Διαβάσαμε και προτείνουμε: Πυθαγόρεια Εγκλήματα του Τεύκρου Μιχαηλίδη

Το Πυθαγόρεια Εγκλήματα είναι ένα από τα πιο ιδιαίτερα και ευφυή αστυνομικά μυθιστορήματα της ελληνικής λογοτεχνίας. Ο Τεύκρος Μιχαηλίδης, μαθηματικός και συγγραφέας, δημιουργεί μια μοναδική μίξη μαθηματικών θεωριών και μυστηρίου, που καθηλώνει τον αναγνώστη τόσο με το αφηγηματικό του στυλ όσο και με το φιλοσοφικό και ιστορικό του υπόβαθρο.

Το βιβλίο εκτυλίσσεται σε δύο χρονικές περιόδους:

1. Αρχαία Ελλάδα – 5ος αιώνας π.Χ. Παρακολουθούμε τον κόσμο των Πυθαγορείων, των μαθητών και οπαδών του Πυθαγόρα, μιας εσωστρεφούς, σχεδόν μυστικιστικής σχολής, όπου η γνώση αντιμετωπίζεται ως ιερό μυστικό. Ένα στυγερό έγκλημα λαμβάνει χώρα στην κοινότητα, και η εξιχνίασή του αποκαλύπτει τις σκοτεινές πτυχές μιας φιλοσοφίας που, αν και βασισμένη στην αρμονία και τους αριθμούς, δεν παύει να εμπεριέχει ανθρώπινα πάθη και συγκρούσεις.
2. Αθήνα, δεκαετία του 1920 Στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου, ο αναγνώστης ακολουθεί τον αφηγητή, έναν μαθηματικό που βρίσκεται μπλεγμένος σε μια δολοφονία, η οποία φέρει ανατριχιαστικές ομοιότητες με το έγκλημα των αρχαίων Πυθαγορείων. Ο τρόπος με τον οποίο οι δύο ιστορίες διαπλέκονται είναι συναρπαστικός και αποκαλύπτει πώς τα μοτίβα του παρελθόντος επαναλαμβάνονται στην ανθρώπινη φύση.

Ο Μιχαηλίδης διαθέτει ένα ύφος που ισορροπεί ανάμεσα στη λογοτεχνική αφήγηση και στη μαθηματική σκέψη. Οι περιγραφές του είναι ατμοσφαιρικές, με μια ζωντάνια που θυμίζει αστυνομική λογοτεχνία κλασικού τύπου, ενώ η πλοκή αποδίδεται με μαθηματική ακρίβεια και πειθαρχία. Η γλώσσα του είναι πλούσια αλλά όχι δυσνόητη, επιτρέποντας στον αναγνώστη να απολαύσει τόσο τις διανοητικές προκλήσεις όσο και το μυστήριο της ιστορίας.

Το βιβλίο πραγματεύεται βαθύτερα θέματα πέρα από το απλό μυστήριο της δολοφονίας. Μεταξύ αυτών:

• Η έννοια της γνώσης και της μύησης: Οι Πυθαγόρειοι είχαν αυστηρούς κανόνες γύρω από τη διάδοση της γνώσης. Η σύγκρουση μεταξύ ανοιχτής σκέψης και απόκρυφης σοφίας είναι ένα από τα βασικά θέματα του μυθιστορήματος.
• Η μαθηματική αλήθεια και το ηθικό της φορτίο: Ο συγγραφέας θίγει το ερώτημα αν η γνώση των αριθμών και των μαθηματικών αληθειών μπορεί να είναι επικίνδυνη ή απαγορευμένη.
• Η κυκλική φύση της ιστορίας: Τα γεγονότα στο παρόν καθρεφτίζουν τα αρχαία εγκλήματα, δημιουργώντας μια αίσθηση αναπόφευκτης επανάληψης στην ανθρώπινη φύση.

Δυνατά Σημεία

• Εξαιρετική έρευνα & ιστορική τεκμηρίωση: Η περιγραφή της αρχαίας ελληνικής ζωής είναι λεπτομερής και ζωντανή, ενώ οι μαθηματικές αναφορές δένουν αριστοτεχνικά με την πλοκή.
• Καθηλωτικό μυστήριο: Αν και ο αναγνώστης μπορεί να έχει υποψίες για την ταυτότητα του δολοφόνου, το βιβλίο διατηρεί την αγωνία μέχρι τέλους.
• Αρμονικός συνδυασμός μαθηματικών και αστυνομικής λογοτεχνίας: Δεν είναι απλώς ένα whodunit, αλλά και ένα μυθιστόρημα ιδεών.
• Διπλή χρονική αφήγηση: Η σύνδεση μεταξύ αρχαίας Ελλάδας και σύγχρονου κόσμου είναι άψογα δομημένη και προσδίδει βάθος στην ιστορία.

Αδυναμίες

• Η έντονη μαθηματική ορολογία μπορεί να αποθαρρύνει αναγνώστες που δεν έχουν σχετική εξοικείωση. Αν και ο Μιχαηλίδης προσπαθεί να τα εξηγήσει απλά, κάποια σημεία απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.
• Η αργή εξέλιξη της αφήγησης στα πρώτα κεφάλαια. Το βιβλίο απαιτεί υπομονή στην αρχή, αλλά ανταμείβει όσους το συνεχίσουν.

Το Πυθαγόρεια Εγκλήματα είναι ένα αριστοτεχνικά δομημένο μυθιστόρημα που καταφέρνει να συνδυάσει την αστυνομική πλοκή με τη φιλοσοφία και τα μαθηματικά. Ο Τεύκρος Μιχαηλίδης πετυχαίνει κάτι σπάνιο: να παντρέψει δύο φαινομενικά αταίριαστες σφαίρες –τη λογοτεχνία και τα μαθηματικά– και να δημιουργήσει ένα έργο που είναι ταυτόχρονα διανοητικά διεγερτικό και συναισθηματικά φορτισμένο. Πρόκειται για ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί, τόσο από λάτρεις των αστυνομικών ιστοριών όσο και από όσους αγαπούν την ιστορία και τη μαθηματική σκέψη.

Της Αλεξίας Βλάρα, 26/3/2025