Διαβάσαμε και προτείνουμε: «Το μωρό της Λιούμπα» της Μάρως Βαμβουνάκη

Η Μάρω Βαμβουνάκη, συγγραφέας βαθιά ευαίσθητη στην ανθρώπινη ψυχολογία και στις υπόγειες διαδρομές της ψυχής, επιστρέφει με ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα που ακούει στο όνομα Το μωρό της Λιούμπα. Ένα βιβλίο με εξαιρετικά λεπτεπίλεπτη συναισθηματική ύφανση, που αγγίζει χωρίς εκβιασμούς θέματα ταμπού, όπως ο βιασμός, η παρένθετη μητρότητα, η επιθυμία για αγάπη και το υπαρξιακό χρέος απέναντι στον εαυτό και τους άλλους.

Η Λιούμπα ή Λου, όπως τη φωνάζουν, από τη ρίζα του ονόματος που σημαίνει «αγάπη» στα σλάβικα, είναι ένας χαρακτήρας οδυνηρά τρυφερός και βαθιά συμβολικός. Δεν ήρθε στον κόσμο από έρωτα, αλλά από έναν πολλαπλό βιασμό. Κι όμως, δεν αρκείται στον ρόλο του θύματος. Με έναν τρόπο παράδοξα ωραίο, καταφέρνει να μεταβολίσει τον πόνο σε προσφορά, να πάρει το τραύμα και να το κάνει δώρο: παραχωρεί το σώμα της, τη μήτρα της και το ίδιο της το παιδί σε ένα άτεκνο ζευγάρι, δίχως αντάλλαγμα.

Η αφήγηση ξετυλίγεται μέσα από έναν εσωτερικό μονόλογο, σχεδόν εξομολογητικό. Δεν βασίζεται σε εξωτερική δράση, αλλά στο υπόγειο ρεύμα των συναισθημάτων, στις παύσεις, στις αναμνήσεις, στους σιωπηλούς δεσμούς μεταξύ των χαρακτήρων. Η συγγραφέας ακολουθεί τη Λιούμπα σε ένα αέναο πηγαινέλα μεταξύ Βουκουρεστίου και Αθήνας, δύο πόλεις όχι απλώς γεωγραφικά διαφορετικές, αλλά και υπαρξιακά αντίθετες. Στο Βουκουρέστι κυοφορεί το παρελθόν και το τραύμα, στην Αθήνα αναζητείται η λύτρωση και το καινούργιο νόημα.

Η Βαμβουνάκη δεν παραδίδει μια "κοινωνική ιστορία" με την τρέχουσα έννοια, ούτε ένα μυθιστόρημα "θέσεων". Αντιθέτως, προσφέρει στον αναγνώστη έναν χώρο αναστοχασμού: Τι σημαίνει ηθική; Τι σημαίνει μητρότητα; Είναι η αγάπη πάντα ένα προσωπικό συναίσθημα ή μπορεί να είναι και πράξη βαθιάς κοινωνικής ευθύνης; Η ηρωίδα της, παρ' όλο που ξεκινά από τη βία και την παραβίαση, καταλήγει να γίνει φορέας ενός σχεδόν μυστικιστικού μεγαλείου: το δικαίωμα στη ζωή του άλλου, του αγνώστου, γίνεται δική της αποστολή.

Το ύφος της Βαμβουνάκη είναι αυτό που την καθιέρωσε: λυρικό, πυκνό, με στοχαστικά περάσματα που αποφεύγουν τον διδακτισμό. Οι φράσεις της είναι μεστές, γεμάτες συκναίσθημα, χωρίς να διολισθαίνουν στο μελόδραμα. Αντίθετα, η οικονομία της αφήγησης, οι παύσεις και η αφαιρετικότητα εντείνουν τη δραματουργική ένταση.

Σημαντικό στοιχείο είναι πως η συγγραφέας δεν αποφεύγει τα μεγάλα ερωτήματα: Πόσο αντέχει κανείς να αγαπά; Είναι κάθε προσφορά ηθικά αποδεκτή; Μπορεί η γυναίκα να ορίζει πλήρως το σώμα και τη μοίρα της, σε έναν κόσμο που ακόμη συχνά την αντιλαμβάνεται ως "μέσο"; Μέσα από τη Λιούμπα, η Βαμβουνάκη γράφει για όλες τις γυναίκες που βρέθηκαν αντιμέτωπες με την ωμότητα του κόσμου και παρ' όλα αυτά διάλεξαν την τρυφερότητα.

Στο Μωρό της Λιούμπα δεν θα βρείτε συγκλονιστικές ανατροπές, ούτε γρήγορες εξελίξεις. Αντ’ αυτών, θα συναντήσετε ένα στοχαστικό μυθιστόρημα, που δουλεύει περισσότερο με τις παύσεις παρά με τις κορυφώσεις. Ένα βιβλίο για τις πιο λεπτές και αόρατες διεργασίες της ανθρώπινης ύπαρξης. Και κυρίως, για εκείνη την ανεξήγητη δύναμη της αγάπης που ξεπερνά τη λογική, τον νόμο και την ανταπόδοση.

Η Βαμβουνάκη αποδεικνύει για άλλη μια φορά πως δεν γράφει για να εντυπωσιάσει, αλλά για να προκαλέσει συναισθηματική ταραχή και υπαρξιακή σκέψη. Το μωρό της Λιούμπα είναι ένα βιβλίο που δεν σου ζητά να το καταναλώσεις. Σου ζητά να το νιώσεις. Και να το θυμάσαι.

Της Αλεξίας Βλάρα, 26/7/2025