«Επιστροφή στην Κόλαση» Ένα παράφωνο τραγούδι απέναντι στη βαρβαρότητα

Η παράσταση «Επιστροφή στην Κόλαση» επιχειρεί μια σκοτεινή αλλά βαθιά ανθρώπινη κατάβαση στα πρόσωπα του σύγχρονου κακού, εκεί όπου η κωμωδία συναντά το παράλογο και η τραγωδία μετατρέπεται σε συλλογική κραυγή. Μέσα από μια πολυφωνική σκηνική γλώσσα, επτά δημιουργοί συνθέτουν ένα σύμπαν γεμάτο ειρωνεία, βία, τρυφερότητα και υπαρξιακή αγωνία, αναζητώντας όχι μόνο τι σημαίνει «κόλαση» σήμερα, αλλά και αν υπάρχει ακόμη τρόπος επιστροφής στον άνθρωπο.

«Επιστροφή στην Κόλαση»

Η «Επιστροφή στην Κόλαση» τοποθετεί το κακό μέσα στον ίδιο τον άνθρωπο και την κοινωνία. Πώς προσεγγίσατε συλλογικά αυτή τη βασική ιδέα στη δημιουργία της παράστασης;

ΕΙΡΗΝΗ ΖΗΚΑ: Κατ’ αρχάς, όλα ξεκίνησαν από τη φυσιογνωμία του Σατανά και το εξής ερώτημα: «πώς αντέχουμε να ζούμε μέσα σε τόσο κακό και πού είναι ο Διάβολος τώρα που τον έχουμε περισσότερο ανάγκη να σηκώσει το βάρος του Κακού μας στις πλάτες Του». Το κακό όπως το μάθαμε από μικρά παιδιά κι από παλιές εποχές, έχει αλλάξει υφή. Δεν υπάρχει ο Εωσφόρος, ο Δράκουλας, τα Φαντάσματα, η παγερή νύχτα όταν το Σπίτι τρίζει, κανένα αφήγημα δεν μπορεί να μας θεραπεύσει από τον τρομερό ζοφερό θάνατο, καθώς βιώνουμε μια στεγνή από μύθους εποχή και συγχρόνως μια απέραντη μοναξιά. Έχουμε μικρύνει οι ίδιοι, εγκλωβιστεί σε μία πραγματικότητα της ύλης, και το ερώτημα που θέτουμε με την «Επιστροφή στην Κόλαση» είναι εάν αυτή η κατάπτωση του ανθρώπου ήταν αναπόφευκτη, γραμμένη στη μοίρα ή στο DNAμας.

Επίσης, ήταν σαφές από την πρώτη στιγμή πως θα πηγαίναμε να παίξουμε με τα υλικά της κωμωδίας και του παράλογου που φέρουν με τον τρόπο τους την σκοτεινή αλήθεια. Ύστερα, εκμεταλλευτήκαμε μια παραδοχή που μας βολεύει και συγχρόνως μας πικραίνει: ότι ο Άνθρωπος έχοντας διανύσει, ως είδος, μίλια εξέλιξης, πνευματικότητας, δημιουργίας και καταστροφής κατέληξε να είναι ο απόλυτος κακός του σύμπαντος και σε αυτό το σύμπαν ο Σατανάς ως απόλυτος συμπαραστάτης του τον καλεί να επιστρέψει σε μια αγνότητα όπου ο κόσμος δεν τελειώνει στα όρια του εαυτού μας αλλά ολοκληρώνεται μέσα από τον άλλον άνθρωπο και αυτή είναι μια διαδικασία σωτηρίας για εμάς, είναι το ξεγέλασμα του πόνου μας και η παραδοχή του ελλείματός μας. Τέλος, οι επτά συντελεστές: ο Βασίλης Καζής (ΣΑΤΑΝΑΣ) που δημιουργεί και τα μουσικά σύμπαντα της παράστασης, ο Αλέξανδρος Τσώτσης (ΑΝΘΡΩΠΑΣ), ο Κωνσταντίνος Καρβουνιάρης (ΠΑΝΑΣ)  που ανέλαβε και την κίνηση, η Κλεονίκη Καραχάλιου (ΜΥΓΑ), ο Αλέκος Σαλαμούρας (ΕΛΟΝ-ΚΑΣΚ), ο Γιώργος Παπαδάκος (ΒΡΥΚΟΛΑΞ) κι εγώ που ανέλαβα την σκηνοθεσία/δραματουργία (η ΜΑΓΙΣΣΑ),  χτίσαμε επτά χαρακτήρες και μια δραματουργία που καθρεπτίζει τις εκδοχές του κακού μέσα μας και έξω μας σαν μια ύστατη προσπάθεια να λυτρωθούμε από τους προσωπικούς και συλλογικούς δαίμονες της εποχής μας ελπίζοντας να σας παρασύρουμε μαζί μας.

Η παράσταση ισορροπεί ανάμεσα στην κωμωδία και στην ανεστραμμένη τραγωδία. Πώς διαχειρίζεται η ομάδα αυτό το συνεχές πέρασμα από το χιούμορ στο σκοτάδι;

ΑΛΕΚΟΣ ΣΑΛΑΜΟΥΡΑΣ: Η τραγικότητα που εμπεριέχει το ανθρώπινο αδιέξοδο, αναπόφευκτα οδηγεί στην ανεστραμμένη κωμωδία. Το χιούμορ και το σκοτάδι, λοιπόν, είναι ακριβώς τα χαρακτηριστικά του σημερινού ανθρώπου, που αμήχανος κοιτά την ύπαρξη του. Η ομάδα, μετέτρεψε αυτά τα χαρακτηριστικά σε εργαλεία της παράστασης, ως αντιθετικές δυνάμεις που δημιουργούν ισορροπία, ώστε να μην επικρατήσει η απόλυτη ελαφρότητα, αλλά ούτε και το αβάσταχτο σκοτάδι από το οποίο ψάχνουμε όλοι μας να ξεφύγουμε.

Οι χαρακτήρες προέρχονται από φαντασιακά, ιστορικά και σύγχρονα σύμπαντα. Πώς δουλέψατε τη σκηνική τους ταυτότητα ώστε να συνυπάρχουν χωρίς να χάνεται η συνοχή;

ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΖΗΣ: Από όπου και αν προέρχονται οι χαρακτήρες τελικά σημασία έχει πώς εμείς οι ηθοποιοί επικοινωνούμε μεταξύ μας σε μια δοσμένη συνθήκη. Τόσο οι χαρακτήρες όσο και η δραματουργία συνέβαλαν στο να δημιουργηθεί αυτή η συνθήκη ξεκάθαρα, έτσι ώστε να μπορούμε να αποκτήσουμε ζωντανή σχέση πάνω στη σκηνή. Άλλωστε αυτό είναι που βλέπει τελικά ο θεατής, την σχέση ανάμεσά μας, όλα τα άλλα είναι απλά μια ψευδαίσθηση.

Η έννοια της «κόλασης» λειτουργεί ως κοινωνικό και υπαρξιακό τοπίο. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η κόλαση σήμερα;

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΒΟΥΝΙΑΡΗΣ:  Στο μυαλό μου είναι η κόλαση, στην καρδιά ο παράδεισος.

ΕΙΡΗΝΗ ΖΗΚΑ: Κόλαση είναι να καταπίνουμε αμάσητα το αφήγημα να δουλεύουμε όλη μέρα χώρις να έχουμε χρόνο να απολαμβάνουμε και να συνδεόμαστε με τη ζωή όπως γουστάρει ο καθένας. Υποτίθεται πώς έχουμε όλα τα μέσα να ζήσουμε αξιοπρεπώς και την ίδια στιγμή το πώς και αν ζούμε σχετίζεται με το πόσα έχουμε στο λογαριασμό μας. Όλα έχουν καταντήσει εμπορικό αλισβερίσι και τίποτα παραπέρα. Κανείς δεν εμπλέκεται ούτε επικοινωνεί ουσιαστικά με τον άλλον εάν δεν υπάρχει στη μέση η προοπτική του κέρδους.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, το να βρισκόμαστε και να δουλεύουμε οι επτά προσπαθώντας να πλάσουμε μια αφήγηση που μας καίει τα σωθικά κρύβει όλο το νόημα, τις απαντήσεις και κυρίως την ερώτηση «τί κάνουμε εδώ;». Τα υπόλοιπα επιδιώκουμε να συμβούν επιτόπου ανάμεσα στη σκηνή και την πλατεία.

Η συλλογική δημιουργία της ομάδας φαίνεται κεντρική στο έργο. Πώς μοιράζεται η ευθύνη ανάμεσα σε σύλληψη, σκηνοθεσία και ερμηνεία;

ΕΙΡΗΝΗ ΖΗΚΑ: Ό,τι βλέπετε, ό,τι παίζουμε, ό,τι συμβαίνει πάνω στη σκηνή, όπως θες πες το, δημιουργήθηκε μέσα από τη δοκιμή και την καταγραφή των πάντων. Δουλέψαμε πάνω στις θεματικές, τις συγκρούσεις και τα περιβάλλοντα  που πρότεινα με όπλα μας τους χαρακτήρες και την τρέλα μας.  Παίξαμε σαν να μην υπάρχει αύριο, γιατί δεν υπάρχει, και ανέλαβα να συνθέσω μια αφήγηση, τόσο δραματουργικά όσο και σκηνικά, όπου μέσα της θα αναπνέουν τα ζητήματα που θέλαμε να θίξουμε. Ήταν τρομερό πώς έδεσε το γλυκό μεταξύ μας και πώς αναγνωρίζαμε τα όρια του καθενός και λειτουργήσαμε σαν να ήμασταν ομάδα από πάντα. Αυτό αν θες είναι και η ανεπανάληπτη αξία αυτής της συνάντησης.

Η παράσταση αγγίζει το κακό, τη βία και την ανθρώπινη φύση. Πώς αποφεύγετε τη ρεαλιστική αναπαράσταση και πώς οδηγείστε στη θεατρική μεταφορά;

ΚΛΕΟΝΙΚΗ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ: Η αποφυγή ρεαλιστικής αναπαράστασης στις σκηνές βίας επιτυγχάνεται, μετατρέποντας το κυριολεκτικό γεγονός σε ποιητική -μεταφορική κατάσταση. Στόχος μας δεν είναι να σοκάρουμε το κοινό, αλλά να θέσουμε προβληματισμούς.

Η μουσική, η κίνηση, τα φώτα και η εικόνα φαίνεται να λειτουργούν ισότιμα με το κείμενο. Πώς επιτυγχάνεται αυτή η πολυφωνία στη σκηνή;

ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΖΗΣ: Είμαστε έτσι και αλλιώς ένας λαός πληθωρικός οπότε δεν θα μπορούσαμε να μην το φέρουμε και εμείς στη σκηνή αυτό. Εκεί που κάθεται ο Έλληνας θα πει ένα τραγούδι, θα κάνει ένα αστείο, θα πετάξει από το πουθενά μια βαθιά σοφία και ύστερα θα μείνει για λίγο στη σιωπή. Ίσως αυτό να θυμίζει πια κάτι από μια άλλη εποχή αλλά η παράσταση έχει αυτόν ακριβώς τον στόχο, να θυμίσει στον άνθρωπο κάτι από αυτή την εποχή. Ο λόγος γίνεται τραγούδι, το τραγούδι λόγος, φως, κίνηση μπας και θυμηθούμε όλοι μας κάτι από την παλιά ζωή.

Τελικά, η «επιστροφή στην κόλαση» είναι μια πράξη καταγγελίας, ειρωνείας ή καθρέφτης της εποχής μας;

ΚΛΕΟΝΙΚΗ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ: Η «επιστροφή στην κόλαση» είναι ένας προβληματισμός, ένα ταξίδι στην ανθρώπινη φύση, ένα πάρτι της ανθρώπινης ψυχής.

ΑΛΕΚΟΣ ΣΑΛΑΜΟΥΡΑΣ: Η «επιστροφή στην κόλαση» είναι μία προσπάθεια να προφέρουμε την δική μας αμηχανία απέναντι στην σημερινή εποχή. Το καθρέφτισμά μας είναι η αφετηρία αυτής της προσπάθειας, η ειρωνεία ένα ακόμη εργαλείο και η καταγγελία μία ταπεινή ελπίδα να μετακινηθούμε, έστω ελάχιστα, προς κάτι καλύτερο.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΒΟΥΝΙΑΡΗΣ: Είναι ένα παράφωνο τραγούδι σε μια πανκ συναυλία, χορεύοντας το αντιστέκεσαι στη βαρβαρότητα.

BAΣΙΛΗΣ ΚΑΖΗΣ: Η «επιστροφή στην κόλαση» είναι η επιστροφή στον παράδεισο!

ΕΙΡΗΝΗ ΖΗΚΑ: Η «επιστροφή στην κόλαση» είναι η εμπειρία που περίμενες χωρίς να το ξέρεις. Έλα να τα περάσουμε ωραία και για λίγο να θυμηθούμε πώς ο αγώνας να βρούμε τη ισορροπία μας είναι καθημερινός και θέλει παρέα. Επιστροφή στην κόλαση και θα σας πάρουμε μαζί μας!

Βλάρα Αλεξία