Διαβάσαμε και προτείνουμε: «Η εποχή μας είναι τραγική χωρίς να το ξέρει» από τις εκδόσεις Μετρονόμος - Μια πνευματική παρακαταθήκη πέρα από τη σκηνή

 

Το βιβλίο «Η εποχή μας είναι τραγική χωρίς να το ξέρει» (Εκδόσεις Μετρονόμος) αποτελεί κάτι περισσότερο από μια απλή συλλογή κειμένων ενός σπουδαίου ηθοποιού· είναι η χαρτογράφηση της πνευματικής αγωνίας του Αλέξη Μινωτή, ενός ανθρώπου που υπηρέτησε το θέατρο όχι ως επάγγελμα, αλλά ως ύψιστη «λειτουργία» και ηθική αποστολή. Η επιμελημένη εργασία του Θανάση Θ. Νιάρχου να συγκεντρώσει αυτό το πολύτιμο υλικό, σε συνδυασμό με τις εισαγωγικές τοποθετήσεις των Κώστα Γεωργουσόπουλου και Γιώργου Κιμούλη, προσφέρει στον αναγνώστη το κλειδί για να ξεκλειδώσει μια σκέψη στιβαρή, σχεδόν δωρική, που αποδεικνύεται εξίσου επιβλητική με την υποκριτική του δεινότητα.

Διαβάζοντας τα κείμενα, γίνεται σαφές πως ο Μινωτής μάχεται σθεναρά ενάντια στον ευτελισμό της τέχνης και της ζωής. Η διάκριση που κάνει ανάμεσα στην «ψυχαγωγία», με την αρχαιοελληνική έννοια της αγωγής της ψυχής και την απλή διασκέδαση, είναι καίρια. Για τον ίδιο, το θέατρο δεν λογίζεται ως καταναλωτικό προϊόν της βιομηχανίας του θεάματος, αλλά ως μια πράξη με ρίζες θρησκευτικές και μεταφυσικές, ένα «πνεύμα που εκπορεύτηκε από δέος», τοποθετώντας τον πήχη για τους σύγχρονους δημιουργούς σε δυσθεώρατα ύψη.

Ωστόσο, το πνεύμα του Μινωτή δεν φυλακίζεται στους τέσσερις τοίχους της θεατρικής σκηνής. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου αναδύεται το πορτρέτο ενός ανήσυχου διανοούμενου που αφουγκράζεται τον παλμό της εποχής του. Η σκέψη του δραπετεύει από τα στενά όρια της τέχνης και απλώνεται στην πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα, καθώς κείμενα όπως «Η τραγωδία της Ελλάδας» ή οι προβληματισμοί του για τον τουρισμό φανερώνουν έναν πολίτη με πολιτική οξυδέρκεια που αγωνιά για την πορεία του τόπου και την αλλοίωση της ταυτότητάς του.

Παράλληλα, ο Μινωτής συνομιλεί ισότιμα με τους ομοτέχνους του, συνθέτοντας μια άτυπη πνευματική αυτοβιογραφία. Οι αναφορές του στον τραγικό αδιέξοδο του Σάμιουελ Μπέκετ, η μνήμη του Καρυωτάκη, η σχέση του με τον Κόντογλου, αλλά και η πολύτιμη αλληλογραφία με τον Νίκο Καζαντζάκη, μαρτυρούν πως ο ίδιος υπήρξε οργανικό κομμάτι του πνευματικού δικτύου που διαμόρφωσε τον ελληνικό 20ό αιώνα. Και φυσικά, μέσα σε αυτό το αυστηρό πλαίσιο στοχασμού, οι αναφορές στην Κατίνα Παξινού έρχονται να ραγίσουν το κέλυφος του δασκάλου, αποκαλύπτοντας την ευαίσθητη, βαθιά ανθρώπινη πλευρά του συντρόφου.

Ο λόγος του, πυκνός και δουλεμένος, αποτελεί ζωντανή απόδειξη της παιδείας του. Χρησιμοποιεί λέξεις βαριές, με ρυθμό που θυμίζει εκφορά τραγικού λόγου, υπενθυμίζοντας πως για εκείνον το θέατρο ήταν «καταστάλαγμα βαθύτατης ζωικής και πνευματικής εμπειρίας». 

Σε μια εποχή που η τέχνη κινδυνεύει να γίνει επιφανειακή εικόνα, το βιβλίο αυτό έρχεται ως υπενθύμιση ότι το θέατρο οφείλει να είναι μια πράξη αντίστασης και πνευματικής ανάτασης, διασώζοντας το ηθικό βάρος ενός μεγάλου δημιουργού.