τους έχουν καθαρότητα και εσωτερικό ρυθμό. Κάθε λέξη έχει βάρος. Κάθε βλέμμα έχει νόημα. Η σωματικότητα υπηρετεί τον λόγο και δεν τον σκεπάζει.

Η παράσταση αναδεικνύει τη δύναμη του κειμένου. Στον «Ναυτικό» ο Φερνάντο Πεσσόα στήνει ένα στοχασμό πάνω στην ίδια την ανθρώπινη συνείδηση. Το όνειρο δεν λειτουργεί ως ποιητική μεταφορά, αλλά ως πιθανή μορφή πραγματικότητας· ο άνθρωπος, όταν δεν αντέχει το κενό, επινοεί έναν κόσμο για να κατοικήσει μέσα του. Ο ναυτικός πλάθει μια πατρίδα που δεν υπήρξε ποτέ και, όσο τη φαντάζεται, τόσο εκείνη αποκτά βάρος, υφή, μνήμη· ώσπου η επινόηση γίνεται πιο αληθινή από την αλήθεια και το πραγματικό παρελθόν χάνεται. Ο Πεσσόα μιλά για τον φόβο της γνώσης, για την αγωνία μπροστά σε μια αλήθεια που μπορεί να διαλύσει ό,τι μας κρατά όρθιους, και υπαινίσσεται πως η ταυτότητα δεν είναι κάτι σταθερό αλλά κάτι που αφηγούμαστε και ξαναφτιάχνουμε διαρκώς. Ο χρόνος ρευστοποιείται, το παρόν γλιστρά στο παρελθόν, η μνήμη μοιάζει με κατασκευή, και η ζωή φαντάζει σαν μια εσωτερική θάλασσα όπου το όνειρο και η πραγματικότητα αντανακλούν το ένα το άλλο. Έτσι, ο «Ναυτικός» γίνεται ένα ήσυχο αλλά βαθύ ερώτημα: αν ό,τι ζούμε μπορεί να είναι επινόηση, τότε τι σημαίνει αλήθεια και ποιος είναι τελικά ο τόπος όπου ανήκουμε;

Η σκηνοθεσία κρατά τη στατικότητα του έργου και την μετατρέπει σε εσωτερική κίνηση. Οι σιωπές αποκτούν ένταση. Οι λέξεις αποκτούν παλμό. Το σκοτάδι γίνεται πεδίο αναμέτρησης με τον εαυτό. Η παράσταση επιλέγει τη λιτότητα και κερδίζει σε βάθος.

«Ο Ναυτικός» αφήνει μια αίσθηση γλυκιάς μελαγχολίας. Αφήνει σκέψεις που συνεχίζουν να κινούνται και μετά το τέλος. Αφήνει την αίσθηση ότι το όνειρο δεν διαλύεται με το φως της αυγής. Συνεχίζει μέσα μας.