Θεόδωρος Παπαθεοδώρου: "Η ιστορία του βιβλίου βασίστηκε σε αληθινά περιστατικά που ήρθαν εις γνώση μου".

Με αφετηρία αληθινά γεγονότα και σκηνικό τον μυστηριακό Ταΰγετο, ο Θεόδωρος Παπαθεοδώρου υφαίνει ένα μυθιστόρημα όπου ο θάνατος, η αυτοκτονία και τα οικονομικά συμφέροντα λειτουργούν ως ρωγμές στην επιφάνεια της πραγματικότητας. Στη συζήτηση που ακολουθεί, μιλά για τον ανθρώπινο παράγοντα πίσω από το έγκλημα, τον ντετέκτιβ Αλέξανδρο Φωκά ως φορέα ευαλωτότητας και διάκρισης, και για την αλήθεια που σπάνια φωτίζεται ολόκληρη γιατί, τελικά, τίποτα δεν είναι όπως ακριβώς φαίνεται. 

Θεόδωρος Παπαθεοδώρου

Το βιβλίο σας ξεκινά με θάνατο και αυτοκτονία. Ποιο είναι το προσωπικό ή κοινωνικό ερώτημα που θέλατε να θέσετε μέσα από αυτά τα ακραία γεγονότα;

Η ιστορία του βιβλίου βασίστηκε σε αληθινά περιστατικά που ήρθαν εις γνώση μου. Η αυτοκτονία ενός άνδρα και ο θάνατος μιας γυναίκας στην ίδια περίπου περιοχή, στη σκιά του Ταΰγετου, μέσα σε διάστημα ενός μηνός, καθώς και ένα οικονομικό ζήτημα που συνδέει τους δύο αυτούς ανθρώπους, τίθενται από τα πρώτα κεφάλαια ως προκλήσεις για τον αναγνώστη προκειμένου να γίνει κοινωνός της πλοκής του μυθιστορήματος. Αν υπάρχει κάποιο βασικό ερώτημα σε σχέση με αυτά τα γεγονότα, είναι το εξής: Τα φαινόμενα, ακραία ή όχι, αποτελούν αληθή, ψευδή ή αποσπασματική αποτύπωση της πραγματικότητας;

Ο Αλέξανδρος Φωκάς λειτουργεί ως παρατηρητής και ερευνητής της ανθρώπινης φύσης. Πιστεύετε ότι οι ντετέκτιβ μπορούν να αποκαλύψουν μόνο τα γεγονότα ή και τις σκοτεινές πλευρές της ψυχής;

Πιστεύω ότι πρώτα από όλα οι ερευνητές οφείλουν να είναι πραγματιστές, συγκεντρωμένοι στα γεγονότα. Νομίζω όμως πως η γνώση περί ανθρώπινης ψυχολογίας γενικώς και η προσπάθεια να ερμηνευτεί η ψυχή των ανθρώπων που σχετίζονται με ένα έγκλημα ειδικότερα, προσθέτει στην ικανότητα του ερευνητή και δεν αφαιρεί. Αρκεί να διαθέτει ο ίδιος τη σοφία της διάκρισης μεταξύ προτεραιότητας των στοιχείων ουσίας για την επίτευξη του στόχου του και δευτερεύουσας σημασίας των ανακαλύψεων που ενδεχομένως αποπροσανατολίζουν από τον στόχο. Στην περίπτωση του ντετέκτιβ Αλέξανδρου Φωκά, ο αναγνώστης θα συναντήσει περισσότερα στοιχεία ανθρωπιάς ή ευαλωτότητας από εκείνα που συνήθως συναντά στα αστυνομικά μυθιστορήματα και αυτό είναι κάτι που το ήθελα ως δημιουργός του. Ήθελα δηλαδή ο κεντρικός ήρωάς μου να ασχολείται με το γιατί και το πώς φτάνει ένας άνθρωπος στο έγκλημα, να είναι πιο ανθρώπινος, πιο συναισθηματικός και βαθύς, διαθέτοντας ωστόσο γνώσεις, θάρρος, ικανότητα και αυτογνωσία.  

Η ιστορία συνδέει μυστήριο, οικονομικά συμφέροντα και οικογενειακές σχέσεις. Πιστεύετε ότι η σύγχρονη κοινωνία είναι γεμάτη αθέατα «μυστήρια» που καθορίζουν τις ζωές μας;

Ακριβώς αυτό πιστεύω, ναι. Και σας ευχαριστώ που το εντοπίζετε. Τίποτα δεν είναι μονοσήμαντο, επιφανειακό ή μονοδιάστατο. Αυτή είναι η αλήθεια, ανεξαρτήτως της ανάγκης της δικής μας ως παρατηρητών ή του οποιουδήποτε ερευνητή ως ήρωα ενός βιβλίου ή ερευνητή στην πραγματική ζωή, να εστιάζουμε σε κάποια ή κάποιες μονάχα από τις πτυχές των γεγονότων και βασικά στα αποτελέσματά τους.. 

Ο Ταΰγετος είναι ένα πανίσχυρο σκηνικό στο μυθιστόρημα. Πώς βλέπετε τη φύση ως καθρέφτη των ανθρώπινων συναισθημάτων ή ως αρωγό στην αποκάλυψη της αλήθειας;

Ο Ταΰγετος έχει μια μυστηριακή αύρα ούτως ή άλλως. Ως σκηνικό σε ένα μυθιστόρημα βοηθάει στη δημιουργία ατμόσφαιρας μυστηρίου και νομίζω πως έτσι λειτουργεί και στο δικό μου μυθιστόρημα, αν και συνέβη μάλλον τυχαία και ίσως αναπόφευκτα, αφού εκεί εκτυλίχθηκαν και τα αληθινά γεγονότα από τα οποία εμπνεύστηκα. Θέλω να πω ότι δεν χρειάστηκε να επιλέξω τον Ταΰγετο για να φτιάξω τεχνηέντως ατμόσφαιρα μυστηρίου. Με επέλεξε εκείνος με έναν τρόπο. Τώρα σχετικά με τη φύση, πιστεύω ότι η φύση δεν νοιάζεται για τον άνθρωπο, τον εφήμερο άνθρωπο και τα προβλήματά του. Επειδή όμως ο άνθρωπος είναι μέρος της, είναι παιδί της, επηρεάζεται ο ίδιος από εκείνη. Από εκεί κι έπειτα, είναι στο χέρι του να ερμηνεύσει τις επιρροές της και τα σημάδια της σε οποιοδήποτε επίπεδο.

 

Η πλοκή κινείται από τη Λακωνία στο Λονδίνο, δημιουργώντας παγκόσμια διάσταση. Τι ρόλο παίζει η πολιτισμική και γεωγραφική μετακίνηση στη διαμόρφωση της ηθικής και της ψυχολογίας των χαρακτήρων;

Συχνά, η αλλαγή περιβάλλοντος οδηγεί τον άνθρωπο σε αλλαγή της οπτικής του. Και σίγουρα δύναται να παίξει ρόλο και στην ψυχολογία του και λιγότερο θα έλεγα στην ηθική του, αν και αυτό δεν συμβαίνει πάντα, ούτε βεβαίως αυτόματα. Στους χαρακτήρες και στην πλοκή του μυθιστορήματός μου, η πολιτισμική και γεωγραφική μετακίνηση προσδίδουν έναν κοσμοπολιτισμό που επιθυμούσα να υπάρχει και βοηθούν στην αποκάλυψη στοιχείων και στην εξέλιξη. Κυρίως αλλάζει η οπτική των πραγμάτων, διευρύνεται.

Υπάρχουν στιγμές στο βιβλίο που η πραγματικότητα μοιάζει να συνυπάρχει με την ψευδαίσθηση ή το σκοτάδι. Πιστεύετε ότι η αλήθεια είναι πάντα προσβάσιμη ή παραμένει αινιγματική;

Θα απαντήσω με τη γνωστή ρήση.. «ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον» και θα προσθέσω ότι σπανίως ο ήλιος λάμπει ή φωτίζει παντού και πάντοτε.

Οι απώλειες, η αγωνία και η οικονομική διάσταση δείχνουν ένα σκοτεινό πρόσωπο της ανθρώπινης ζωής. Τι θέλετε να πείτε για την ανθρώπινη ευθραυστότητα μέσα από την αφήγησή σας;

Πιστεύω πως η ζωή συχνά ξεπερνάει τη φαντασία και επομένως το πρόσωπό της και το βάθος της μπορεί να είναι από ολοφώτεινο μέχρι θεοσκότεινο. Σε ό,τι αφορά την ανθρώπινη ευθραυστότητα μέσα από την αφήγησή μου, θα έλεγα ότι παρουσιάζεται όπως είναι στην πραγματικότητα. Είναι λεπτή η γραμμή που χωρίζει το καλό από το κακό ως επιλογή για τον άνθρωπο, όπως επίσης και τη συγκρότηση από την κατάρρευση της ψυχής του. Νομίζω πως γίνεται αντιληπτό αυτό μέσα από την ιστορία και τους χαρακτήρες μου και πιστεύω ακράδαντα πως είναι η αλήθεια της ζωής μας.

Αν μπορούσατε να συνοψίσετε το «αίνιγμα» που αναζητά ο αναγνώστης στο βιβλίο σας σε μία μόνο πρόταση για τη ζωή, ποια θα ήταν;

Τίποτα δεν είναι όπως ακριβώς φαίνεται.

 

Αλεξία Βλάρα για το Open Mind