Είδαμε και προτείνουμε: «Τέλος του Παιχνιδιού»: Μια σπουδή στη ματαιότητα στο θέατρο Ιλίσια

Η θεατρική συνάντηση του Μάκη Παπαδημητρίου και του Γιώργου Χρυσοστόμου στη σκηνή του Θεάτρου Ιλίσια, οκτώ χρόνια μετά την τελευταία τους σύμπραξη, δεν αποτελεί απλώς μια καλλιτεχνική είδηση, αλλά ένα στοίχημα υψηλού ρίσκου. 

Επιλέγοντας το «Τέλος του Παιχνιδιού» του Σάμιουελ Μπέκετ, οι συντελεστές επέλεξαν συνειδητά να αναμετρηθούν με το «δύστροπο», το αμετακίνητο και το υπαρξιακά ασφυκτικό, προσφέροντας μια παράσταση που σέβεται απόλυτα το πνεύμα του συγγραφέα, ακόμα και αν αυτό σημαίνει πως θα δυσαρεστήσει όσους προσήλθαν αναζητώντας την εύπεπτη ψυχαγωγία.

Είναι αλήθεια πως η παράσταση έχει δεχθεί αρνητικά σχόλια, γεγονός που αποδεικνύει μια βασική παρεξήγηση: μεγάλη μερίδα του κοινού πήγε να δει τους δημοφιλείς ηθοποιούς, αγνοώντας τι εστί Μπέκετ. Το κείμενο αυτό δεν είναι για όλους και η σκηνοθεσία του Παπαδημητρίου είχε την εντιμότητα να μην το «γλυκάνει» για να γίνει αρεστό. Αντιθέτως, ανέδειξε με χειρουργική ακρίβεια τα δομικά υλικά του έργου: την ανία, την επανάληψη, την αέναη αναμονή για μια λύτρωση που δεν έρχεται ποτέ και την αφόρητη αίσθηση της ματαιότητας.

Το δίδυμο Χρυσοστόμου-Παπαδημητρίου, πλαισιωμένο από ένα εξαιρετικό καστ, παραδίδει μαθήματα ερμηνευτικής πειθαρχίας. Δεν προσπάθησαν να εκβιάσουν το γέλιο, αλλά άφησαν το σκοτεινό, υπόγειο χιούμορ του Μπέκετ να αναδυθεί μέσα από την απελπισία. Οι παύσεις τους, τα βλέμματα και οι σιωπές τους ήταν φορτισμένα με όλο το βάρος ενός κόσμου που έχει τελειώσει, αλλά οι κάτοικοί του αρνούνται να πεθάνουν. Η στασιμότητα που ίσως κούρασε τον θεατή, είναι ακριβώς το ζητούμενο του έργου: ο εγκλωβισμός σε ένα αιώνιο παρόν όπου «κάτι ακολουθεί την πορεία του», αλλά τίποτα δεν αλλάζει ουσιαστικά.

Το σκηνικό περιβάλλον μετέφερε ιδανικά την αίσθηση του μετα-αποκαλυπτικού καταφυγίου, λειτουργώντας ως ένας κλωβός όπου οι λέξεις είναι τα μόνα όπλα επιβίωσης. Η παράσταση στο Ιλίσια είναι μια γενναία πράξη. Δεν κολακεύει το κοινό, δεν προσφέρει εύκολες λύσεις και απαιτεί την πνευματική συμμετοχή του θεατή. Όσοι ένιωσαν την «κουραστική» επανάληψη και την απουσία δράσης, βίωσαν ακριβώς αυτό που ήθελε ο Μπέκετ: το υπαρξιακό αδιέξοδο. Πρόκειται για μια παράσταση-εμπειρία, αυστηρά ακατάλληλη για όσους φοβούνται να κοιτάξουν κατάματα το κενό, αλλά λυτρωτική για όσους αντιλαμβάνονται πως στο θέατρο του παραλόγου, η ίδια η έλλειψη νοήματος είναι το νόημα.