Διαβάσαμε και προτείνουμε: "Καλοήθη Παράσιτα" του Κοραή Δαμάτη

Στο νέο του μυθιστόρημα Καλοήθη Παράσιτα (εκδόσεις Βακχικόν), ο Κοραής Δαματής επιχειρεί κάτι τολμηρό και απαιτητικό: να ανοίξει τον φάκελο μιας ελληνικής οικογένειας του 1989, όχι για να περιγράψει απλώς την καθημερινότητά της, αλλά για να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο μια οικογενειακή δομή μπορεί ταυτόχρονα να θρέφει και να απομυζά, να στηρίζει και να τραυματίζει, να λειτουργεί ως καταφύγιο και ως παράσιτο μέσα στην ψυχοσύνθεση των μελών της. Το βιβλίο θέτει από τις πρώτες του κιόλας σελίδες ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσο έχει αλλάξει η ελληνική οικογένεια από το 1989 μέχρι σήμερα; Και, το σημαντικότερο, αν έχει αλλάξει πράγματι ή αν τα ίδια μοτίβα, απώθηση, σιωπή, φόβος, πίεση,απλώς επανεμφανίζονται με νέο πρόσωπο, πιο περίπλοκα και πιο επώδυνα.

Με το εύρημα των ημερών της εβδομάδας, ο Δαματής οργανώνει την αφήγηση σε διακριτές, αλλά εσωτερικά συνδεδεμένες ενότητες, επιτρέποντας στον αναγνώστη να παρακολουθήσει την πορεία κάθε μέλους της οικογένειας σαν διαφορετικό μονοπάτι που όμως οδηγεί στο ίδιο κέντρο: την ανάγκη για αποδοχή και τη σκιά της οικογενειακής επιρροής. Η γραφή του, λιτή αλλά αιχμηρή, δεν επιδιώκει συναισθηματική επίδειξη· αντίθετα, μέσα από την πειθαρχημένη της αυστηρότητα, αναδύεται ένας βαθύς, υπόγειος θυμός. Ένας θυμός που ξεπηδά όχι ως κραυγή αλλά ως ψίθυρος που δυναμώνει σταδιακά, μέχρι να γίνει αναπόδραστη συνειδητοποίηση για το πώς οι ανθρώπινες επιλογές καθορίζονται από αόρατες πληγές.

Η φιγούρα του πατέρα και παππού Ανέστη λειτουργεί ως άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται η ιστορία, παρότι η συμμετοχή του στην πλοκή είναι περιορισμένη. Η εικόνα του να προσεύχεται διαρκώς γίνεται σύμβολο μιας αθόρυβης πίστης, μιας ανάγκης να αναζητηθεί κάπου έξω, σε κάτι ανώτερο, η λύση για όσα η ζωή δεν μπορεί να εξηγήσει. Ο Ανέστης δεν είναι απλώς χαρακτήρας, αλλά γέφυρα ανάμεσα στην παράδοση, τη δεισιδαιμονία, την ελπίδα και την απελπισία. Η παρουσία του θέτει έναν υπαινιγμό: πόσες φορές δεν έχουμε κι εμείς επιστρατεύσει το μεταφυσικό για να εξηγήσουμε το ανεξήγητο; Πόσες φορές δεν έχουμε αποδώσει στην «τύχη» ή στην «μοίρα» τα βάρη που αδυνατούμε να επωμιστούμε;

Η υπόλοιπη οικογένεια αναδεικνύεται με εντυπωσιακή ψυχογραφική ακρίβεια. Ο πατέρας, βουβός αγωνιστής της καθημερινότητας, μοιάζει να καταπίνει τα πάντα για να εξασφαλίσει την επιβίωση· η μητέρα παλεύει ανάμεσα στον φόβο και στο καθήκον· η κόρη, προϊόν μιας υπερπροστατευτικής ανατροφής, δοκιμάζει τα όρια της ηθικής και της υπομονής των άλλων. Δίπλα της, ένας φίλος-μετανάστης, σημαδεμένος από ρατσισμό και κοινωνικό αποκλεισμό, αλλά με μια εσωτερική καλοσύνη που λειτουργεί ως αντίβαρο στη σκληρότητα που έχει δεχθεί. Αυτός ο χαρακτήρας φωτίζει μια από τις πιο όμορφες και ανθρώπινες αντιθέσεις του βιβλίου: το γεγονός ότι η καλοσύνη, όταν επιλέγεται συνειδητά, είναι πράξη αντίστασης.

Κομβική είναι και η παρουσία της Δόμνας, της θείας, της οποίας η μορφή αναδεικνύει με ενάργεια την τοξικότητα των κοινωνικών στερεοτύπων γύρω από την εξωτερική εμφάνιση. Η μετατροπή της σε «εργαλείο» της οικογένειας, σε κάποιον που εκτελεί χωρίς να απαιτεί, ανοίγει μια βαθύτερη συζήτηση για το πώς η κοινωνία καθορίζει την αξία ενός ανθρώπου και πώς η απαξίωση, όταν γίνεται καθημερινότητα, χαράσσει την ψυχή σαν μόνιμη ουλή.

Σε λιγοστές σελίδες, ο Δαματής καταφέρνει να συμπυκνώσει ένα ολόκληρο κοινωνικό σύμπαν. Το Καλοήθη Παράσιτα δεν είναι απλώς μυθιστόρημα· είναι καθρέφτης μιας κοινωνίας που προσπαθεί να διαχειριστεί τις πληγές της ενώ τις κρύβει ταυτόχρονα. Ένα έργο ουσίας, βαθιάς παρατήρησης και λεπτοδουλεμένης γραφής, που παραμένει στο μυαλό του αναγνώστη πολύ μετά την τελευταία σελίδα.