Είδαμε και προτείνουμε: «Μέχρι να σβήσουν τ’ άστρα» της Μπεθ Στιλ, σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου στο θέατρο «Χώρα»

Υπάρχει μια στιγμή κατά τη διάρκεια της παράστασης όπου νιώθεις πως ο αέρας αλλάζει. Σαν να αναδεύεται η σκόνη της μνήμης μέσα στον χώρο, μαζί με τα γέλια, τα ποτήρια που τσουγκρίζουν, τις αγκαλιές που δεν ολοκληρώνονται. Το έργο της Beth Steel έχει έναν πυρήνα αληθινό: μια οικογένεια που προσπαθεί να σταθεί όρθια πάνω στα ερείπια της εργατικής της ταυτότητας, σε μια εποχή όπου δεν υπάρχουν πλέον ορυχεία, αλλά η αίσθηση της καθόδου στο σκοτάδι παραμένει. Το κείμενο κάποιες φορές δείχνει τις ραφές του, μοιάζει να ζητά στήριξη, όμως βρίσκει χώρο να ανασάνει μέσα από τις ερμηνείες και τη σκηνική σύνθεση.

Στο γαμήλιο γλέντι της Σύλβια και του Μάρεκ δεν παρακολουθούμε απλώς μια οικογενειακή σύναξη. Παρακολουθούμε ένα σώμα συλλογικό που θυμάται: το πριν, το μετά, την απεργία που σημάδεψε ζωές, τις φωνές που κουβαλήθηκαν στα υπόγεια τούνελ και δεν βγήκαν ποτέ. Οι γενιές εδώ δεν στέκονται δίπλα-δίπλα, αλλά η μία μέσα στην άλλη. Οι παλιοί σφίγγουν τα δόντια. Οι μεσαίοι κρύβουν τον φόβο τους μέσα σε αστεϊσμούς. Οι νέοι κοιτούν έξω από τα παράθυρα σαν να προσπαθούν να δουν ουρανό.

Οι ηθοποιοί δεν αφηγούνται ιστορία απλά, την κουβαλούν πάνω τους. Στις παύσεις τους, στους τρόπους που αποφεύγουν τα βλέμματα, στους μικρούς δισταγμούς που λένε περισσότερα από οποιονδήποτε μονόλογο. Η Ελίνα Ρίζου και ο Δαυίδ Μαλτέζε φωτίζουν αυτό που ακόμη μπορεί να σωθεί. Η Άννα Καλαϊτζίδου, κάπου στο περιθώριο της οικογενειακής συνθήκης, μοιάζει να περπατά πάνω σε μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στη μνήμη και την αποχώρηση. Η Μαρία Κατσιαδάκη και η Σύρμω Κεκέ δίνουν σάρκα σε εκείνες τις γυναίκες που έμαθαν να αντέχουν χωρίς να τους το έμαθε κανείς.

Η σκηνική γλώσσα ενώνει το ρεαλιστικό με κάτι σχεδόν υπόγειο, σαν να ακούγεται ακόμη από κάτω το βουητό των ορυχείων ή της καρδιάς. Η μουσική και η κίνηση δεν συνοδεύουν· ανασύρουν: σιωπές, θυμούς, ανείπωτα.

Κι έτσι, εκεί που το κείμενο μπορεί να δείχνει επίπεδο ή άνισο, η παράσταση βρίσκει βάθος. Όχι μέσα από μεγάλες δηλώσεις, αλλά μέσα από εκείνη τη μικρή, πεισματάρικη αξιοπρέπεια των ανθρώπων που συνεχίζουν να ζουν, να γελούν, να τραγουδούν, να κρατιούνται μεταξύ τους «μέχρι να σβήσουν τ’ άστρα» ή μέχρι να ξαναζωγραφίσουν έναν ουρανό από την αρχή.

Βλάρα Αλεξία