Είδαμε και προτείνουμε: «Η Τελευταία Απολογία του Νίκου Κοεμτζή»

 «Η Τελευταία Απολογία του Νίκου Κοεμτζή» του Βαγγέλη Γέττου

Θέατρο ΝΟΥΣ Η Απολογία του Κοεμτζή δεν είναι ένα έργο που ζητά τη συγχώρεση• είναι ένα έργο που απαιτεί την ακρόαση. Ο Βαγγέλης Γέττος επιλέγει συνειδητά να απομακρυνθεί από το εύκολο σχήμα του «τέρατος» και να φωτίσει τον άνθρωπο πίσω από την πράξη, όχι για να τον δικαιώσει, αλλά για να τον κατανοήσει — κι αυτό είναι το πιο άβολο, αλλά και το πιο πολιτικό, στοίχημα της παράστασης.

Ο θεατρικός Κοεμτζής παρουσιάζεται ως μια προσωπικότητα βαθιά τραυματισμένη, με ψυχολογικό προφίλ που κινείται ανάμεσα στην καχυποψία, την ανασφάλεια και μια διαρκή αίσθηση υποτίμησης. Δεν πρόκειται για έναν ψυχρό εγκληματία, αλλά για έναν άνθρωπο που βιώνει τον κόσμο ως μόνιμη απειλή. Η τιμή, ο σεβασμός, η «παραγγελιά» δεν λειτουργούν απλώς ως κοινωνικοί κώδικες• μετατρέπονται σε υπαρξιακά σωσίβια. Όταν αυτά καταρρέουν, καταρρέει και ο ίδιος. Ο θυμός, κεντρικός άξονας του έργου, δεν εμφανίζεται ως στιγμιαία έκρηξη, αλλά ως συσσωρευμένη κατάσταση. Είναι θυμός χρόνιος, σχεδόν σωματικός. Ένας θυμός που δεν βρήκε ποτέ λέξεις, ποτέ διέξοδο, ποτέ αναγνώριση. Ο Γέττος τον αντιμετωπίζει όχι ως ατομικό ελάττωμα, αλλά ως κοινωνικό προϊόν: θυμός γεννημένος μέσα στη φτώχεια, στη βία, στον αποκλεισμό, στη χούντα, στη μόνιμη αίσθηση ότι η ζωή «δεν σου ανήκει». Έτσι, η βία της πράξης δεν απομονώνεται• τοποθετείται μέσα σε μια αλυσίδα ματαιώσεων. Ιδιαίτερα δυνατή είναι η ανάδειξη της έλλειψης προοπτικών στη ζωή του Κοεμτζή. Το έργο υπογραμμίζει ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο χωρίς ορίζοντα, χωρίς αφήγημα μέλλοντος. Η ζωή του είναι ένα παρόν που επαναλαμβάνεται: φυλακή, περιθώριο, ταπείνωση. Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, η παραγγελιά γίνεται η μοναδική στιγμή ελέγχου, μια ψευδαίσθηση δύναμης σε έναν κόσμο που του έχει στερήσει κάθε άλλη. Όταν αυτή η ψευδαίσθηση συντρίβεται, η κατάρρευση είναι αναπόφευκτη. Δραματουργικά, η Απολογία λειτουργεί σαν εσωτερικό δικαστήριο. Ο Κοεμτζής δεν απευθύνεται μόνο στους θεσμούς ή στο κοινό, αλλά κυρίως στον ίδιο του τον εαυτό. Η γλώσσα, συχνά ωμή και κοφτή, αντικατοπτρίζει έναν άνθρωπο που δεν έμαθε ποτέ να αρθρώνει συναίσθημα, μόνο ένστικτο. Και ακριβώς εκεί το έργο πετυχαίνει τον στόχο του: μας φέρνει αντιμέτωπους με το ερώτημα όχι «πώς μπόρεσε να το κάνει», αλλά «τι κοινωνία παράγει τέτοιους ανθρώπους». Η Απολογία του Κοεμτζή είναι ένα δύσκολο έργο, όχι γιατί σοκάρει, αλλά γιατί δεν μας επιτρέπει την άνεση της απόστασης. Δεν μας αφήνει να νιώσουμε ασφαλείς μέσα στην ηθική μας ανωτερότητα. Μας θυμίζει ότι ο θυμός, όταν αγνοείται, όταν χλευάζεται, όταν φυλακίζεται χωρίς να ακούγεται, δεν εξαφανίζεται — επιστρέφει. Και τότε, το τίμημα δεν είναι ποτέ ατομικό. Καθοριστική για τη δύναμη της παράστασης είναι η συμβολή των συντελεστών. Η ερμηνεία του Μάρκου Γέττου είναι καθηλωτική και σωματοποιημένη• δεν «παίζει» τον Κοεμτζή, τον κουβαλά. Με φωνή που τρέμει ανάμεσα στην απειλή και στην απόγνωση, με βλέμμα που προδίδει έναν άνθρωπο μόνιμα σε άμυνα, καταφέρνει μια σπάνια ισορροπία: αποφεύγει τόσο την εξιδανίκευση όσο και τη δαιμονοποίηση. Η σκηνοθεσία του Κώστα Κιμούλη επιλέγει την αυστηρότητα και την πειθαρχία, αφήνοντας τον λόγο και το σώμα να πρωταγωνιστήσουν, δημιουργώντας έναν σκηνικό χώρο που λειτουργεί σαν ψυχικό κελί. Η μουσική του Νίκου Τερζή, επιβλητική και υπόγεια, δεν συνοδεύει απλώς τη δράση• την διαπερνά, λειτουργώντας σαν εσωτερικός παλμός θυμού και απειλής, ενισχύοντας την αίσθηση αναπόφευκτης σύγκρουσης. Τέλος, οι ενδυματολογικές επιλογές του Κλέωνα Φυσέκη, λιτές και απογυμνωμένες από κάθε περιττό στοιχείο, υπογραμμίζουν την κοινωνική και υπαρξιακή ένδεια του ήρωα, ντύνοντας όχι απλώς το σώμα, αλλά το αδιέξοδο μιας ολόκληρης ζωής. Μαρία Κoυμαριανού