Κωστής Καπελώνης: "Η μουσική στη συγκεκριμένη παράσταση, που είναι ένας γυναικείος μονόλογος με τραγούδια, λειτουργεί σαν δεύτερος ηθοποιός, γιατί όχι μόνο πρωταγωνιστεί στα τραγούδια της παράστασης, αλλά συνοδεύει τον Λόγο".
Στο έργο η Ελένη μιλά επιτέλους με τη δική της φωνή. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η μετατόπιση από το «αντικείμενο του μύθου» στο υποκείμενο του λόγου και ποια ευθύνη γεννά δραματουργικά;
Όταν δανειζόμαστε ιστορικά πρόσωπα για να τα μετατρέψουμε σε θεατρικούς χαρακτήρες, το κάνουμε συνήθως, δηλαδή αυτό κάνουν οι μεγάλοι συγγραφείς, για να πούμε στους θεατές μας μια ιστορία, που να έχει κάποια σχέση με το παρόν τους. Το Θέατρο και η Τέχνη γενικότερα χρησιμοποιεί το παρελθόν, για να μιλήσει για το σήμερα, δεν κάνει μαθήματα ιστορίας. Έτσι κάνει ο Κωνσταντίνος Μπούρας, παίρνοντας την Ωραία Ελένη του μύθου και της αποδίδει σκέψεις μιας σύγχρονης γυναίκας, που αναφέρεται μεν στο μακρινό παρελθόν της, αλλά αυτό που θέλει στην ουσία να κάνει, είναι να σπρώξει τον θεατή να αναλογιστεί το σύγχρονο περιβάλλον του. Επομένως ο συγγραφέας μάς οδηγεί σε μια πολύ καθαρή δραματουργική ανάλυση και μας βοηθάει να δούμε από τη δική του οπτική γωνία το θεατρικό πρόσωπο.
Η Ελένη παρουσιάζεται ως κακοποιημένη ύπαρξη και ταυτόχρονα ως σύμβολο ομορφιάς και κατάρας. Πώς συνομιλεί αυτή η διπλή της υπόσταση με τη σύγχρονη γυναικεία εμπειρία και τις σημερινές μορφές βίας;
Η ομορφιά βέβαια προκαλεί θαυμασμό και έλξη, αλλά πολλές φορές δημιουργεί και αισθήματα ζήλιας ή και φθόνου. Έτσι η ομορφιά γίνεται στόχος αρνητικών αντανακλαστικών από το κακοποιητικό περιβάλλον της. Κι όταν αυτό το περιβάλλον είναι καταπιεσμένο από εσωτερικά προβλήματα ή εξωτερικούς παράγοντες απορρύθμισης είναι πολύ εύκολο, να προκύψει η βία, που βλέπουμε σήμερα στις προοδευμένες υποτίθεται κοινωνίες που ζούμε.
Η παράσταση διατρέχει τον χρόνο, από την Τροία έως τους σύγχρονους πολέμους. Πιστεύετε ότι ο μύθος της Ελένης επαναλαμβάνεται ιστορικά επειδή αλλάζουν οι εποχές ή επειδή δεν αλλάζει η ανθρώπινη στάση απέναντι στη γυναίκα και την εξουσία;
Δυστυχώς οι αιώνες μάς λένε ότι οι πόλεμοι είναι σύνηθες φαινόμενο της ανθρώπινης Ιστορίας και επειδή αυτοί που τους προκαλούν ρίχνουν πάντα το φταίξιμο σε κάποιους άλλους, έτσι και τον Τρωικό Πόλεμο τον χρέωσαν σε μια γυναίκα. Αυτό το μοτίβο επαναλαμβάνεται συνέχεια. Οι εξουσίες καταπιέζουν, ασχημονούν και μοιραία προκαλούν αντιδράσεις για το καλό του κόσμου. Δυστυχώς κάποια θέματα δεν αλλάζουν με τις εποχές, μόνο προβάλλονται σε μια διαφορετική βιτρίνα, που συνήθως εκθέτει τον αδύναμο, όπως στην περίπτωση μας μια γυναίκα.
Ο μονόλογος ισορροπεί ανάμεσα στο ποιητικό, το πολιτικό και το βιωματικό. Πώς αποφασίσατε ποια στιγμή χρειάζεται κραυγή και ποια σιωπή, ποια οργή και ποια συγχώρεση;
Ένα καλογραμμένο ποιητικό κείμενο συνήθως περιέχει και τη διαδικασία της ροής της έμπνευσης, επομένως το κείμενο είναι ασφαλής οδηγός της πορείας των συναισθημάτων και της εξέλιξής τους. Αν έχεις την ευαισθησία, να ακούσεις αυτά που λέει και με ποιο τρόπο τα λέει το κείμενο, είναι σχεδόν μοιραίο να συναντηθείς με τις διαδρομές της έμπνευσής του ή να ταξιδέψεις παράλληλα, φωτίζοντας στιγμές που συμφωνούμε όλοι οι συνεργάτες, ότι αφορούν στην εποχή μας. Αυτή η χαραχθείσα διαδρομή οδηγεί την υποκριτική, στο πώς θα εκφράσει στην παράσταση τις στιγμές κραυγής ή σιωπής, τις εξάρσεις οργής ή την αποκατάσταση των σχέσεων και τη συγχώρηση.
Η μουσική της Ζωής Τηγανούρια λειτουργεί ως ισότιμος αφηγηματικός άξονας. Πώς διαμορφώθηκε αυτή η συνομιλία λόγου και μουσικής στη σκηνή και τι προσθέτει στο σώμα της Ελένης;
Η μουσική στη συγκεκριμένη παράσταση, που είναι ένας γυναικείος μονόλογος με τραγούδια, λειτουργεί σαν δεύτερος ηθοποιός, γιατί όχι μόνο πρωταγωνιστεί στα τραγούδια της παράστασης, αλλά συνοδεύει τον Λόγο, συνομιλώντας με την Ελένη, με υπογραμμίσεις συναισθημάτων, με εντάσεις που προεκτείνουν το αίσθημα ή παρασύρουν τον θεατή σε μια ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να προσλάβει πολυμερώς το ποιητικό κείμενο. Ακόμη συμβάλλει στη δημιουργία κατανυκτικής ατμόσφαιρας, ή υποστηρίζει την ηθοποιό στη διατήρηση της πορείας, που χαράζουν τα συναισθήματά της. Στη διάρκεια των προβών μας υπήρξε μια συνεχής αναζήτηση των μουσικών μοτίβων και του τρόπου εκτέλεσής των, ώστε να πετύχουμε δύο στόχους: τη συνοδεία με τον τρόπο που είπαμε παραπάνω και παράλληλα την υποστήριξη της ηθοποιού με τρόπο που να στηρίζεται και να ενισχύεται αυτό που ήθελε σε κάθε κατάσταση να εκφράσει.
Η Γεωργία Ζώη ερμηνεύει μια Ελένη ώριμη, συμφιλιωμένη με τον χρόνο και απαλλαγμένη από το μαρτύριο του έρωτα. Πόσο απελευθερωτική, ή ριζοσπαστική, είναι αυτή η ανάγνωση σε έναν πολιτισμό που ταυτίζει τη γυναίκα με τη νεότητα και την επιθυμία;
Ακριβώς
αυτό το εύρημα του συγγραφέα, δηλαδή να μας παρουσιάσει μια συμβολική μορφή, η
οποία είναι ταυτισμένη με την Ομορφιά και τον Έρωτα, σε μια νέα κατάσταση, όπου
η Ομορφιά έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα, ο Έρωτας έχει πάψει να είναι μαρτύριο,
απελευθερώνει την εικόνα από την όποια προκατάληψη έχουμε γι’ αυτήν και μας
επιτρέπει να δούμε αυτό το σύμβολο της ομορφιάς, σαν αιώνιο σύμβολο γυναίκας,
που μπορεί να φέρει σκέψεις και συμπεριφορές βαθιά ανθρώπινες, πέρα από τη Νεότητα
ή την Επιθυμία και να μπορεί να μας μιλήσει για την ουσία του ανθρώπινου βίου,
δηλαδή τον Πόλεμο σε όλες τις μορφές του, ατομικό ή συλλογικό, την ελπίδα ότι
μπορεί ο Έρωτας κι η Ομορφιά να φέρουν την Ειρήνη, που η ποιητική διάθεση του
συγγραφέα, θεωρεί πρωταρχικό ζητούμενο στην εποχή μας, όπως μας λέει στο τελευταίο
τραγούδι της παράστασης.
Στο τέλος, η Ελένη μεταμορφώνεται σε σύμβολο Ειρήνης, Αγάπης και Ελευθερίας. Πρόκειται για λύτρωση, για πολιτική θέση ή για μια ουτοπία που οφείλουμε να διεκδικούμε;
Μετά την εξιστόρηση του παρελθόντος της, η Ελένη έχει την ανάγκη της λύτρωσης από τα δεσμά που της έχουμε επιβάλλει και, παίρνοντας μια ξεκάθαρη αντιπολεμική θέση, μας προτείνει μιαν αιώνια Ειρήνη, την οποία η Ιστορία την θεωρεί ανέφικτη, αλλά χρέος δικό μας είναι να τη διατηρήσουμε σαν Ιδανικό και απόλυτο ζητούμενο και να μην παραλείπουμε, να αγωνιζόμαστε πάντα γι’ αυτήν την ουτοπία.
Η παράσταση ολοκληρώνεται με διάλογο με το κοινό. Τι ελπίζετε να έχει μετακινηθεί μέσα στον θεατή όταν η Ελένη γυρίσει την πλάτη της «ταπεινά» και σωπάσει;
Η ηλικιωμένη και μεταμορφωμένη Ωραία Ελένη προτείνει στον θεατή, στη διάρκεια της παράστασης, μια μετατόπιση από τις καθιερωμένες απόψεις και αναλύσεις του ιστορικού παρελθόντος κι έτσι παροτρύνει τον θεατή, παράλληλα με τη γνώση της Ιστορίας, να αναρωτηθεί για την κρατούσα αλήθεια ως προς τα γεγονότα του παρελθόντος και να προσπαθήσει, να κατανοήσει τις αιτίες των πραγμάτων, που οδηγούν τις ιστορικές εξελίξεις. Με τον διάλογο με το κοινό, μετά την παράσταση, ελπίζουμε να προκύψουν ερωτήματα και απόπειρες απαντήσεων για την κατανόηση του ζοφερού παρόντος μας και ίσως εμφανιστούν ιδέες και προτάσεις λύσεων για το μέλλον, που μπορεί να βελτιώσουν τις κοινωνικές συνθήκες, που καθορίζουν τη ζωή μας. Το ζητούμενο είναι, να συνειδητοποιήσουμε, ότι η έστω και ελάχιστη δική μας συμμετοχή, μπορεί, όταν θα προστεθεί στην προσφορά του διπλανού μας, να δημιουργήσουν προϋποθέσεις ελπίδας για το μέλλον των ανθρώπων, που έρχονται μετά από μας.
Βλάρα Αλεξία
.jpg)
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου