Διαβάσαμε και προτείνουμε: "Σελίδες του Δεκέμβρη, Στην ανατολή ενός νέου κόσμου" του Φοίβου Οικονομίδη από τις εκδόσεις Μετρονόμος

 

Το νέο βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη, «Σελίδες του Δεκέμβρη – Στην ανατολή ενός νέου κόσμου», δεν είναι απλώς άλλη μια προσθήκη στην πλούσια βιβλιογραφία για τα Δεκεμβριανά. Είναι μια διορατική, σχεδόν πανοραμική ακτινογραφία μιας εποχής όπου η τοπική ιστορία συγκρούεται βίαια με την παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα.

Ο Οικονομίδης κατορθώνει κάτι εξαιρετικά δύσκολο: να βγάλει τον Δεκέμβρη του ’44 από τα στενά όρια της εμφύλιας διαμάχης και να τον τοποθετήσει εκεί που πραγματικά ανήκει — στο «εργαστήριο» όπου σφυρηλατήθηκε ο μεταπολεμικός κόσμος. Η αφήγησή του ξεκινά από την ευφορία της απελευθέρωσης τον Οκτώβρη, για να δείξει πώς η Αθήνα μετατράπηκε μέσα σε ελάχιστες εβδομάδες στο πρώτο θερμό πεδίο μιας αναμέτρησης που θα ονομαζόταν αργότερα Ψυχρός Πόλεμος.

Το βιβλίο διακρίνεται για την ουσιαστική του τεκμηρίωση, αλλά η δύναμή του κρύβεται στη σύνθεση. Ο συγγραφέας αναλύει με χειρουργική ακρίβεια την αγωνία του Τσόρτσιλ να διατηρήσει τα αυτοκρατορικά κεκτημένα, την αινιγματική και συχνά παρεξηγημένη στάση του Στάλιν που «κοίταζε» ήδη προς την Κεντρική Ευρώπη, και τον αναδυόμενο ρόλο των ΗΠΑ. Μέσα από αυτή την προσέγγιση, ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται ότι η αιματοβαμμένη πλατεία Συντάγματος την 3η Δεκέμβρη δεν ήταν μόνο ένα εσωτερικό ατόπημα, αλλά η πρώτη πράξη μιας παγκόσμιας ρήξης.

Ιδιαίτερη αισθητική και ιστορική αξία προσδίδει η χρήση του ημερολογίου του Βάλια Σεμερτζίδη. Μέσα από τα μάτια του ζωγράφου και συνδέσμου, το βιβλίο αποκτά μια ανθρώπινη, σχεδόν εικαστική διάσταση. Η «μαγεία» της γραφής του Οικονομίδη έγκειται στο ότι δεν παρασύρεται από τον συναισθηματισμό των 33 ματωμένων ημερών, αλλά χρησιμοποιεί το αρχειακό υλικό για να φωτίσει τις αντιφάσεις της Μεγάλης Συμμαχίας.

Είναι μια μελέτη που αναδεικνύει τον Δεκέμβρη ως το απόλυτο ιστορικό σταυροδρόμι. Ο Οικονομίδης μας υπενθυμίζει ότι στην Αθήνα του '44 δεν κρίθηκε μόνο το μέλλον της Ελλάδας, αλλά δοκιμάστηκαν οι αντοχές των νέων σφαιρών επιρροής. Μια κριτική ματιά απαραίτητη για όποιον θέλει να κατανοήσει όχι μόνο το παρελθόν μας, αλλά και το πώς οι παγκόσμιοι συσχετισμοί δύναμης μπορούν να συνθλίψουν ή να καθορίσουν τη μοίρα ενός λαού.

Είναι ένα βιβλίο που ρέει σαν χρονικό, αλλά βάλλει σαν πολιτικό μανιφέστο, υπενθυμίζοντας ότι στην ανατολή εκείνου του «νέου κόσμου», το φως ήρθε μέσα από μεγάλες σκιές.