Είδαμε και προτείνουμε: ΠΕΡΣΕΣ του Αισχύλου "Μια Λειτουργία, Δέηση κι Ακολουθία των Παθών των Περσών"

 

Η προσέγγιση του Φαίδωνα Καστρή στους «Πέρσες» του Αισχύλου, όπως ξεδιπλώνεται στη σκηνή του Θεάτρου Φούρνος, δεν αποτελεί μια συμβατική θεατρική αναπαράσταση, αλλά μια βαθιά μυσταγωγική κατάδυση στα έγκατα της ανθρώπινης συντριβής. Μετατρέποντας τον σκηνικό χώρο σε μια ιδιότυπη κρύπτη, μια πνευματική γέφυρα ανάμεσα στον κόσμο των νεκρών και τους εφιάλτες των ζωντανών, ο δημιουργός επαναφέρει την τραγωδία στην αρχέγονη ρίζα της: την τελετουργία. Εδώ, το δράμα δεν εξιστορείται απλώς, αλλά επιτελείται ως μια «Ακολουθία των Παθών», όπου η πτώση της Περσικής αυτοκρατορίας μεταβολίζεται σε έναν διαχρονικό θρήνο για την ανθρώπινη αλαζονεία και την αναπόφευκτη έλευση της Άτης. Η σκηνή παύει να είναι ένας ουδέτερος τόπος και μεταστοιχειώνεται σε ένα παρεκκλήσι μνήμης, όπου η μορφή της Άτοσσας και του Αγγελιοφόρου αποκτούν τη διάσταση θρησκευτικών συμβόλων, οδηγώντας τον θεατή σε μια εμπειρία κατάνυξης που υπερβαίνει τα όρια της ιστορικής καταγραφής.

Ο ηθοποιός, λειτουργώντας ως ένας σύγχρονος «ιερέας-κοσμοναύτης» του χρόνου, επωμίζεται το βάρος της ενσάρκωσης πολλαπλών μορφών, μετατρέποντας την ερμηνεία του σε μια πράξη μεσιτείας. Μέσα από αυτή την πολυπρόσωπη μοναχικότητα, αναδεικνύεται η ουσία του Αισχυλικού λόγου: ο πόνος του ηττημένου δεν είναι ένα μακρινό, εξωτικό γεγονός, αλλά μια οικεία κατάσταση που αντηχεί στο σήμερα. 

Η σύνδεση της αρχαίας καταστροφής με τη δομή της Μεγάλης Εβδομάδας προσδίδει στην παράσταση έναν χαρακτήρα υπαρξιακής επιβίωσης, όπου το «θαλασσόβρεχτο νησί του Αίαντα» γίνεται ο τάφος κάθε χαμένης ελπίδας και κάθε ματαιωμένης φιλοδοξίας. Η σκηνοθεσία επιλέγει να φωτίσει το εσωτερικό τοπίο των ηρώων, μετατρέποντας τον θρήνο σε μια προσωπική δέηση που αφορά το μέλλον όσο και το παρελθόν.

Το πιο καίριο και ανατρεπτικό στοιχείο αυτής της προσέγγισης έγκειται στην τελική μετατόπιση της ευθύνης από τον ηγεμόνα στον ίδιο τον λαό. Η διαπίστωση πως «είμαστε εμείς οι Πέρσες» λειτουργεί ως ένας καθρέφτης που σπάει την απόσταση ασφαλείας του θεατή από το δράμα. Η κριτική του Καστρή δεν εξαντλείται στην καταδίκη του Ξέρξη, αλλά στρέφεται με τόλμη προς τη δική μας διαχρονική ανοχή απέναντι στην καταστροφή. 

Είναι μια κραυγή αυτογνωσίας που υποστηρίζει ότι η ήττα δεν προέρχεται μόνο από τα λάθη των λίγων, αλλά από τη σιωπηλή συναίνεση των πολλών. Έτσι, η παράσταση ολοκληρώνεται όχι μόνο ως μια αισθητική πρόταση, αλλά ως μια πολιτική και ηθική αφύπνιση, μια ετήσια γιορτή μνήμης που μας καλεί να αναγνωρίσουμε στα συντρίμμια της Σαλαμίνας τα δικά μας σύγχρονα ναυάγια.