Διαβάσαμε και προτείνουμε: «Καλντερίμι, 99 χρόνια ιστορίας στη Σαλονίκη» του Γιάννη Καλπούζου

Το μυθιστόρημα «Καλντερίμι, 99 χρόνια ιστορίας στη Σαλονίκη» του Γιάννη Καλπούζου είναι μια εντυπωσιακή ιστορική αναδρομή που καλύπτει σχεδόν έναν αιώνα ζωής στη Θεσσαλονίκη, από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα μέχρι τις αρχές του 20ού. Μέσα από τις σελίδες του, ο συγγραφέας αποτυπώνει την πολυτάραχη και πολυπολιτισμική ιστορία της πόλης, εστιάζοντας στην οικογένεια του κεντρικού ήρωα Παράσχου και αναδεικνύοντας τις κοινωνικές, πολιτιστικές και πολιτικές μεταβολές της εποχής.

Η ιστορία ξεκινά με τη γέννηση του Παράσχου το 1857 και μας ταξιδεύει ακόμα πιο πίσω, στη ζωή του πατέρα του Αντίπα, ενώ παράλληλα ακολουθεί και τον γιο του Παράσχου, τον Κλεάνθη. Ο Καλπούζος δημιουργεί ένα πολυεπίπεδο αφήγημα, όπου οι ζωές των ηρώων του μπλέκονται με τις ιστορικές εξελίξεις της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής. Οι χαρακτήρες του είναι πλούσιοι και πολυδιάστατοι, με το δίπολο Αντίπα και Παράσχου να εκπροσωπεί την ακεραιότητα και τη διαφθορά, το μεγαλείο της ψυχής και τον ξεπεσμό αντίστοιχα.

Αγγίζει πληθώρα θεμάτων που σχετίζονται με την εποχή και τον τόπο δράσης του. Η φτώχεια και η ανέχεια, που αναγκάζουν τον Παράσχο να καταφύγει στην παρανομία, είναι ένα από τα κεντρικά θέματα. Η κοινωνικά κατώτερη θέση της γυναίκας και οι πρώτοι σπόροι του γυναικείου κινήματος εμφανίζονται επίσης στο προσκήνιο. Η φιλία και ο έρωτας, που ξεπερνούν τις εθνικές και θρησκευτικές ταμπέλες, καθώς και η αγριότητα του πολέμου, είναι διαρκώς παρόντα στο μυθιστόρημα.

Ωστόσο, το κεντρικό θέμα είναι η ηθική υπόσταση και η συγκρότηση του ανθρώπου. Το δίλημμα της ελεύθερης βούλησης και των προκαθορισμένων επιλογών παρουσιάζεται έντονα, με τον Παράσχο να κάνει συνειδητές επιλογές παρόλο που γνωρίζει τις εναλλακτικές που του προσφέρει ο πατέρας του. Η σύγκρουση μεταξύ του καλού και του κακού, της ακεραιότητας και της διαφθοράς, είναι πανταχού παρούσα.

Η Θεσσαλονίκη παρουσιάζεται ως ένα ζωντανό μωσαϊκό πολιτισμών και θρησκειών, με την ειρηνική συνύπαρξη των κατοίκων να διαταράσσεται μόνο κατά τις περιόδους εθνικών αναταραχών, πολέμων και επαναστάσεων. Ο Καλπούζος αποτυπώνει με μαεστρία την καθημερινή ζωή και τις δυσκολίες των ανθρώπων της εποχής, προσφέροντας μια βαθιά κατανόηση της ιστορικής περιόδου που καλύπτει το βιβλίο.

Το στυλ γραφής του Καλπούζου είναι πλούσιο και περιγραφικό, καταφέρνοντας να μεταφέρει τον αναγνώστη στην εποχή και τον τόπο που διαδραματίζεται η ιστορία. Η γλώσσα του είναι προσεκτικά επιλεγμένη, με ζωντανές περιγραφές που ζωντανεύουν τους χαρακτήρες και τα γεγονότα. Ο τίτλος «Καλντερίμι» είναι εύστοχα επιλεγμένος, καθώς παραπέμπει στην παλιά Θεσσαλονίκη με τα καλντερίμια της, αλλά και στα βασικά θέματα που θίγονται στο βιβλίο, όπως η φτώχεια και η καθημερινή ζωή των ανθρώπων.

Το «Καλντερίμι, 99 χρόνια ιστορίας στη Σαλονίκη» είναι ένα αξιόλογο μυθιστόρημα που προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα της Θεσσαλονίκης σε μια περίοδο σημαντικών αλλαγών και αναταραχών. Μέσα από την ιστορία μιας οικογένειας, ο Γιάννης Καλπούζος καταφέρνει να αναδείξει τις κοινωνικές, πολιτικές και πολιτιστικές διαστάσεις της εποχής, δημιουργώντας ένα έργο που είναι πολύτιμο τόσο για την κατανόηση της ιστορίας της πόλης όσο και για την απόλαυση της ανάγνωσης. Το βιβλίο αυτό, με τη λεπτομερή και πολυεπίπεδη αφήγηση του, αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Της Αλεξίας Βλάρα, 27/5/2024