Είδαμε και προτείνουμε: Οι Κούρδοι του Γιάννη Καμπύση

 

Οι Κούρδοι του Γιάννη Καμπύση εκδίδονται το 1897 και, από τότε, εμφανίζονται σποραδικά στη σκηνή, σε εποχές και συγκυρίες όπου η αριστερή ιδεολογική τους φόρτιση δεν λειτουργεί ανασταλτικά. Ο Πέτρος, η Σμαράγδα, η κυρά Σταβρόπλενα, η Αννέτα και ο Βάσος διανύουν ενάμιση αιώνα σχεδόν θεατρικής αορατότητας. Είναι απόντες, όπως και το ζεύγος των Αρμενίων εξορίστων του έργου, που δεν εμφανίζονται επί σκηνής, αλλά γίνονται παρόντες μέσα από τις αφηγήσεις των άλλων και τον κρότο των μπαούλων τους.

Το έργο του Καμπύση αποτελεί μια θαρραλέα θεατρική χειρονομία προς τους «μικρούς» ανθρώπους της Ιστορίας. Εκείνους που η υλικότητα της ζωής τους δεν επιτρέπει μεγάλες πράξεις, που «ο οργανισμός τους δεν είναι φτιαγμένος για την αντάρα, όσο κι αν τους τραβάει η θεωρία», όπως παραδέχεται ο κεντρικός ήρωας, ο Πέτρος. Κι όμως, μέσα σε αυτή τη φαινομενική αδυναμία, ελλοχεύει μια επίμονη, υπόγεια δύναμη: η ανάγκη να διεκδικήσουν έναν ρόλο διαφορετικό από εκείνον που η Ιστορία τούς έχει επιβάλει.

Η παράσταση, στο πλαίσιο του φεστιβάλ Αναδρομές του Εθνικού Θεάτρου, αντιμετωπίζει το κείμενο με σεβασμό και καθαρότητα, αποφεύγοντας τη μουσειακή προσέγγιση. Αντίθετα, αναδεικνύει τη διαχρονική του οξύτητα και την πολιτική του μελαγχολία, χωρίς να την αποδυναμώνει. Η σκηνική αφήγηση ρέει με εσωτερικό ρυθμό, αφήνοντας χώρο στους χαρακτήρες να υπάρξουν ως φορείς μιας συλλογικής μνήμης και όχι ως απλές ιστορικές αναπαραστάσεις.

Οι Κούρδοι δεν μιλούν για την επανάσταση που δεν έγινε, αλλά για την πιθανότητα που ποτέ δεν έπαψε να υπάρχει. Γιατί μέσα στην επιμονή αυτών των «μικρών» ανθρώπων να σταθούν αλλιώς, να σκεφτούν αλλιώς, να επιθυμήσουν αλλιώς, κοιμάται πάντα το ενδεχόμενο μιας ανατροπής, έστω και αν δεν έρθει ποτέ. Και αυτή ακριβώς η αναμονή είναι που καθιστά το έργο, ακόμη και σήμερα, βαθιά πολιτικό.