Γκόγκας Ευάγγελος: "Η αμφισβήτηση σε βγάζει από το κουτί της ήδη δομημένης πραγματικότητας και σε βοηθάει να δεις τον κόσμο με τα δικά σου μάτια".

Στο βιβλίο Εκεί όπου οι δρόμοι δεν έχουν όνομα, ο Β. Ευάγγελος Γκόγκας αφηγείται μια διαδρομή ενηλικίωσης που κινείται ανάμεσα στην επιστήμη, την εμπειρία της πόλης και τη βαθιά ανάγκη αναζήτησης του εαυτού. Με φόντο την Αθήνα της δεκαετίας του ’90 και πρωταγωνιστή έναν νέο που αρνείται να ακολουθήσει την πεπατημένη, το βιβλίο εξερευνά την αξία της αμφισβήτησης, των ανθρώπινων σχέσεων και της περιπλάνησης ως δρόμων γνώσης. Στη συζήτηση που ακολουθεί, ο συγγραφέας μιλά για τις αφετηρίες της ιστορίας, για την εποχή που διαμόρφωσε τον ήρωα, αλλά και για τη ζωή ως μια συνεχόμενη εμπειρία επιλογών, ρίσκου και προσωπικής ανακάλυψης.

Στο Εκεί όπου οι δρόμοι δεν έχουν όνομα, ο Γιώργος κινείται ανάμεσα στην επιστήμη και την αναζήτηση του εαυτού. Πώς γεννήθηκε η ανάγκη να αφηγηθείτε αυτή τη διπλή διαδρομή;

Εξαιτίας των δύσκολων παιδικών μου χρόνων σε ένα επαρχιακό μέρος, μακριά από κάθε είδους ερεθίσματα σε σχέση με το τι σημαίνει επιστήμη, μιας και είμαι ο μοναδικός γιατρός στην οικογένεια. Αλλά και από ανάγκη να βρεθώ στο αστικό τοπίο της Αθήνας, σε μια πραγματικότητα με πολλά καθημερινά ερεθίσματα και επιλογές. Αυτά από μόνα τους δημιούργησαν την ανάγκη της διάρθρωσης ενός χαρακτήρα που «αναλαμβάνει δράση» σε ό,τι ανοίγεται μπροστά του στη καινούργια του ζωή, μετά τη σκληρή δοκιμασία των πανελληνίων εξετάσεων που τον οδήγησαν τελικά στο momentum που περιγράφει το βιβλίο.

Η Αθήνα της δεκαετίας του ’90 λειτουργεί σχεδόν σαν ένας ζωντανός χαρακτήρας. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η εποχή και πώς επηρεάζει την πορεία του ήρωα;

Όντως, η δεκαετία του ’90 θεωρείται ως μια δεκαετία παγκόσμιας προόδου για το ανθρώπινο γένος, λόγω της απουσίας πολέμων, η οποία αποτυπώνεται ξεκάθαρα στη μουσική βιομηχανία της εποχής που έδινε τον ρυθμό της εξέλιξης. Αυτό το σενάριο, παράλληλα με τον γοργό ρυθμό ζωής εκείνων των χρόνων, δημιουργούσε την ένταση της καθημερινότητας οδηγώντας τους ανθρώπους σε πιο παραγωγικές διαδρομές, πιο ουσιαστικές σχέσεις, πιο πειραματικές και ριψοκίνδυνες στρατηγικές. Στην ταχέως κινούμενη δεκαετία του ’90, ο ήρωας αντιλαμβάνεται αυτό που ζει ως μια «οργασμική» κατάσταση όπου όλα είναι δυνατόν να συμβούν, αλλά και όλα είναι δυνατόν να τα καταφέρεις, αρκεί να προσπαθείς προς τον στόχο που αντιλαμβάνεσαι πρωτίστως. Με αυτόν τον τρόπο διαμορφώθηκε η αντίληψη του ήρωα, πως «αυτός που προσπαθεί καταφέρνει να πραγματοποιεί τους σκοπούς του, ενώ η προσπάθεια αξιολογείται εφόσον δεν παράγει αποτέλεσμα».

Ο Γιώργος επιλέγει να μην ακολουθήσει την «πεπατημένη». Πόσο σημαντική είναι για εσάς η έννοια της αμφισβήτησης στη διαδικασία της ωρίμανσης;

Ο Γιώργος δεν θα μπορούσε παρά να μην ακολουθεί την «πεπατημένη» ως ατίθασος νέος, γεμάτος αμφισβήτηση για οτιδήποτε θεωρείται «στεγανό» μέσα σε ένα περιβάλλον από συνομηλίκους του, που αρέσκεται στις ταμπέλες χωρίς να δίνει αξία στον αυθορμητισμό της νιότης. Προσωπικά, θεωρώ την έννοια της αμφισβήτησης μια διαδικασία που θα πρέπει, λίγο ή πολύ, να παρεισφρέει σε όλους τους νέους ανθρώπους, ακόμα κι αν τους οδηγεί σε λάθη. Κυρίως επειδή τους οδηγεί σε λάθη, γιατί αυτά βοηθούν στην εκμάθηση της ζωής βιωματικά και σαφώς προάγουν ως γνώση για τα πεπραγμένα την ωρίμανση του ατόμου. Γίνεται πράξη, δηλαδή, το «αν δεν πάθεις δεν θα μάθεις» και σαφώς δεν θα οδηγηθείς ποτέ στην προσωπική σου αλήθεια. Η αμφισβήτηση σε βγάζει από το κουτί της ήδη δομημένης πραγματικότητας και σε βοηθάει να δεις τον κόσμο με τα δικά σου μάτια.

Στο βιβλίο η γνώση δεν περιορίζεται στο πανεπιστήμιο, αλλά επεκτείνεται στη ζωή, στις σχέσεις και στις εμπειρίες. Πώς ορίζετε εσείς την «πραγματική γνώση»;

Η πραγματική γνώση της ζωής είναι αυτό που λέει ο λαός μας, πως είναι συνδεδεμένη με το «πεζοδρόμιο» και πως το «πεζοδρόμιο είναι από μόνο του το μεγαλύτερο σχολείο της ζωής». «Πεζοδρόμιο», λοιπόν, τι άλλο θα μπορούσε να ήταν πέρα από τις ανθρώπινες –κοινωνικές, ερωτικές, εμπορικές, φιλικές– σχέσεις, καθώς και τις αντιπαλότητες ή συγκρούσεις βάσει συμφερόντων και θέλω. Άλλωστε, τα ουσιαστικά «παθήματα και μαθήματα» στη ζωή έχουν να κάνουν με τις καθημερινές διαπροσωπικές επαφές στη καθημερινότητα. Η γνώση που συλλέγεται από τη φιλοσόφηση και ανάλυση σχετικά με το ποιες παράμετροι και ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την έκβαση των σχέσεων, μαζί και τα αποτελέσματα των συναλλαγών, συναναστροφών, δεσμών φιλικών και μη. Οι εμπειρίες, λοιπόν, από τη συσχέτιση με τους ανθρώπους σε ευρύτερο επίπεδο σαφώς είναι γνώση και εμπειρία μαζί.

Οι ανθρώπινες σχέσεις φαίνεται να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη του ήρωα. Τι ρόλο έχουν οι άλλοι στη διαμόρφωση της ταυτότητάς μας;

Η ταυτότητά μας σμιλεύεται μέσα από τις σχέσεις που επιλέγουμε και τους βαθύτερους λόγους που μας ωθούν να συνδεθούμε με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Ο ήρωας δεν θα μπορούσε παρά να δίνει κυρίαρχο ρόλο στους ανθρώπους με τους οποίους συσχετίζεται, δίνοντας έμφαση στο απρόοπτο, απολαμβάνοντας την εγγύτητα και επιτρέποντας στους άλλους να τον επηρεάσουν, όπως ακριβώς τους επηρεάζει κι εκείνος. Είναι, άλλωστε, ένας ζωντανός, σχεδόν «οργασμικός» τρόπος να βιώνει την πορεία και εξέλιξη της ζωής του. Η ταυτότητα ενός ανθρώπου καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τα συναισθήματα που νιώθει, από τον τρόπο και τον λόγο που τα βιώνει, και από το αποτύπωμα που αφήνουν μέσα του την επόμενη μέρα.

Η έννοια της περιπλάνησης –εσωτερικής και εξωτερικής– είναι έντονη. Είναι για εσάς μια μορφή ελευθερίας ή και μια κατάσταση αβεβαιότητας;

Η περιπλάνηση για μένα είναι ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ με κεφαλαία γράμματα. Η αβεβαιότητα είναι το τίμημα που πληρώνουν όσοι φοβούνται να ξεμυτίσουν από την πεπατημένη, όσοι οχυρώνονται στα στεγανά τους από φόβο μην πονέσουν ή μην εκτεθούν στους άλλους. Περιπλάνηση για μένα σημαίνει πάθος για ζωή και εξερεύνηση, όπου νέοι τόποι και νέοι άνθρωποι πλέκονται σαν σε γαϊτανάκι σε κοινές εμπειρίες – από το γλέντι και τον έρωτα μέχρι τον πόνο και την απογοήτευση. Είναι, τελικά, η ίδια η διαδικασία προαγωγής της ζωής.

Το στοιχείο της «τρέλας» και του ρίσκου διατρέχει την αφήγηση. Πόσο αναγκαίο είναι, τελικά, να ξεφεύγουμε από τα όρια για να εξελιχθούμε;

Η «τρέλα» εδώ δεν είναι παρά η παραδοχή πως η ζωή είναι μια τρελή, απρόβλεπτη περιπέτεια. Το να ξεπερνάς τα όρια έχει νόημα όταν σε βοηθά να διαχειριστείς τις φθοροποιές καταστάσεις και να αναμετρηθείς με τα λάθη σου. Σαφώς είμαι αρνητικός στην παραβίαση κάποιων ορίων, όπως είναι οι καταχρήσεις ή οι διάφορες ουσίες, οι παράνομες συμπεριφορές και σαφώς η ασέβεια. Δεν υπάρχει καμία εξέλιξη όταν δεν σεβόμαστε τους συνανθρώπους μας αλλά και τον ίδιο μας τον εαυτό. Ο ήρωας γίνεται αντισυμβατικός επειδή συγκρούεται με παρωχημένες αντιλήψεις και «κονσερβοποιημένες» συνειδήσεις. Αυτή η απέχθεια για τον συμβιβασμό και τον ωχαδερφισμό είναι που του δίνει τον οίστρο να ρισκάρει και να διεκδικήσει μια πιο αυθεντική ύπαρξη.

Αν οι αναγνώστες κλείσουν το βιβλίο με ένα συναίσθημα ή μια σκέψη, ποια θα θέλατε να είναι σχετικά με τη ζωή ως περιπέτεια και επιλογή;

Η ζωή, αν τη φοβηθούμε, απομακρύνεται παίρνοντας μαζί της τα όνειρα, τους στόχους και τις προσδοκίες μας. Καλώς ή κακώς, στη ζωή δεν γίνονται όλα «με το γάντι»· συχνά χρειάζεται να σπάσουμε τα στεγανά για να διεκδικήσουμε όσα μας ανήκουν. Ας μη συγχέουμε την πραότητα με την αβουλία. Η ζωή μοιάζει με ποτάμι, πρέπει να βουτήξουμε στα νερά της για να τη χαρούμε, άλλοτε ακολουθώντας τη ροή και άλλοτε πηγαίνοντας κόντρα στο ρέμα. Αρκεί να θυμόμαστε πως κάθε στιγμή είναι ένα μοναδικό.

Βλάρα Αλεξία