Ανθή Γουρουντή: "Η εποχή των αντιφάσεων, ο τόπος και χρόνος που ζούμε, κάνει το συγκεκριμένο έργο εξαιρετικά επίκαιρο, παρουσιάζοντας την ανάγκη του ανθρώπου για πνευματική ανάταση και την τάση του για εξέλιξη ακόμα και μέσα από τον θάνατο".

Με αφορμή τη συναυλία Et Lux Perpetua, η Ανθή Γουρουντή φωτίζει το Requiem σε ντο ελάσσονα του Luigi Cherubini ως έργο πνευματικής έντασης και ανθρώπινης κάθαρσης. Στον ιδιαίτερο χώρο της Ευαγγελικής Εκκλησίας Πειραιώς, το Φωνητικό Σύνολο LibroCoro συνομιλεί και με τον Benjamin Britten, προτείνοντας μια χορωδιακή εμπειρία που λειτουργεί ως μνήμη, ανάταση και πράξη ελπίδας. 

Ανθή Γουρουντή

Το Requiem σε ντο ελάσσονα του Cherubini είναι ένα έργο βαθιάς εσωτερικότητας και δραματικής έντασης. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να το επιλέξετε ως κεντρικό άξονα της συναυλίας EtLuxPerpetua;

Η εποχή των αντιφάσεων, ο τόπος και χρόνος που ζούμε, κάνει το συγκεκριμένο έργο εξαιρετικά επίκαιρο, παρουσιάζοντας  την ανάγκη του ανθρώπου για πνευματική ανάταση και την τάση του για εξέλιξη ακόμα και μέσα από τον θάνατο.

Ο Κερουμπίνι μέσα σε αυτό το ρωμαλαίο έργο εκθέτει μια πληθώρα μουσικών ιδεών, και με την πληρότητα της μορφής και τη διαρκή μεγαλοπρέπεια του ύφους αποδίδει την ανθρώπινη περιπέτεια και την ανάγκη για κάθαρση και γαλήνη. Είναι ένα έργο αυξημένης δυσκολίας με το σύγχρονό του Μπερλιόζ να γράφει:«Κανείς πριν ή μετά τον Κερουμπίνι δεν κατείχε αυτό το είδος δεξιότητας στο κιαροσκούρο, τις αποχρώσεις και την προοδευτική αυξομείωση  του ήχου». Ο Κερουμπίνι ήταν ειδικός στο τέλος με αργά ντιμινουέντι και αυτές του οι δυναμικές και εκφραστικές προκλήσεις οδηγούν τον ακροατή θεατή σε μια διαρκή συναισθηματική εξέλιξη.

Τόσο η φόρμα όσο και το περιεχόμενο του συγκεκριμένου έργου υπηρετούν με θαυμαστή ελεγειακή ευστοχία το ανθρώπινο πάθος.

Το συγκεκριμένο Requiem ξεχωρίζει για την απουσία σόλο φωνών και την απόλυτη εμπιστοσύνη στη συλλογική φωνή της χορωδίας. Πώς βιώνετε, ως μαέστρος, αυτή τη μετατόπιση από το ατομικό στο συλλογικό;

Ας μου επιτρέψετε να παραθέσω ως μουσικός και ως άτομο τα παρακάτω:          

Σε μια κοινωνία ελεύθερης ατομικότητας η ελεύθερη ανάπτυξη του καθενός είναι όρος για την ελεύθερη ανάπτυξη όλων. Σε αυτή την κατεύθυνση, η κοινωνική ευθύνη διαποτίζει εξαρχής το άτομο. Ο κοινωνικός άνθρωπος δεν επιδιώκει τη «γυμνή» ατομική επιβίωση, αλλά την κοινή ζωή με αξιοπρέπεια, αλληλέγγυος με το διπλανό του και ανυπάκουος στην αστική εξουσία, βαθιά ορθολογικός και ταυτόχρονα δύσπιστος απέναντι στους κυβερνητικούς τεχνοκράτες και ειδικούς. Η ατομική του ζωή είναι συνδεδεμένη με τις τύχες της εργαζόμενης ανθρωπότητας.

Δεν μπορώ λοιπόν να διαχωρίζω τη στάση ζωής μου ανά περίπτωση, να διατυπώνω δράσεις και μουσικές χειρονομίες alacarte……

Η συναυλία πραγματοποιείται σε έναν εκκλησιαστικό χώρο, την Ευαγγελική Εκκλησία Πειραιώς. Πόσο επηρεάζει ο χώρος την ερμηνεία και την ακρόαση ενός τόσο φορτισμένου λειτουργικού έργου;

Πέρα από ένα τοπόσημο της Πόλης, η Ευαγγελική Εκκλησία του Πειραιά είναι και ένας θαυμάσιος συναυλιακός χώρος. Αρχιτεκτονικά παρέχει εξαιρετικές ακουστικές δυνατότητες και με τη λιτή εσωτερική του μορφή υποστηρίζει και το ερμηνευτικό ύφος του έργου  και την ηχητική του απόδοση. Είναι η δεύτερη φορά που παρουσιάζουμε συναυλία στην Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία του Πειραιά, η πρώτη ήταν το 2024 με το έργο του Δημήτρη Μαραμή «Η μουσική που κάνει τη σιωπή και κλαίει». Στη συναυλία μας   την Κυριακή 22 Μαρτίου 2026,  εκτός από τους συμβολισμούς και τη στοχοθεσία της μουσικής μας παράστασης, θα ήθελα  να καταθέσουμε ως Πειραιώτες και μία οφειλόμενη -από το μακρινό 1892-  συγνώμη για το προγκρόμ που εξαπολύθηκε στην εκκλησία και το εκκλησίασμά της από φανατικούς μισαλλόδοξους Πειραιώτες, όπου για δύο μήνες  διαπράττονταν βανδαλισμοί κτηριακοί, λιθοβολισμοί, τραυματισμοί ακόμα και με σιδερένια ρόπαλα, μέχρι την ολική πυρπόληση του Ναού….

Το Requiem του Cherubini δεν είναι μόνο θρησκευτικό έργο, αλλά και βαθιά ανθρώπινο. Πιστεύετε ότι σήμερα μπορεί να λειτουργήσει ως μουσικός στοχασμός πάνω στην απώλεια, τη μνήμη και την ανάγκη για φως;

Έχω αμφιβολίες για την άμεση αναστοχαστική του διάσταση σε ένα σύγχρονο κοινό, αλλά είμαι πεπεισμένη για την συγκινητική του δύναμη.

Ως καλλιτέχνης πιστεύω στην συναισθηματική διέγερση και αφύπνιση μέσω της τέχνης. Τόσο το μουσικό κείμενο του Ρέκβιεμ όσο και ο λόγος του , ακόμα και αν αυτός είναι στα λατινικά, υποβάλουν τον ακροατή.

Οι μουσικές δυναμικές των χορωδών που αφήνουν ελεύθερη τη φωνή τους να ταξιδέψει στο χώρο της εκκλησίας δημιουργούν μια ηχητική αγκάλη όπου μοιραία ο θεατής γίνεται συμμέτοχος σε μια διαδικασία ανάτασης…

Πριν από το Requiem, οι μικροί χορωδοί του LibroCoro ερμηνεύουν τραγούδια του Benjamin Britten, ενός συνθέτη με έντονο ειρηνιστικό αποτύπωμα. Πώς συνομιλούν, κατά τη γνώμη σας, αυτά τα έργα με τον κόσμο του Cherubini;

O Benjamin Britten το 1961 γράφει το Το «Πολεμικό Ρέκβιεμ» βασίστηκε σε εννέα ποιήματα του Γουίλφρεντ Όουεν, ποιητή του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου, του λεγόμενου Μεγάλου Πολέμου. Στα ποιήματά του o Όουεν μιλά σαν ένας στρατιώτης ο οποίος έχει πλήρη συνείδηση ενός ατόμου που, μέσα στη δίνη του πολέμου, στα χαρακώματα όπου παραμένει τόσες μέρες, θρηνεί όλη αυτή την απώλεια αίματος και πνεύματος, τις ψυχές των νέων ανθρώπων που έχασαν η ζωή τους. Με τα ποιήματα αυτά ως καμβά ο Britten δημιουργεί μια μουσική δημόσια δήλωση των πεποιθήσεων του, ένα ρέκβιεμ για όσους έχασαν άδικα τη ζωή τους, από όποια χώρα κι αν κατάγονταν, ένα  μουσικό ντοκουμέντο προειδοποίησης για τις μελλοντικές γενιές  σχετικά με τον παραλογισμό του πολέμου και της ιδέας να προσπαθούν οι άνθρωποι να επιβληθούν στους υπολοίπους μέσω των όπλων.

Αυτή βέβαια η συνομιλία με τον μουσικό κόσμο του Cherubini δεν πραγματοποιείται , όσο και αν επιθυμούμε να το παρουσιάσουμε ολοκληρωμένο μελλοντικά, με αυτό καθ΄αυτό το War Requiem αλλά με δύο τραγούδια  του : Tο ελεγειακό Ashgrove, μια ουαλική μελωδία, διασκευασμένη από τον ειρηνιστή Μπρίτεν κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όπου η φρεσκάδα της μελωδίας αποδίδειτη νεανική αθωότητα, αλλά η συνοδεία του πιάνου στο μεσαίο μέρος δίνει μια σκοτεινή, μια δυσοίωνη προειδοποίηση για το σκληρό μέλλον που εν προκειμένω είναι ο πόλεμος, και το λιτό Cuckoo όπου ο συνθέτης με φωτεινό χιούμορ ρομαντισμό και μουσική σοβαρότητα δημιουργεί  έναν μικρόκοσμο σκηνών και συναισθημάτων του τραγουδιστή μέσα από τις παιδικές φωνές που περιγράφουν τη μποέμικη ζωή του …

 

Ο ανθρωποκεντρικός  χαρακτήρας του επηρεασμένου από τα μηνύματα και τις αρχές  της Γαλλικής Επανάστασης Requiem του Κερουμπίνι  και η πρωτοποριακή μουσική ωριμότητα της σύνθεσης συνδιαλέγονται εκλεκτικά με τη μουσική υπαινικτική του Μπρίτεν  και εξελικτικά θεωρώ ότι η παράστασή μας –από την παιδική μουσική ομάδα στο Μικτό χορωδιακό σύνολο , από το σύντομο μουσικό θεώρημα στην πολύπλοκη και φορτισμένη ακολουθία προς κεκοιμημένους – αποδίδει τη διαδρομή της ανθρώπινης  περιπέτειας προς το φως….

Το Φωνητικό Σύνολο LibroCoro διακρίνεται για τη συλλογική του ευαισθησία και την παιδαγωγική του διάσταση. Τι σημαίνει για εσάς να καθοδηγείτε νέες φωνές σε τόσο απαιτητικό και πνευματικά φορτισμένο ρεπερτόριο;

Αποτελεί αρχή για την ομάδα μας να αντιμετωπίζουμε  το κάθε τι που τραγουδάμε με τρεις ερωτήσεις: τι λέμε, γιατί το λέμε, πως το λέμε….

Από ένα παιδικό τραγουδάκι έως ένα πυκνό και απαιτητικό μουσικό κείμενο η καλλιτεχνική μας στάση και διαδικασία είναι «πως να πω, τι να πω».

Μαθαίνουμε τον κόσμο, τη ζωή, τον εαυτό μας μέσα από τη μουσική. Σεβόμαστε τον χρόνο που θα διαθέσει το κοινό μας για να μας ακούσει.

Όσο και εάν αποτελούμε μια λαϊκή μουσική κολεκτίβα δεν υπάρχουν εκπτώσεις στη μουσική δομή και το αισθητικό αποτέλεσμα.

Τραγουδάμε flashmobile ακτιβίστικες δράσεις στο δρόμο, με την ίδια ευθύνη που τραγουδάμε στο Ηρώδειο με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών.

Το ότι με εμπιστεύονται νέοι και μεγαλύτεροι συνεργάτες και ιδιαίτερα γονείς που φέρνουν τα παιδιά στην ομάδα  με αγχώνει ιδιαίτερα με την ευθύνη τους, αλλά με κάνει και τον ευτυχέστερο άνθρωπο του κόσμου.

Ο τίτλος της συναυλίας, Et Lux Perpetua, παραπέμπει στο αιώνιο φως. Σε μια εποχή αβεβαιότητας, μπορεί η χορωδιακή μουσική να λειτουργήσει ως πράξη ελπίδας ή ακόμη και αντίστασης;

«Et lux perpetua luceateis» είναι μία φράση που συναντάμε στην εισαγωγή του έργου που σημαίνει «και αιώνιο φως ας λάμπει σε αυτούς».

Σε μια εποχή αβεβαιότητας, όπως επισημαίνετε, και εξαιρετικά ανεπτυγμένης τεχνολογικής εξέλιξης στο θέαμα και ακρόαμα (π.χ.συναυλίες με ολογράμματα καλλιτεχνών) η ζωντανή χορωδιακή μουσική έχει αποκτήσει άλλη διάσταση και δυναμική. Δεν αναπαράγει παθητικά μουσικά κείμενα, αλλά πρέπει να λειτουργεί ενεργητικά αλληλεπιδρώντας με το φυσικό ακροατήριο ως καταλύτης ιδεών, συναισθημάτων και γιατί όχι και αντίστασης.

Αν το κοινό φύγει από τη συναυλία κρατώντας ένα συναίσθημα ή μια σκέψη, ποια θα θέλατε ιδανικά να είναι αυτή;

Η απάντηση σε όλα είναι :  ο άνθρωπος…..

Βλάρα Αλεξία