Είδαμε και προτείνουμε: «Ατυχές Πήδημα ή Παλαβό Πορνό» στο ΠΛΥΦΑ

Η θεατρική διασκευή του έργου του Radu Jude στο ΠΛΥΦΑ μετατρέπει ένα φαινομενικά «σκανδαλιστικό» περιστατικό σε μια ακριβή τομή της σύγχρονης κοινωνίας. Από την πρώτη στιγμή, η παράσταση δεν ενδιαφέρεται να καταγγείλει, αλλά να αποκαλύψει. Και το κάνει με εκπληκτική δεξιοτεχνία: ένα σχολικό συμβούλιο ανοίγει σαν μικρογραφία της κοινωνικής μας πραγματικότητας, όπου οι ωραιοποιημένες φράσεις συντρίβονται, οι ταμπέλες ξεθωριάζουν και η ηθική των πολλών δοκιμάζεται απέναντι στην αλήθεια του ενός ανθρώπου.

Η σκηνοθεσία του Σ. Ρουμελιώτη προσεγγίζει το κείμενο με κοφτερή ευφυΐα. Χτίζει έναν ρυθμό που αναβοσβήνει ανάμεσα στη φάρσα και στο δράμα, χωρίς ποτέ να χάνει την ισορροπία της. Οι εναλλαγές χαρακτήρων από τους ηθοποιούς λειτουργούν σαν θεατρικός μαραθώνιος εναλλαγών: το κοινό παρακολουθεί τους ρόλους να αλλάζουν μπροστά του με ταχύτητα, χιούμορ, αλλά και με την επίγνωση ότι αυτές οι αλλαγές δεν είναι απλώς υποκριτική δεξιοτεχνία· είναι σχόλιο πάνω στους ρόλους που όλοι μας φοράμε κάθε μέρα.

Το θέμα της διαρροής προσωπικών στιγμών δεν αντιμετωπίζεται ως φτηνό δραματουργικό εύρημα. Αντίθετα, η παράσταση τοποθετεί το βλέμμα εκεί όπου πονάει περισσότερο: όχι στην «πράξη» της δασκάλας, αλλά στην πράξη της κοινωνίας που σπεύδει να τη διασύρει. Η δημόσια διαπόμπευση ξετυλίγεται σαν μια σύγχρονη τελετουργία, όπου ο καθένας προσέρχεται με τα δικά του απωθημένα, τα δικά του άγχη, τα δικά του ανομολόγητα όρια. Κι όσο η κουβέντα προχωρά, τόσο η αρχική «ηθική αγανάκτηση» μετατρέπεται σε έναν αγωνιώδη αγώνα επίδειξης ηθικής ανωτερότητας.

Και εκεί ακριβώς η παράσταση θριαμβεύει: δεν επιτίθεται στους χαρακτήρες της, τους ξεσκεπάζει. Με χιούμορ που δεν χαϊδεύει, με ενέργεια που δεν επιτρέπει στο κοινό να χαλαρώσει, και με σκηνικές αντιπαραθέσεις που μοιάζουν ενοχλητικά ρεαλιστικές, το έργο γίνεται καθρέφτης, όχι των άλλων, αλλά δικός μας.

Οι ηθοποιοί αποτελούν πραγματική δύναμη της παράστασης. Η χημεία τους είναι σφιχτή, η ακρίβεια στην εναλλαγή ρόλων εντυπωσιακή, και η συλλογική τους ενέργεια δίνει στο κείμενο μια σχεδόν αντιφατική ζωντάνια: εκεί όπου η κοινωνία μοιάζει να καταρρέει σε χάος, η σκηνή λειτουργεί με απόλυτο έλεγχο. Η κορύφωση, με την εξαιρετική παρουσία της Ελένης Δάφνη, έρχεται ως αναπόφευκτη απελευθέρωση, μια στιγμή όπου το έργο αποτυπώνει με ωμή καθαρότητα τι σημαίνει να υπερασπίζεσαι τον εαυτό σου απέναντι στην οργή του πλήθους.

Το «Ατυχές Πήδημα ή Παλαβό Πορνό» δεν είναι απλώς μια κωμωδία, είναι μια ακτινογραφία της εποχής: των βιαστικών μας συμπερασμάτων, της ηθικολογικής μας άνεσης, της άγριας χαράς με την οποία συχνά κατασπαράσσουμε τους άλλους όταν νιώθουμε ασφαλείς πίσω από οθόνες και ρόλους. Μια παράσταση αιχμηρή, τολμηρή και απόλυτα σύγχρονη, που δεν κουνά το δάχτυλο, αλλά ανοίγει ένα παράθυρο και δείχνει την πραγματικότητα όπως είναι.

Ένα έργο που αξίζει να το δεις. Όχι για να γελάσεις μόνο, ούτε για να θυμώσεις· αλλά για να αναγνωρίσεις κάτι από εμάς, όλους μαζί, μέσα σε κάθε σκηνή.

Βλάρα Αλεξία