Διαβάσαμε και προτείνουμε: «Φυλακισμένη Αφροδίτη – Από τη Μήλο στο Λούβρο» του Πέτρου Πουρλιάκα

Το βιβλίο του Πέτρου Πουρλιάκα, «Φυλακισμένη Αφροδίτη – Από τη Μήλο στο Λούβρο», είναι ένα έργο που πάλλεται από τη δωρική δύναμη της ελληνικής γης και την τραγικότητα της επιβίωσης. Με μια γλώσσα που θυμίζει το σμίλεμα της πέτρας, ο συγγραφέας δεν μας αφηγείται απλώς τη γνωστή ιστορία της αρπαγής ενός παγκόσμιου συμβόλου ομορφιάς, αλλά μας βυθίζει στη λάσπη, στον ιδρώτα και στην αγωνία των ανθρώπων που την ανακάλυψαν.

Η ουσία του κειμένου κρύβεται στην αντίθεση ανάμεσα στο «εκπληκτικό θαύμα» της τέχνης και τη σκληρή ανάγκη του «ξεροκόμματου». Ο Πουρλιάκας σκύβει με απέραντη τρυφερότητα πάνω από τον κυρ Θόδωρο και την κερα-Κατερίνα, τους ανθρώπους της Μήλου που η ζωή τους ήταν «πιο σκληρή κι απ’ την πέτρα». Σε έναν κόσμο όπου ο έρωτας και η ομορφιά παραμερίζονται για χάρη της επιβίωσης, η ανακάλυψη του αγάλματος δεν είναι μια στιγμή δόξας, αλλά μια στιγμή βαθιάς υπαρξιακής πίεσης. Ποιος μπορεί να κρίνει τον άνθρωπο που παλεύει να μη δει τα παιδιά του να πεινούν, όταν η ομορφιά των «παλιών συγχωριανών» (των αρχαίων) έρχεται σε σύγκρουση με το παρόν της φτώχειας;

Η γραφή είναι ρέουσα, γεμάτη εικόνες που μυρίζουν θάλασσα και χώμα. Η Μήλος περιγράφεται σαν ένα «ξεροκόμματο στη μέση του πελάγου», ένας τόπος όπου τα χρώματα, το κόκκινο του αίματος, το κίτρινο του κριθαριού και το λευκό του μαρμάρου, συνθέτουν το μωσαϊκό της ελληνικής μοίρας. Ο συγγραφέας καταφέρνει να αποδώσει τη διαδρομή της Αφροδίτης όχι ως μια τουριστική διαδρομή προς τη λάμψη του Λούβρου, αλλά ως μια οδυνηρή αποκοπή από τη ρίζα της.

Παιδαγωγικά και ιστορικά, το βιβλίο προσφέρει μια σπάνια οπτική: μας διδάσκει ότι η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι μόνο αντικείμενα στις προθήκες των μουσείων, αλλά οι άνθρωποι που έζησαν δίπλα τους, τα προστάτευσαν ή αναγκάστηκαν να τα αποχωριστούν. Είναι ένας ύμνος στον «ξωμάχο» και στον «θαλασσομάχο», μια υπενθύμιση ότι η ομορφιά, όσο κι αν φυλακιστεί σε ξένα μέρη, κουβαλάει πάντα μέσα της το φως και τη σκληράδα του τόπου που τη γέννησε. Ένα ανάγνωσμα βαθιά ανθρώπινο, που συγκινεί με την ειλικρίνεια και την ποιητική του αλήθεια.