Διαβάσαμε και προτείνουμε: Προσωπικό Ημοιρολόγιο του Marc C. Da Costa

 

Ένα κοινωνικό θρίλερ που μεταμορφώνει την οργή σε λογοτεχνία και τη μνήμη σε μαρτυρία

Το μυθιστόρημα Προσωπικό Ημοιρολόγιο του Marc C. Da Costa είναι ένα ρήγμα στον καθρέφτη μιας κοινωνίας που αρνείται να αντικρίσει τις ρωγμές της. Στην Ελλάδα του 2022, που σπαράζεται από θεσμική παρακμή, υποβόσκουσα βία και ηθική κόπωση, ο συγγραφέας χαράζει μια διαδρομή επιστροφής και αντιπαράθεσης, μέσα από έναν ήρωα που δεν ζητά απλώς λύτρωση, αλλά τη διεκδικεί με κάθε κόστος.

Η γλώσσα του συγγραφέα είναι ευθύβολη, αιχμηρή, απαλλαγμένη από λογοτεχνικούς καθωσπρεπισμούς. Οι φράσεις του σφύζουν από ένταση, σαν να ξεπήδησαν απευθείας από εσωτερικό μονόλογο ανθρώπου στα όρια. Η αφήγηση, με τη ρυθμικότητα και τη σκηνοθετική ευαισθησία που θυμίζει επεισόδια σκοτεινής τηλεοπτικής σειράς, εναλλάσσει φακούς και γωνίες με μαεστρία, δημιουργώντας μια αίσθηση διαρκούς εγρήγορσης και ασφυξίας. Δεν είναι τυχαίο που ο συγγραφέας ομολογεί πως κάθε σκηνή γράφτηκε με την «κάμερα στο μυαλό».

Ο πρωταγωνιστής, Νέηθαν Γουάιτ, δεν είναι ήρωας με κεφαλαίο «Η». Είναι ένας φορέας οργής, ένα τραυματισμένο σώμα που ζητά αναμέτρηση με το τραύμα και τον χρόνο. Η ηθική του γκρίζα ζώνη δεν είναι αδυναμία· είναι πεδίο μάχης, όπου η αναγνωστική ταύτιση συγκρούεται με το αίσθημα δικαίου. Μέσα από τη δράση του «Αυτόματου», ενός ψυχικού μηχανισμού που λειτουργεί σχεδόν σαν δεύτερη, αμυντική συνείδηση, ο συγγραφέας επιχειρεί κάτι εξαιρετικά δύσκολο: να αποδώσει τον ψυχισμό της επιβίωσης δίχως ηθικολογίες, να μιλήσει για την εκδίκηση ως υπαρξιακή αντίδραση όταν η κοινωνία σιωπά.

Το βιβλίο είναι βαθιά πολιτικό, χωρίς να είναι διδακτικό. Αντλεί τη δύναμή του από τη σημερινή ελληνική πραγματικότητα. Ο συγγραφέας και καταγγέλλει και μαρτυρεί. Και η μαρτυρία αυτή, δοσμένη μέσα από την τοπιογραφία των Ιωαννίνων, ενός τόπου όπου η φυσική ομορφιά αντιπαρατίθεται στη θεσμική σήψη, ενισχύει την εσωτερική ένταση του κειμένου. Η αντίθεση ανάμεσα στο ειδυλλιακό και το φρικτό είναι κομβική, λειτουργώντας ως σιωπηλή ειρωνεία για το τι σημαίνει να ζεις σε μια χώρα που "μοιάζει όμορφη απ’ έξω".

Το Προσωπικό Ημοιρολόγιο ανήκει στην παράδοση του κοινωνικού θρίλερ που δε φοβάται να κοιτάξει την πραγματικότητα κατάματα. Η βία που διατρέχει το κείμενο δεν είναι εφέ· είναι σάρκα, αίμα και ψυχική συντριβή. Είναι το τίμημα για μια πιθανή κάθαρση, όχι θεόσταλτη, αλλά διεκδικούμενη μέσα από τον πόνο και τη συνειδητή σύγκρουση με το κατεστημένο.

Σε μια εποχή που η λογοτεχνία συχνά διστάζει να αρθρώσει πολιτική φωνή, το βιβλίο του Da Costa μοιάζει με κραυγή που δεν αποζητά τον εντυπωσιασμό, αλλά την αφύπνιση. Μετά την τελευταία σελίδα, δεν μένει μόνο η πλοκή· μένει ένα ερώτημα-καρφί: Μήπως η πιο προσωπική μας μάχη είναι αυτή που δίνουμε όταν όλοι οι άλλοι σωπαίνουν;

Αναμφισβήτητα, το Προσωπικό Ημοιρολόγιο είναι ένα βιβλίο-θέση. Και σε μια εποχή ηθικής σύγχυσης, ίσως αυτό είναι το πιο γενναίο πράγμα που μπορεί να είναι η λογοτεχνία.

Ομάδα Open Mind, 31/7/2025