Χριστίνα Μούζη: "Η πιο δυνατή στιγμή είναι εκεί που η Μαγδαλένα μιλά για τη μοίρα των γυναικών μέσα στο σπίτι, νιώθω το βάρος της συνειδητοποίησης της ότι η ζωή της είναι προδιαγεγραμμένη και την παρακολουθεί σαν θεατής ανίκανη να δράσει".

Το Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα συνεχίζει για έβδομη χρονιά να επιστρέφει στη σκηνή, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική δύναμη του έργου του Λόρκα και τη σύγχρονη αναγκαιότητά του. Η Χριστίνα Μούζη, σε μια μακρόχρονη και ουσιαστική «συγκατοίκηση» με τον ρόλο της Μαγδαλένα, μιλά για τη βαθιά οικειότητα που γεννιέται μέσα στον χρόνο, για το σκοτάδι που μας αφορά όλους και για τη γυναικεία ασφυξία που παραμένει οδυνηρά επίκαιρη. Ανάμεσα στη σκηνική εμπειρία, τη συλλογική γυναικεία ενέργεια και την προσωπική της δοκιμή στη συγγραφή, φωτίζει τον Λόρκα όχι ως κλασικό κείμενο, αλλά ως ζωντανή κραυγή ελευθερίας.

Χριστίνα Μουζη

Το Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα διανύει την 7η του χρονιά. Πώς βιώνετε την παρατεταμένη «συγκατοίκηση» με τον ρόλο σας;

Μετά από τόσα χρόνια, η αλήθεια είναι ότι ο ρόλος έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι μου. Στην αρχή, ξεκίνησε με το πάθος της δημιουργικότητας και της ανακάλυψης ενός χαρακτήρα, όπως ίσως γίνεται όταν γνωρίζεις έναν άνθρωπο πρώτη φορά. Στα 7 χρόνια πλέον, γνωρίζουμε καλά ο ένας τον άλλον. Γνωρίζει τις αδυναμίες μου και εγώ γνωρίζω τις δυνατότητές του. Είναι μία σχέση που περνάει από διάφορα στάδια αλλά από την αρχή ξεκινήσαμε με αγάπη και πλέον έχει ωριμάσει. Είναι μία σχέση οικειότητας που δεν βαλτώνει αλλά ανανεώνεται. Ζούμε ένα είδος θεατρικού γάμου. Εγώ δίνω τη φωνή και εκείνος μου θυμίζει γιατί τον αγάπησα.

Τι πιστεύετε ότι είναι αυτό που κάνει το κοινό να επιστρέφει ξανά και ξανά σε μια τόσο σκοτεινή αλλά συνάμα μαγνητική ιστορία;

Το σκοτάδι, μας αφορά όλους. Μας μαγνητίζει όσο και αν κάποιες φορές μας φοβίζει.  Νομίζω ότι ο κόσμος ελκύεται γιατί στη σκηνή όλοι αναζητούν ένα δικό τους κομμάτι. Βέβαια, μέσα στο σκοτάδι, πάντα υπάρχει ένα φως έστω και αμυδρό. Όσο σκοτεινή η ιστορία και αν είναι πάντα υπάρχει λίγη ελπίδα.

Ποιες πτυχές του χαρακτήρα που ενσαρκώνετε σας δυσκόλεψαν περισσότερο να «αγγίξετε»;

Κομμάτια του εαυτού μου που ίσως φοβόμουν να ρίξω φως και να τα δω. Όπως για παράδειγμα η αδυναμία να φύγω από ένα καταπιεστικό σπίτι, ενώ υπάρχουν μικρές «επαναστάσεις» που γρήγορα καταπνίγονται. Η ζήλια και η κακία που βγάζει απέναντι στη φυγή της Ανγκούστιας και ας γνώριζα την αλήθεια και ας ήξερα ότι δεν υπήρχε αγάπη. 

Το έργο ανατέμνει τη θέση της γυναίκας μέσα σε μια κλειστή, αυστηρά ελεγχόμενη κοινωνία. Πόσο επίκαιρο είναι αυτό σήμερα;

Είναι και θα παραμείνει επίκαιρο μέχρι να μην ξανακούσουμε για άλλες δολοφονίες γυναικών από συντρόφους τους. Μέχρι να μην ξανακούσουμε να σχολιάζεται το ντύσιμο, το βάψιμο και η συμπεριφορά μίας γυναίκας σε οποιαδήποτε ηλικία. Δυστυχώς, εν έτη 2025 παρόλο που φαινομενικά οι γυναίκες έχουν περισσότερες ελευθερίες οι κοινωνικοί κανόνες περιορίζουν τη γυναικεία ελευθερία. Το έργο λειτουργεί ως καθρέφτης για τις σύγχρονες κοινωνίες και την ανάγκη για ισότητα.

Ο Λόρκα έγραψε το έργο λίγο πριν τον τραγικό του θάνατο. Νιώθετε πως η «συλλογική ασφυξία» του έργου είναι και μια προσωπική του κραυγή;

Απολύτως και είναι ισχυρή η προσωπική του κραυγή για το περιορισμό της ελευθερίας του ίδιου αλλά και για την απειλή που ένιωθε μπροστά στην πολιτική καταπίεση. Η ασφυκτική ατμόσφαιρα αφορά πιστεύω και το Λόρκα προσωπικά. Αφορά το φόβο και την αδυναμία να ζήσει ελεύθερα και να εκφραστεί μέσα από τη τέχνη του.

Με ποιον τρόπο η σκηνοθετική ματιά που υπηρετείτε κάθε φορά επηρεάζει τον τρόπο που εσείς προσεγγίζετε τον ρόλο;

Η σκηνοθετική ματιά, επηρεάζει άμεσα το τρόπο προσέγγισης του ρόλου. Έχω τη τύχη, να  με σκηνοθετεί η Έφη Μεράβογλου, η οποία με πολύ υπομονή, αγάπη, καθοδήγηση και κυρίως ελευθερία με βοήθησε να εξερευνήσουμε μαζί το ρόλο και να τον αναδείξουμε.

Στις παραστάσεις υπάρχει μια έντονη γυναικεία ενέργεια. Πώς είναι να δουλεύετε σε ένα καστ σχεδόν αποκλειστικά γυναικείο;

Έχω τη χαρά και τη τύχη να συνεργάζομαι με εξαιρετικές συναδέλφους που μετά από τόσα χρόνια είναι πλέον οι σχέσεις μας οικογενειακές. Έχουμε περάσει πολλά στάδια αλλά πάντα λειτουργούσαμε με γνώμονα το σεβασμό και την υποστήριξη η μία απέναντι στην άλλη. Δεν υπήρξε εγωισμός και από την αρχή έως και τώρα με νέες προσθήκες πλέον λειτουργούμε σαν ομάδα. Λόγω του έργου που είναι αποκλειστικά γυναικείο το καστ, βοήθησε να αναδείξουμε τις γυναικείες φωνές και τα συναισθήματα με πιο άμεσο τρόπο.

Ποια είναι η πιο δυνατή στιγμή για εσάς επί σκηνής στο συγκεκριμένο έργο και γιατί;

Η πιο δυνατή στιγμή είναι εκεί που η Μαγδαλένα, μιλά για τη μοίρα των γυναικών μέσα στο σπίτι. Νιώθω το βάρος της συνειδητοποίησης της ότι η ζωή της είναι προδιαγεγραμμένη και την παρακολουθεί σαν θεατής ανίκανη να δράσει. Είναι πολύ θλιβερό γιατί υπάρχουν στιγμές που επαναστατεί και πάλι υποτάσσεται όμως πολύ γρήγορα. 

Πρόσφατα δοκιμαστήκατε και στη συγγραφή με το Ξημερώνει χωρίς…. Σας βοήθησε αυτή η εμπειρία να δείτε αλλιώς τη δραματουργία του Λόρκα και τον τρόπο που γράφει για τους χαρακτήρες του;

Η εμπειρία της γραφής με βοήθησε να νιώσω την ανάγκη του Λόρκα να δώσει φωνή στους χαρακτήρες του και να καταλάβω τη δυσκολία του να μιλήσει για τη καταπίεση και τη σκληρότητα στην εποχή του! Το «Ξημερώνει χωρίς..» μιλάει για τη κακοποίηση και η ανάγκη να επικοινωνήσεις τη συνθήκη που βιώνουν οι ήρωές σου είναι δύσκολο γιατί πρέπει να κρατήσεις ισορροπίες αλλά παράλληλα είναι και λυτρωτικό!

Αν μπορούσατε να «μιλήσετε» στη Μπερνάρντα, τι θα της λέγατε ως Χριστίνα και όχι ως ρόλος;

 Η Μπερνάρντα το πρώτο καιρό μου προκαλούσε θυμό και οργή. Όσο τη γνώριζα όμως συνειδητοποίησα ότι ήταν και αυτή θύμα μία καταπιεσμένης κοινωνίας και μία γυναίκα που δεν είχε λάβει αγάπη και τρυφερότητα και ζούσε με το φόβο της κριτικής του κόσμου.

Θα της έλεγα λοιπόν ότι αν ανοίξει την αγκαλιά της και σταματήσει να υψώνει τοίχους – τοίχους που πνίγεται και εκείνη μέσα -θα μπορέσει να βρει την αγάπη και την αποδοχή της οικογένειάς της. Οι κόρες της το μόνο που χρειάζονται και θέλουν είναι η αγάπη της, η κατανόησή της και η εμπιστοσύνη της. Εάν τους τα προσφέρει θα μπορέσουν να ζήσουν αρμονικά. Ζωή είναι να τολμάς να αγαπάς και όχι να κρύβεσαι στη σιωπή και στο φόβο.

Βλάρα Αλεξία