Διαβάσαμε και προτείνουμε: Άρρητον έρνον της Γαβρίλη Αικατερίνης από τις εκδόσεις Διάνοια

 

Η ποιητική συλλογή Άρρητον έρνον της Γαβρίλη Αικατερίνης απλώνεται σε χρονικό βάθος δεκαετίας και αυτό γίνεται αισθητό όχι μόνο θεματικά, αλλά και υπαρξιακά. Πρόκειται για ένα έργο εσωτερικής ωρίμανσης, όπου η ποιήτρια δεν καταγράφει απλώς σκέψεις· παρακολουθεί τη σταδιακή μεταμόρφωση της συνείδησης μέσα σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται κοινωνικά, ηθικά και ψυχικά.

Σε άλλα ποιήματα η εικόνα είναι απλή, σχεδόν αρχετυπική, αλλά αποκτά φιλοσοφική πυκνότητα: η καθυστέρηση, η προσκόλληση, η ματαίωση της προσφοράς οδηγούν τελικά σε μια ύπαρξη που καταναλώνεται χωρίς συνείδηση της δυναμικής της. Η ποιήτρια δεν ηθικολογεί· αφήνει την εικόνα να λειτουργήσει ως καθρέφτης. Σε άλλα ποιήματα οι εικόνες είναι έντονες: «κωδικοποιημένες μονάδες», «ευτελή αντίγραφα», «επίπλαστες εικόνες». Η κοινωνική κριτική είναι σαφής, όμως δεν διολισθαίνει σε καταγγελτικό ύφος· παραμένει ποιητική, με ρυθμό που θυμίζει κυματισμό, άλλοτε ήπιο, άλλοτε φορτισμένο. Η γαλήνη δεν παρουσιάζεται ως δεδομένο, αλλά ως απώλεια που προκύπτει όταν η αυθεντικότητα ποδοπατείται.

Η γλώσσα της Γαβρίλη είναι ρέουσα, συμβολική, με έντονη χρήση μεταφοράς και αλληγορίας. Ενίοτε η επανάληψη της ελλειπτικής στίξης (οι αποσιωπήσεις) δημιουργεί μια αίσθηση εκκρεμότητας, σαν να αφήνει τον αναγνώστη να συμπληρώσει το ανείπωτο. Αυτή η τεχνική υπηρετεί τον τίτλο της συλλογής: το «άρρητον» δεν είναι απουσία λόγου, αλλά χώρος εσωτερικής ηχούς.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το «Σημείωμα της Συγγραφέως», όπου η ποιήτρια συνδέει ρητά την ποίηση με τη θεραπευτική διάσταση της ψυχολογίας. Η τέχνη δεν προβάλλεται ως αισθητική πολυτέλεια, αλλά ως εργαλείο αυτεπίγνωσης. Η αναφορά σε σύμβολα, όνειρα, αρχέτυπα και δημιουργική φαντασία δείχνει έναν λόγο επηρεασμένο από σύγχρονες ψυχοθεραπευτικές αντιλήψεις. Εδώ η ποίηση γίνεται πράξη ευθύνης: η αυτοθεραπεία δεν είναι παθητική διαδικασία, αλλά συνειδητή επιλογή μετασχηματισμού.

Θεματικά, η συλλογή κινείται ανάμεσα σε τρεις βασικούς άξονες τη φθορά και την ωρίμανση, την αυθεντικότητα απέναντι στον κοινωνικό μιμητισμό και τη θεραπευτική δύναμη της εσωτερικής εργασίας.

Εκεί όπου το έργο ξεχωρίζει είναι στη σταθερή του πρόθεση να οδηγήσει τον αναγνώστη «στον φλεγόμενο πυρήνα της ύπαρξης». Δεν πρόκειται για εύκολη ποίηση· απαιτεί συμμετοχή. Η ποιήτρια δεν προσφέρει απαντήσεις, αλλά διαμορφώνει έναν χώρο αναστοχασμού.

Αν θα μπορούσε να εντοπιστεί μια δημιουργική πρόκληση, αυτή αφορά την οικονομία του λόγου σε ορισμένα σημεία του δοκιμιακού μέρους, όπου η ιδέα προηγείται της ποιητικής συμπύκνωσης. Ωστόσο, η ειλικρίνεια της πρόθεσης και η καθαρότητα του οράματος υπερτερούν.

Το Άρρητον έρνον είναι μια διαδρομή εσωτερικής καλλιέργειας. Ένας σπόρος που δεν φοβάται τελικά να πέσει, γιατί γνωρίζει ότι μόνο έτσι θα μετατραπεί σε νέα ζωή.