Δόξα Καγιούλη: "Στην ποίηση πάντα με συγκινεί ο πόνος της απουσίας".

Με αφετηρία ένα ποίημα του Παντελή Μπουκάλα, η Δόξα Καγιούλη δημιουργεί το τραγούδι Τώρα μαθαίνω πως η λύπη, μια μουσική κατάθεση πάνω στην απώλεια, τη μνήμη και την ανάγκη του ανθρώπου να μετατρέψει τον πόνο σε έκφραση. Με ευαισθησία και σεβασμό στον ποιητικό λόγο, η δημιουργός συνομιλεί με τις λέξεις μέσα από τη μουσική, αναδεικνύοντας τη θεραπευτική δύναμη της τέχνης. Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά για τη διαδικασία της μελοποίησης, τη συνεργασία με τον Παντελή Θαλασσινό και για τον τρόπο με τον οποίο η λύπη μπορεί τελικά να γίνει δρόμος αυτογνωσίας και παρηγοριάς.

Το "Τώρα μαθαίνω πως η λύπη" γεννήθηκε από ένα ποίημα του Παντελή Μπουκάλα. Τι ήταν αυτό που σας συγκίνησε τόσο βαθιά, ώστε να νιώσετε την ανάγκη να το μετατρέψετε σε τραγούδι;

Στην ποίηση πάντα με συγκινεί ο πόνος της απουσίας, άλλωστε είναι και ένα από τα πιο συνηθισμένα θέματα και όχι αδικαιολόγητα. Στο συγκεκριμένο ποίημα όμως πέρα από το νόημα με συγκίνησε πολύ το πώς ο Παντελής Μπουκάλας το μεταφέρει στο χαρτί. Έχει έναν μαγικό τρόπο να χρησιμοποιεί τις λέξεις , ακόμα και η σειρά με την οποία τις στήνει μέσα στον κάθε στίχο αλλά και ο ρυθμός που έχει πάντα στα κείμενά του. Η φράση ‘’σαν δίχως νήμα μια ανέμη’’ ας πούμε έχει μια απίστευτη μουσικότητα μόνο και μόνο στον ήχο των λέξεων.

Μπορεί, κατά τη γνώμη σας, η μουσική να λειτουργήσει ως ένας τρόπος συμφιλίωσης με την απώλεια ή απλώς μας βοηθά να τη βιώσουμε πιο συνειδητά;

Αν μιλήσω για μένα προσωπικά, δεν ξέρω αν μέσα από τη μουσική που γράφω καταφέρνω να βιώσω πιο συνειδητά αυτό που με βασανίζει και με κάνει να θέλω να γράψω. Σίγουρα όμως μετά από μια σύνθεση ή μια μελοποίηση, κάτι μαλακώνει μέσα μου. Είναι σαν να βρίσκω ένα μέρος για παρηγοριά. Πιστεύω πολύ στη θεραπευτική ικανότητα της τέχνης όποια και αν είναι αυτή και νιώθω ευλογία που μπορώ να εκφράζομαι μέσα από τη μουσική.

Η μελοποίηση ποίησης απαιτεί ιδιαίτερη ισορροπία, ώστε να μη χαθεί ούτε η μουσική ούτε ο ποιητικός λόγος. Πώς προσεγγίσατε αυτόν τον διάλογο με το έργο του Παντελή Μπουκάλα;

Από τα ποιήματα και τους στίχους που διαβάζω, επιλέγω να καταπιάνομαι πάντα με όσα με συγκινούν και με κάνουν να θέλω να τραγουδήσω. Η διαδικασία για μένα είναι πάντα η ίδια. Βάζω το κείμενο απέναντί μου στο πιάνο. Αν η στιγμή είναι η σωστή, όλο το υπόλοιπο συμβαίνει με ένα φυσικό τρόπο ! Αν η στιγμή δεν αποφέρει κάτι καλό, καταλαβαίνω ότι δεν έχω συνδεθεί αρκετά με το κείμενο και το αφήνω στην άκρη. Τις πιο πολλές φορές δεν το ξαναπιάνω ! Με το συγκεκριμένο ποίημα έγινε αυτό το θαύμα αλλά για πολλά χρόνια δεν τολμούσα να το στείλω στον κύριο Μπουκάλα διότι δεν τον γνώριζα προσωπικά αλλά και γιατί δεν ένιωθα τόσο σίγουρη για το αν θα του αρέσει. Πέρασαν λίγα χρόνια και το ξανάπιασα στα χέρια μου, με συγκίνησε πολύ όταν το τραγούδησα ξανά, και έτσι βρήκα το θάρρος να το επικοινωνήσω.

Η συνύπαρξή σας με τον Παντελή Θαλασσινό στην ερμηνεία προσδίδει μια αίσθηση διαλόγου και συντροφικότητας. Τι προσέφερε η παρουσία του στο συγκεκριμένο τραγούδι, τόσο καλλιτεχνικά όσο και συναισθηματικά;

Η ιδέα του ντουέτου δεν υπήρχε εξ’αρχής. Όσο όμως άκουγα το ντέμο με το πιάνο και τη φωνή μου σκεφτόμουν ότι πρόκειται για ένα τραγούδι με το οποίο μπορεί να ταυτιστεί οποιοσδήποτε. Ένιωθα την ανάγκη να το ακούσω απο δύο φωνές ώστε να αποκτήσει μια άλλη ποιότητα , μια αίσθηση μοιράσματος και όχι τόσο προσωπικής κατάθεσης. Ο Παντελής Θαλασσινός είναι ένας από τους αγαπημένους μου ερμηνευτές γιατί στη φωνή του νιώθω πάντα μια ζεστασιά και μια φυσικότητα. Δε θα ξεχάσω ποτέ τη χαρά που ένιωσα όταν απάντησε θετικά στο κάλεσμά μου. Είναι μεγάλη τιμή για μένα αυτή η συνεργασία.

Τι είναι αυτό που πιστεύετε ότι μας μαθαίνει τελικά η λύπη;

Η λύπη, όπως λέει και το τραγούδι, μας μαθαίνει αυτό που μας λείπει. Και από αυτό που μας λείπει, μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε τις ανάγκες μας. Άρα μας ωριμάζει. Στη σημερινή εποχή δεν είναι τόσο δεδομένο ότι έχουμε πάντα αυτή την ικανότητα, να αναγνωρίσουμε τις ανάγκες μας. Αν ήταν έτσι , κανείς απο μας δε θα ένιωθε σύγχυση ή ματαιότητα με τις επιλογές του. Μέσα από τη λύπη συνειδητοποιούμε πόσο μπορεί να αλλάξει η ζωή μας, ακόμα και η ίδια μας υπάρξη, έχοντας ή μη έχοντας κάτι/ κάποιον.

Η ενορχήστρωση του Δημήτρη Σίντου χαρακτηρίζεται από διακριτικότητα και ευαισθησία. Πόσο σημαντικό ήταν για εσάς ο ήχος να υπηρετεί τη σιωπή και τις παύσεις που κρύβει το ίδιο το ποίημα;

Μελοποιώντας για πρώτη φορά ποίημα του Παντελή Μπουκάλα ένιωθα από την αρχή μια τεράστια ευθύνη και αγωνία το αποτέλεσμα να είναι αυτό που του έπρεπε. Γνωρίζοντας πολύ καλά το Δημήτρη Σίντο καλλιτεχνικά αλλά όχι προσωπικά, ένιωσα μεγάλη ανακούφιση όταν το ανέλαβε ενορχηστρωτικά. Κατάφερε να αναδείξει την ομορφιά του κειμένου με μια ήσυχη και εσωστρεφή διαχείριση. Αγαπώ αυτή τη διαδικασία, όπου ο κάθε συντελεστής σε ένα τραγούδι βάζει το δικό του λιθαράκι και στο τέλος αλλάζει τόσο η μορφή του τραγουδιού. Πιστεύω ότι έδεσαν όλα πολύ όμορφα..

Στη μέχρι τώρα πορεία σας φαίνεται να επιλέγετε τραγούδια που δεν αναζητούν τον εύκολο εντυπωσιασμό, αλλά τη βαθύτερη συγκίνηση. Είναι αυτή μια συνειδητή καλλιτεχνική στάση απέναντι στη σημερινή μουσική πραγματικότητα;

Δεν ξέρω πώς θα λειτουργήσω μελλοντικά, μέχρι στιγμής για μένα έχει νόημα να καταπιάνομαι με υλικό που με συγκινεί. Πριν λίγο καιρό, έγραψα στίχους για το story που έχει γίνει με κάποιο τρόπο μια εμμονή σε πολλούς ανθρώπους. Δεν ήταν σε καμία περίπτωση κάτι προσβλητκό, είχε χιούμορ αλλά και αλήθεια. Δεν ένιωσα άνετα παρόλα αυτά να το μελοποιήσω γιατί μάλλον είναι κάτι που ναι μεν με προβληματίζει αλλά όχι σε βαθμό που να με στοιχειώνει ! Άν κάποια στιγμή το προχωρήσω, σίγουρα δε θα το τραγουδήσω εγώ !

Αν ένας ακροατής που βιώνει σήμερα μια προσωπική απώλεια άκουγε το "Τώρα μαθαίνω πως η λύπη", ποια θα θέλατε να είναι η πιο δυνατή σκέψη ή το συναίσθημα που θα κρατούσε φεύγοντας από αυτό το τραγούδι;

Πολύ όμορφη αλλά και δύσκολη ερώτηση... ο Παντελής Μπουκάλας μου είπε πριν λίγες μέρες πως κάποιοι φίλοι του άκουσαν το τραγούδι και είπαν ότι είναι σαν χάδι. Ένιωσα πολύ όμορφα με αυτή την περιγραφή και εύχομαι το ίδιο χάδι να νιώσει κάποιος που θα το ακούσει σε μια στιγμή απώλειας. Χάδι, παρηγοριά και βάλσαμο...

Βλάρα Αλεξία