Μαίρη Κωνσταντούρου: "Η αλήθεια μπορεί να είναι λυτρωτική, επειδή φέρνει διαύγεια και διαλύει ψέματα και αυταπάτες, βοηθώντας μας να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους άλλους".
Στο μυθιστόρημα «Η Άγνωστη δίπλα μου», η Μαίρη Κωνσταντούρου υφαίνει μια ατμόσφαιρα μυστηρίου και συναισθηματικής έντασης, όπου η φυγή, τα ανείπωτα τραύματα, η εύθραυστη εμπιστοσύνη και οι πολλαπλές εκδοχές της αγάπης συνυπάρχουν σε μια αφήγηση που κοιτά κατάματα τον άνθρωπο. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η συγγραφέας μιλά για τη φυγή ως επιλογή και παγίδα, για τους φόβους που μεταμφιέζονται σε μυστήριο, για τη δύναμη της υποψίας, αλλά και για την αγάπη ως κινητήρια δύναμη ζωής, ακόμη κι όταν πληγώνει.
1. Η Μελίνα φεύγει από την
Αθήνα για να σώσει τα όνειρά της. Πόσο λυτρωτική και πόσο επικίνδυνη μπορεί να
είναι τελικά μια φυγή, όταν δεν έχουμε συμφιλιωθεί με όσα αφήνουμε πίσω;
Όταν αποφασίζουμε
να φύγουμε απλώς και μόνο για να γλυτώσουμε από όσα μας προβληματίζουν, χωρίς
να έχουμε αναλύσει λόγους και αιτίες και δίχως να έχουμε φτάσει στο στάδιο της
κατανόησης και της αποδοχής, το μόνο που καταφέρνουμε είναι να ταλαιπωρούμαστε
και να πικραινόμαστε το ίδιο αλλά σε άλλον τόπο. Πιστεύω πως ο άνθρωπος
κουβαλάει μαζί του όπου κι αν πάει οτιδήποτε νιώθει – χαρά, θλίψη, ανακούφιση, απελπισία,
συμπόνια, μνησικακία. Επομένως είναι ουτοπία να πιστεύουμε πως αρκεί μια αλλαγή
σκηνικού για να απαλλαγούμε από τα τραύματα και τα απωθημένα μας. Κάτι τέτοιο
μπορεί να αποδειχθεί πολύ επικίνδυνο, μια εντελώς δυσλειτουργική λύση, γιατί η
φυγή μπορεί να μεταμφιέσει ή να εντείνει τραύματα βαθιά και ανάγκες
ανεκπλήρωτες, με όποιες συνέπειες.
Αν ωστόσο αποφασίσουμε να φύγουμε πριν αποδεχτούμε γεγονότα και συναισθήματα, θα πρέπει να δούμε τη φυγή ως μια ευκαιρία για ενδοσκόπηση, για κατανόηση και διαχείριση των συναισθημάτων μας. Από εκεί και μετά, μπορούμε να μιλάμε για απελευθέρωση, για προσωπική πρόοδο και για μια «καινούργια ζωή».
2. Το Αιθερικό παρουσιάζεται
σαν τόπος ομορφιάς αλλά και σιωπηλών τραυμάτων. Τι σας γοήτευσε στη δυναμική
ενός μικρού τόπου όπου όλοι γνωρίζονται, αλλά λίγοι μιλούν ανοιχτά;
Αρχικά με γοήτευσαν
οι τόσες αντιθέσεις, αυτός ο συνδυασμός οικειότητας και μυστηρίου. Ένα
παραδεισένιο τοπίο, όπου μπορεί να καραδοκεί οπουδήποτε ο «καταραμένος όφις».
Ειδικά σε κάποιον νεοφερμένο, όπως η ηρωίδα μου, ο τόπος ασκεί μια ιδιαίτερη
μαγεία αλλά κι έναν κάποιο φόβο· η καλοσύνη είναι διάχυτη, όμως το κακό υπάρχει
και μπορεί να είναι δίπλα του. Οι καθημερινές κουβέντες κρύβουν παλιές ιστορίες
και μυστικά. Η σιωπή σκεπάζει βαθύτερους φόβους και συναισθήματα…
Σκέφτηκα πως με κάποιον τρόπο το «Αιθερικό» το συναντάμε παντού. Θα
μπορούσε να είναι η πολυκατοικία στην οποία ζούμε, ο επαγγελματικός χώρος όπου
εργαζόμαστε, το γυμναστήριο όπου αθλούμαστε, όλα όσα μας φαίνονται όμορφα και
επιθυμητά. Γιατί παντού κρύβονται τραύματα και καημοί, και σε όλες τις παρέες
λίγοι τολμούν να μιλήσουν ανοιχτά.
3. Η “άγνωστη” παρουσία που
πλανάται στην ιστορία αφήνεται συχνά στη σφαίρα της υποκειμενικής ερμηνείας.
Σας ενδιέφερε περισσότερο το μυστήριο ως γεγονός ή ως αντανάκλαση των φόβων και
των ενοχών των ηρώων;
Για να είμαι ειλικρινής, και τα δύο. Πρώτα στο μυαλό μου εμφανίστηκε η
Άγνωστη ως μια μυστηριώδης παρουσία. Με ιντρίγκαρε και έψαχνα το κατάλληλο
πλαίσιο για να την τοποθετήσω. Παράλληλα, υπήρχαν μέσα μου μόνιμα κάποιοι
κοινωνικοί προβληματισμοί, οι οποίοι σιγά σιγά βρήκαν πρόσφορο έδαφος στην
εξέλιξη της ιστορίας. Έτσι, στο τέλος του μυθιστορήματος, πιστεύω πως δεν
έμεινε τίποτα «υποκειμενικό». Όλα εξηγήθηκαν και ξεδιάλυναν, παίρνοντας το
καθετί τη μορφή και τη σημασία που του αρμόζει.
Η υποψία, έστω κι αν πηγάζει από αμφιβολίες και φόβους, έχει τη δύναμη να
διαβρώσει τη βάση μιας σχέσης, ακόμα κι αν δεν υπάρχουν αποδείξεις. Αυτό
δημιουργεί μια ένταση, μια αίσθηση ότι η πραγματική εμπιστοσύνη, που χτίζεται
με κόπο και αμοιβαία κατανόηση, είναι μια εύθρυπτη κατασκευή που χρειάζεται
διαρκή φροντίδα και καθαρότητα. Είναι μια πολύτιμη αλλά εύθραυστη αξία, που
απαιτεί διαχείριση με ευαισθησία και ειλικρίνεια, διαφορετικά κινδυνεύει να
χαθεί αφήνοντας πίσω της μια βαθιά πληγή.
5. Οι έρωτες στο Άγνωστη
δίπλα μου δεν είναι ποτέ απλοί ούτε “ασφαλείς”. Τι ρόλο παίζει ο έρωτας ως
κινητήρια δύναμη αλλά και ως καταλύτης καταστροφής στους χαρακτήρες σας;
Πιστεύω πως ο
έρωτας, τόσο στο βιβλίο όσο και στη ζωή μας, μπορεί να παίξει πολυδιάστατο
ρόλο, ανάλογα με τον χαρακτήρα του καθενός μας. Άλλοτε είναι σωτήριος και
άλλοτε καταστροφικός. Εμείς οι ίδιοι του δίνουμε ιδιότητες που απορρέουν από το
μέσα μας. Για παράδειγμα, μια περίπτωση του βιβλίου ερωτεύεται εμμονικά και
στοχευμένα, επειδή θέλει να ξορκίσει τη μοναξιά και την απόρριψη που βίωσε.
Έτσι, οποιαδήποτε άρνηση προκύψει, όποιος αντίζηλος εμφανιστεί, αποτελεί απειλή
και καταστροφή σε μια σχέση ήδη καταδικασμένη.
Από την άλλη, ο
έρωτας ως κινητήρια δύναμη έχει την ικανότητα να τα ομορφαίνει όλα γύρω του,
να καθαγιάζει τα πάντα στη ζωή. Τον χρόνο, τον τόπο, τους ανθρώπους και τα
αντικείμενα. Όλοι και όλα αποκτούν ξαφνικά ξεχωριστή αξία. Όλα γίνονται
πολύτιμα, πανέμορφα και τέλεια παρά τις όποιες ατέλειές τους. Και τότε παύουμε
να είμαστε μια μονάδα, ένα σκέτο «εγώ». Βιώνουμε το «εμείς», μια ενότητα που μας
χαρίζει την εκτυφλωτική λάμψη της δύναμης και της ευτυχίας.
6. Ένα μυστικό θαμμένο στο
σκοτάδι και ένας θάνατος χωρίς δικαίωση στοιχειώνουν την αφήγηση. Πιστεύετε ότι
η αλήθεια είναι πάντα λυτρωτική ή υπάρχουν στιγμές που το φως πληγώνει
περισσότερο από το σκοτάδι;
Η αλήθεια μπορεί να
είναι λυτρωτική, επειδή φέρνει διαύγεια και διαλύει ψέματα και αυταπάτες,
βοηθώντας μας να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τους άλλους. Ωστόσο,
υπάρχουν στιγμές που η αποκάλυψή της μπορεί να πληγώσει περισσότερο από το
σκοτάδι, φέρνοντας πόνο και απογοήτευση. Και ίσως σε μερικές περιπτώσεις να
είναι και ανώφελη, να μην προσφέρει τίποτα το θετικό ή να δημιουργεί ανώφελες
αρνητικές καταστάσεις.
Προσωπικά είμαι υπέρμαχος της αλήθειας, ακόμη κι αν είναι οδυνηρή για
μένα, ωστόσο πιστεύω και στη χρησιμότητα των κατά συνθήκη ψεμάτων, όταν είναι
να γλυτώσει κάποιος από ανώφελο πόνο.
7. Η έννοια του χρόνου και των
χαμένων ή ανεκπλήρωτων ονείρων διατρέχει το βιβλίο. Θεωρείτε ότι μεγαλώνοντας
συμβιβαζόμαστε ή απλώς μαθαίνουμε να ονειρευόμαστε αλλιώς;
Είναι αλήθεια πως μεγαλώνοντας, συχνά πρέπει να συμβιβαστούμε με την πραγματικότητα, να προσαρμοστούμε στους κανόνες και τις περιοριστικές συνθήκες της ζωής. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να παραιτηθούμε από τα όνειρά μας. Αντίθετα, πιστεύω πως μαθαίνουμε να ονειρευόμαστε διαφορετικά, πιο ρεαλιστικά, πιο ώριμα. Μάλλον καθώς μεγαλώνουμε εξελισσόμαστε και ανακαλύπτουμε ότι τα όνειρα δεν χρειάζεται να είναι πάντα μεγαλεπήβολα ή φανταστικά, αλλά μπορούν να γίνουν πιο βαθιά, πιο ουσιαστικά και πιο συμβατά με την πραγματικότητα.
8. Το μυθιστόρημα λειτουργεί
ως ύμνος στην αγάπη σε όλες της τις μορφές. Ποια εκδοχή της αγάπης ήταν η πιο
δύσκολη για εσάς να γράψετε και γιατί;
Καμία. Πιστεύω στην αγάπη και έχω την ευλογία να την έχω βιώσει σε όλες της τις μορφές, γι’ αυτό μου βγαίνει αυθόρμητα ό,τι έχει σχέση με αυτήν. Από μικρό παιδί εισέπραξα άπειρη αγάπη από τους γονείς και γενικότερα την οικογένειά μου και ήταν αυτή η αγάπη που με διαμόρφωσε σε αυτό που είμαι σήμερα και με κράτησε όρθια στις φουρτούνες της ζωής μου. Αργότερα έγινα κοινωνός της φιλικής αγάπης. Φιλίες που κράτησαν από την παιδική ηλικία μέχρι και τώρα και άλλες που δημιουργήθηκαν στα ώριμα ή και… πολύ ώριμα χρόνια μου. Φυσικά βίωσα και την ερωτική αγάπη, όπως όλοι, τις εξάρσεις και τις διαψεύσεις της. Κι έπειτα την αγάπη από και προς τα ζώα, που συνοδεύεται από ανυστεροβουλία, αθωότητα, εντιμότητα, αφοσίωση, εμπιστοσύνη. Κάθε μορφή αγάπης έπαιξε τον δικό της ρόλο στη ζωή μου, συχνά συνυπάρχοντας και αλληλοεπιδρώντας, επομένως μου είναι εύκολο να γράψω για οποιαδήποτε εκδοχή της.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου