Είδαμε και προτείνουμε: Ντάμα Πίκα του Αλεξάντρ Πούσκιν σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού στο θέατρο της οδού Κεφαλληνίας

 

Η Ντάμα Πίκα του Αλεξάντρ Πούσκιν, έργο που έχει χαράξει έντονο αποτύπωμα στη ρωσική λογοτεχνία και που έγινε ακόμη πιο γνωστό μέσα από την ομώνυμη όπερα του Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι, μεταφέρεται στη σκηνή από τον Στάθη Λιβαθινό με μια προσέγγιση που ισορροπεί ανάμεσα στην ειρωνεία, την ατμόσφαιρα και τη δραματουργική καθαρότητα. Η επιλογή του έργου δεν μοιάζει τυχαία: πρόκειται για ένα κείμενο που ήδη περιέχει έντονη θεατρικότητα, αλλά και θεματικούς πυρήνες που θα συναντήσουμε αργότερα στα έργα του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, όπως η εμμονή, η ηθική διολίσθηση και η μοιραία έλξη προς το ρίσκο.

Στον άξονα της ιστορίας βρίσκεται ο Χέρμαν, ένας άνθρωπος που αρχικά φαίνεται εγκρατής και υπολογιστικός, όμως σταδιακά παρασύρεται από την ιδέα μιας βέβαιης νίκης. Η παράσταση αναδεικνύει με σαφήνεια αυτή τη μετατόπιση: από την ψυχρή λογική στην εμμονή. Δεν πρόκειται απλώς για μια ιστορία γύρω από τον τζόγο, αλλά για μια μελέτη της ανθρώπινης επιθυμίας να ελέγξει την τύχη, μια επιθυμία που, όταν διογκώνεται, μετατρέπεται σε αυτοκαταστροφική δύναμη.

Η σκηνοθετική ματιά του Λιβαθινού δείχνει να επιλέγει μια ελαφρότητα που λειτουργεί θετικά. Αντί να βαραίνει το έργο με σκοτεινή δραματικότητα, αφήνει χώρο στην ειρωνεία και στο παιγνιώδες στοιχείο του Πούσκιν. Αυτή η επιλογή δημιουργεί μια ρέουσα σκηνική εμπειρία, όπου τα μεγάλα θέματα, ο πειρασμός, η υποκρισία, η απληστία, αναδεικνύονται χωρίς να γίνονται διδακτικά. Η διασκευή της Έλσας Ανδριανού συμβάλλει ουσιαστικά σε αυτό, μετατρέποντας την αφηγηματική δομή της νουβέλας σε ζωντανή θεατρική δράση με ρυθμό και σαφήνεια.

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της παράστασης είναι η σκηνική ευρηματικότητα. Η σκηνογραφική πρόταση της Ελένης Μανωλοπούλου, με την κυκλική πλατφόρμα στο κέντρο της σκηνής, λειτουργεί όχι μόνο πρακτικά αλλά και συμβολικά: θυμίζει ταυτόχρονα ρουλέτα, καρουζέλ και μηχανισμό που κινεί τις μοίρες των προσώπων. Έτσι, η σκηνή μετατρέπεται σε έναν χώρο όπου η τύχη, η εμμονή και το παιχνίδι συνυπάρχουν διαρκώς. Οι φωτισμοί και η μουσική ενισχύουν αυτή την αίσθηση μιας ατμόσφαιρας που κινείται ανάμεσα στη νοσταλγία και μια ελαφρώς ειρωνική διάθεση.

Στο επίπεδο των ερμηνειών, η παράσταση στηρίζεται σε ένα σύνολο ηθοποιών που λειτουργεί με συνοχή. Η Δήμητρα Χατούπη, στον ρόλο του Μοχθηρού Πνεύματος, προσδίδει μια σχεδόν παιχνιδιάρικη αλλά ταυτόχρονα σαρκαστική ενέργεια που σχολιάζει τα γεγονότα. Η Μπέττυ Αρβανίτη δημιουργεί μια κόμισσα με ειρωνεία και ιδιαίτερη σκηνική παρουσία, αποφεύγοντας την απλή καρικατούρα. Ο Γιάννης Σύριος αποτυπώνει με πειστικότητα την εσωτερική μεταβολή του Χέρμαν, ενώ η Εύα Σιμάτου αποδίδει με ευαισθησία την ευάλωτη Λιζαβέτα. Οι Νίκος Αλεξίου και Παναγιώτης Καμμένος κινούνται ευέλικτα μέσα στους πολλαπλούς ρόλους της διασκευής.

Συνολικά, η παράσταση κατορθώνει κάτι που δεν είναι αυτονόητο: να διατηρήσει το πνεύμα του Πούσκιν, ενώ ταυτόχρονα να λειτουργήσει ως σύγχρονη σκηνική εμπειρία. Η ειρωνεία, η ατμόσφαιρα και η καθαρή δραματουργία συνεργάζονται, ώστε το έργο να μην εγκλωβιστεί σε μια απλή λογοτεχνική μεταφορά. Αντίθετα, αποκτά μια ζωντάνια που επιτρέπει στον θεατή να παρακολουθήσει όχι μόνο μια ιστορία για τον τζόγο και τη μοίρα, αλλά κυρίως την αργή και σχεδόν αόρατη μεταμόρφωση ενός ανθρώπου που θέλησε να νικήσει την τύχη και τελικά παγιδεύτηκε μέσα της.