Είδαμε και προτείνουμε: «Σλάντεκ» – Μια Ανατριχιαστική Κάθοδος στην Άβυσσο του Ολοκληρωτισμού στο ΠΛΥΦΑ

Η παράσταση «Σλάντεκ/Sladek» του Έντεν φον Χόρβατ από την Εταιρεία Θεάτρου Ars Moriendi, σε σκηνοθεσία Θάνου Νίκα, εκτός από μια ιστορική αναδρομή στον Μεσοπόλεμο, είναι μια επείγουσα και χειρουργική ανατομία της γέννησης του ολοκληρωτισμού. Μέσα από τη δουλεμένη μετάφραση του Γιώργου-Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη, το πολιτικό αυτό δράμα μάς βυθίζει στην ασφυκτική ατμόσφαιρα της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, εκεί όπου η οικονομική κατάρρευση και η κοινωνική εξαθλίωση γίνονται το ιδανικό λίπασμα για την άνοδο του «Μαύρου Στρατού».

Αυτό που συμβαίνει στο ΠΛΥΦΑ ξεπερνά τα όρια μιας συμβατικής θεατρικής παρακολούθησης· είναι μια έντονη, σχεδόν σωματική εμπειρία, μια ολοκληρωτική επίθεση στις αισθήσεις που σε αφήνει με μια επίμονη ανατριχίλα. Η απόδοση των ηθοποιών είναι καθηλωτική. Με μια ερμηνευτική δεινότητα που αγγίζει τα όρια της αυτοθυσίας, ο θίασος ενσαρκώνει τη βία όχι ως κάτι εξωτικό, αλλά ως κάτι τρομακτικά οικείο. Οι ερμηνείες τους, γεμάτες ηλεκτρισμό και ακρίβεια, δίνουν σάρκα και οστά στην απόγνωση που μετατρέπεται σε κτηνωδία, κάνοντας τον θεατή να νιώθει τον παλμό του φόβου να χτυπά μέσα στην αίθουσα.

Η επιλογή της ομάδας να υποδέχεται το κοινό παραδίδοντας το κείμενο του Ουμπέρτο Έκο για τα 14 χαρακτηριστικά του «Αιώνιου Φασισμού» (Ur-Fascism) είναι μια κίνηση ευφυής και προκλητική. Το χαρτί αυτό στα χέρια σου λειτουργεί ως ο «οδικός χάρτης» της καταστροφής. Καθώς η παράσταση εξελίσσεται, βλέπεις τα χαρακτηριστικά αυτά, τη λατρεία της δράσης για τη δράση, τον φόβο της διαφοράς, την επίκληση της ταπεινωμένης μεσαίας τάξης, να ζωντανεύουν μπροστά στα μάτια σου.

Ο Σλάντεκ δεν είναι ένας μακρινός κακός, είναι ο ανώνυμος άνθρωπος της διπλανής πόρτας που, στερημένος από ελπίδα, αναζητά νόημα στη βία. Η σκηνοθεσία του Θάνου Νίκα αναδεικνύει αριστοτεχνικά πώς ο «μικρός» άνθρωπος, καθοδηγούμενος από την ανάγκη να νιώσει «ήρωας», καταλήγει να γίνει το πιο φονικό εργαλείο του συστήματος.

Φεύγοντας από την αίθουσα, η παράσταση δεν σε εγκαταλείπει. Απασχολεί το μυαλό σου για ώρες, σαν ένας σκοτεινός απόηχος που αρνείται να σιωπήσει. Είναι από εκείνες τις σπάνιες στιγμές καθαρού πολιτικού θεάτρου που καταφέρνουν να είναι ταυτόχρονα καλλιτεχνικά άρτιες και ηθικά επιτακτικές.

Πρόκειται για μια παράσταση εκρηκτική, μια κραυγή εγρήγορσης που μας υπενθυμίζει ότι ο φασισμός σήμερα δεν φοράει πάντα στολή, αλλά κρύβεται πίσω από τον ιντερνετικό λαϊκισμό και την κρίση της γλώσσας.

Μην την προσπεράσετε. Είναι μια εμπειρία που «στοιχειώνει» τον θεατή, αναγκάζοντάς τον να κοιτάξει κατάματα τα σημάδια των καιρών μας. Είναι μια πράξη αντίστασης μέσα από την τέχνη που πρέπει να βιωθεί από όλους.