Αναστάσης Γεωργούλας: "Η βία και η τρυφερότητα είναι δύο στοιχεία που εναλλάσσονται διαρκώς μέσα στο έργο, όπως και οι διαθέσεις αυτών των ηρώων".

Στο νεοσύστατο θεατρικό χώρο Φρένο παρουσιάζεται το «Νεκροταφείο Αυτοκινήτων» του Fernando Arrabal, μια παράσταση που φωτίζει έναν κόσμο χτισμένο πάνω στα ερείπια μιας καταστροφής και καθρεφτίζει, με όρους παραλόγου, τη δική μας εποχή. Με αφορμή αυτή τη σκοτεινή αλλά επίκαιρη θεατρική εμπειρία, ο ηθοποιός Αναστάσης Γεωργούλας μιλά στο Openmind για τη δημιουργική διαδικασία, τη σύγκρουση βίας και τρυφερότητας στη σκηνή και τη βαθιά σύνδεση του έργου με το σήμερα. 

Αναστάσης Γεωργούλας

Το έργο ξεκινά με μια συλλογική καταστροφή και παρουσιάζει τον κόσμο που αναδομείται πάνω στα συντρίμμια. Πώς σας επηρέασε η ιδέα του «μετά το τέλος» κατά τη δημιουργία της παράστασης;

Μετά από ένα τέλος , έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε μια νέα αρχή , να διορθώσουμε τα λάθη μας , να δομήσουμε κάτι καλύτερο, κάτι πιο γερό. Όμως δεν το κάνουμε. Εμπνευστήκαμε από όλες αυτές τις κοινωνίες που ξεκινάνε από την αρχή , που έχουν μια δεύτερη ευκαιρία όπως στις φυλακές ή στα προσφυγικά camps κλπ. Το ενδιαφέρον είναι ότι οι άνθρωποι σε αυτές τις περιπτώσεις αντι να επιχειρήσουν να φτιάξουν μια νέα, καλύτερη ίσως κοινωνική δομή τείνουν να οργανώνονται σε κοινότητες που ομοιάζουν σε αυτές που ζούσαν πριν, που έχουν παρόμοια ιεράρχηση και παθογένειες δηλαδή. Κάπως έτσι είναι γραμμένο και το έργο του Αρραμπάλ βλέπουμε μια κοινότητα που φαίνεται να βρίσκεται μετά από ένα σαρωτικό γεγονός και οι άνθρωποι μέσα σε αυτήν προσπαθούν να συνεχίσουν να ζουν με μια κανονικότητα και κάπως έτσι αναδεικνύεται το παράλογο στοιχείο. Εμείς βλέπουμε αρκετά κοινά σε αυτό το σύμπαν και στην εποχή μας. Και εμείς προσπαθούμε να ζήσουμε κανονικά ενώ γύρω μας πέφτουν βόμβες, προσπαθούμε να μην σκεφτόμαστε ότι αύριο μπορεί να πέσει μια βόμβα πάνω στο κεφάλι μας και πηγαίνουμε στην πρόβα μας, κανονίζουμε τις διακοπές μας κλπ. και όλα αυτά σε μια χώρα που τίποτα δεν λειτουργεί κανονικά αλλά όλοι κάνουμε σαν να λειτουργούν όλα. Εκεί που θέλω να καταλήξω είναι ότι εμείς θέλουμε να μιλήσουμε για αυτο που ζούμε τώρα και για αυτο που φοβόμαστε ότι έρχεται, οπότε η σύνδεση με την παράλογη post apocalyptic συνθήκη του έργου είναι σχεδόν βιωματική.

Η βία και η τρυφερότητα συνυπάρχουν συνεχώς στο έργο. Πώς προσεγγίζετε θεατρικά αυτή τη διττότητα στην ερμηνεία των χαρακτήρων;

Η βία και η τρυφερότητα είναι δύο στοιχεία που εναλλάσσονται διαρκώς μέσα στο έργο, όπως και οι διαθέσεις αυτών των ηρώων. Αυτό είναι σύνηθες στους ήρωες του Αρραμπαλ γιατί τους διέπει μια ιδιαίτερη παιδικότητα, σαν τα παιδιά περνάνε από το ένα συναίσθημα στο αλλο έτσι απλά, αλλά όλα τα νιώθουν έντονα και ειλικρινά. Ερμηνευτικά λοιπόν αυτο προσπάθησα να κάνω, να φτιάξω έναν χαρακτήρα που συμπεριφέρεται σαν μωρό, ένα παιδί που προσπαθεί να συμπεριφέρεται σαν μεγάλος, εναν Φρανκενστάιν.

Ο χώρος του Φρένο, ένα πρώην συνεργείο αυτοκινήτων, μοιάζει να γίνεται μέρος της δράσης. Ποιο ρόλο παίζει για εσάς η επιλογή αυτού του μη παραδοσιακού θεατρικού χώρου;

Εμένα προσωπικά με αφορά πολύ το site specific θέατρο. Ο πειραματισμός με εναν μη θεατρικό χώρο είναι πάντα αποκαλυπτικός, νομίζω ότι οι μοναδικές δυνατότητες που μπορεί να έχει ένας μη θεατρικός χώρος σε συνδυασμό με τις δυσκολίες σε κάνουν πολύ δημιουργικό. Στη δική μας περίπτωση δεν είναι ακριβώς έτσι, μπορεί το “Φρένο” να ήταν πρώην αποθήκη ανταλλακτικών αλλά ο χώρος πια έχει διαμορφωθεί έτσι ώστε να μπορούν να γίνονται παραστάσεις κανονικά. Η δραματουργική σύνδεση του χώρου με το έργο μας μάλλον είναι περισσότερο εννοιολογική.

Στο έργο η κοινότητα των επιζώντων δημιουργεί σύμβολα και τελετουργίες από τα κατεστραμμένα αυτοκίνητα. Ποια είναι η σημασία της συμβολικής διάστασης και πώς τη μεταφέρετε στη σκηνή;

Νομίζω ότι τα συντρίμμια των αυτοκινήτων συμβολίζουν την καταστροφή του υλικού πολιτισμού μας. Το αυτοκίνητο ως σύμβολο της τεχνολογικής προόδου της εποχής του Αρραμπάλ, εμείς κάπως το έχουμε μετατοπίσει σε κάτι πιο γενικό δεν υπάρχει ακριβώς αυτοκίνητο επί σκηνής , υπάρχει μια Μηχανή που δομείται από εξαρτήματα αυτοκινήτων αλλά και όχι μόνο. Η τεχνολογια σήμερα νιώθω ότι προχωράει με τέτοια ιλιγγιώδη ταχύτητα που μάλλον το να συγκρουστούμε σε έναν τοίχο είναι αναπόφευκτο. Σκηνικά αυτο που προσπαθούμε να κάνουμε κατά τη γνώμη μου είναι να φτιάξουμε έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι ψάχνοντας αγωνιωδώς ενα νόημα στην ζωή τους καταλήγουν, από συνήθεια, να υπηρετούν ένα μηχανικό σύστημα που απομυζεί όλη τους την ζωή ενώ το μόνο που τους δίνει πίσω είναι θάνατος.

Η παράσταση διαχειρίζεται έννοιες όπως η απώλεια, η ελπίδα και η επιμονή. Πώς καταφέρνετε να ισορροπήσετε ανάμεσα στο παράλογο και το συγκινησιακό στοιχείο;

Πιστεύω ότι αυτά τα δύο στοιχεία είναι συμπληρωματικά. Για έναν θεατή να βλέπει έναν ήρωα να ελπίζει και να προσπαθεί να ονειρευτεί ή να κάνει το “καλό” όπως προσπαθεί ο Εμανού στο έργο μας, κόντρα σε όλα , αυτο είναι παράλογο και αυτό τον συγκινεί στο τέλος. Εμείς ως ηθοποιοί δεν παίζουμε ούτε την συγκίνηση ούτε το παράλογο , εμείς υπηρετούμε μια σκηνική συνθήκη όσο πιο πιστά μπορούμε και αυτά τα στοιχεία προκύπτουν σε αυτόν που το βλέπει. Έχουμε δουλέψει αρκετά τους χαρακτήρες μας και τις μεταξύ των χαρακτήρων σχέσεις οπότε όταν υπάρχει μια καθαρή βάση και αυτοπεποίθηση σε αυτο το κομμάτι τα πράγματα σκηνικά προκύπτουν με έναν οργανικό τρόπο.

Ο Αρραμπάλ συχνά δημιουργεί αλληγορικά και παράλογα σύμπαντα. Πώς προσεγγίζετε το στοιχείο του παραλόγου ώστε να παραμένει κατανοητό και ζωντανό για το κοινό;

Το στοιχείο του παραλόγου στο θέατρο είναι κάτι που με γοητεύει, νομίζω και τον Οδυσσέα Ζήκα, τον σκηνοθέτη μας. Νομίζω ότι αυτά τα έργα που ανήκουν, ας πούμε, στην κατηγορία του θεάτρου του παραλόγου, καθρεφτίζουν την κοινωνία μας με έναν πολύ ωραίο τρόπο. Με εναν τρόπο αλληγορικό, ποιητικό αλλά και κριτικό όσο πρέπει. Ο τρόπος για να το πετύχουμε αυτό είναι να καταφέρει ο θεατής μέσα σε αυτο το ανοίκειο, “παράλογο” φαινομενικά σύμπαν να δει κάτι δικό του, κάτι οικείο, κάτι από την δική του ζωή. Για αυτο εγώ προσπαθώ πάντα να φέρνω κάτι προσωπικό σε αυτές τις ερμηνείες, την αλήθεια μου, τον εαυτό μου, έτσι νομίζω ότι ανοίγει ο δίαυλος για ενα ουσιαστικό πάρε - δώσε μεταξύ καλλιτέχνη και θεατή.

Ποιος είναι ο προσωπικός σας τρόπος να συνδεθείτε με τον χαρακτήρα που υποδύεστε σε μια ιστορία τόσο ασυνήθιστη και σκληρή;

Ο ρόλος που υποδύομαι δεν είναι τόσο μακριά από μένα, μάλλον για αυτο μου τον έδωσε και ο Οδυσσέας. Εγώ υποδύομαι τον “Μίλος” έναν ξενοδόχο ας πούμε που εκδίδει και την γυναίκα του, την Ντίλα. Προφανώς δεν είμαι νταβατζής, αλλά η αδικία που νιώθει ο ήρωας μου, η εξάρτηση από τη Ντίλα, η ευαλωτοτητα του, η εκδικητικότητα του και η ροπή του προς τη σαχλότητα είναι στοιχεία που μπορώ να καταλάβω πολυ καλά. Είναι πράγματα που έχω μέσα μου είτε τώρα είτε ως τραύματα και είναι πραγματικά λυτρωτικό να έχω την ευκαιρία να τα βγάλω προς τα έξω μέσα από την καλλιτεχνική διαδικασία. Με τον Οδυσσέα άλλωστε δουλεύουμε χρόνια μαζί και έχουμε αναπτύξει μια επικοινωνία πάνω στην δουλειά και νομίζω ότι ξεκλειδώνουμε ο ένας τον άλλον, αυτο είναι πολύ βοηθητικό.

Τι θέλετε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από το «Νεκροταφείο Αυτοκινήτων»; Μια αίσθηση καταστροφής, αναγέννησης ή κάτι διαφορετικό;

Το “Νεκροταφείο Αυτοκινήτων” δεν είναι ενα αισιόδοξο έργο. Ή τουλάχιστον έτσι το καταλαβαίνω εγώ. Το έργο σε αφήνει με ένα άδειασμα και χωρίς καμία υπόσχεση ελπίδας. Το έργο υποδηλώνει μια κυκλικότητα στην οποία οι ήρωες μπαίνουν ξανά και ξανά αλλα όλο και πιο διαλυμένοι. Νομίζω ότι είναι σαν να μας προειδοποιεί, σαν να μας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το τι θα έρθει αν συνεχίσουμε έτσι. Δεν θα ήθελα να πάρει κάτι συγκεκριμένο ο θεατής μαζί του φεύγοντας, θα ήμουν ικανοποιημένος αν έφευγε σκεπτικός, προβληματισμένος με τα θέματα αυτά που βασανίζουν κι εμάς. Δεν νομίζω ότι είναι ένα έργο για να σε ξεκουράσει αλλά μάλλον να σε παιδέψει λιγάκι.

Βλάρα Αλεξία