Βαρώτσου Τούλα: "Τα Διαμάντια της Αιωνιότητας να φέρουν την νέα γενιά αντιμέτωπη με την Ιστορία και με όσα σημάδεψαν μία δύσκολη κατοχική περίοδο για την ανθρωπότητα".

Με το νέο της μυθιστόρημα «Τα Διαμάντια της Αιωνιότητας», η Τούλα Βαρώτσου συνθέτει μια πολυεπίπεδη αφήγηση που διατρέχει διαφορετικές εποχές και τόπους, συνδέοντας την ιστορική μνήμη με τη μυθοπλασία. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η συγγραφέας μιλά για την έμπνευση, τις προκλήσεις της γραφής και τα βαθύτερα νοήματα ενός φιλόδοξου μυθιστορήματος που φιλοδοξεί να προβληματίσει και να συγκινήσει τον αναγνώστη.

Τα Διαμάντια της Αιωνιότητας εκτείνονται σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους και γεωγραφικά τοπία. Ποια ήταν η αφετηρία για αυτή τη σύνθετη, πολυεπίπεδη χρονική αφήγηση;

‘Τα Διαμάντια της Αιωνιότητας’, είναι ένα εμπνευσμένο και εκτενές μυθιστόρημα, βασισμένο στην αφήγηση διαφορετικών περιόδων και στην παράλληλη εξέλιξη φανταστικών γεγονότων σε ποικίλους γεωγραφικούς τόπους. Μέσα από αυτή την πολυδιάστατη εξιστόρηση, επιδίωξα να προσεγγίσω, με ευφάνταστο τρόπο, γεγονότα από τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο έως τις μέρες μας, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν κα το μέλλον και τις μοιραίες εξελίξεις της αφήγησης.

Αφετηρία, τόλμημα και μέλημα μου, ‘Τα Διαμάντια της Αιωνιότητας’ να φέρουν την νέα γενιά αντιμέτωπη με την Ιστορία και με όσα σημάδεψαν μία δύσκολη κατοχική περίοδο για την ανθρωπότητα. Μέσα από ένα δυνατό, πολυδιάστατο μυθιστόρημα, θέλησα να αφουγκραστούμε τον πόνο και την εξαθλίωση του ανθρώπου, αλλά και τα όρια στα οποία μπορεί να φτάσει κανείς, έστω και μυθοπλαστικά για να εκπληρώσει έναν βαθύ πόθο του.

Θα πρόσθετα πως πρόκειται για μια πολυεπίπεδη - σύνθετη και σύγχρονη χρονική αφήγηση όπως απαιτούν οι καιροί μας. Από την αρχή της συγγραφής, με απασχόλησε η ιδέα να συνδέσω το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον μέσα από πολύπλοκες καταστάσεις και εξελίξεις, ώστε να κορυφώνεται η αγωνία του αναγνώστη και να τον παρασύρει σε ένα ταξίδι στον ‘χωροχρόνο’. Ήρθε η ώρα να πιστέψουμε στις δυνατότητές μας και να πάψουμε να αφήνουμε στην τύχη όσα συμβαίνουν γύρω μας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η έννοια της εκδίκησης μετά από ιστορικά τραύματα. Πώς προσεγγίσατε λογοτεχνικά το ηθικό βάρος μιας τόσο ακραίας θεματικής;

Από την στιγμή που η έννοια της εκδίκησης έγινε κομμάτι της συγγραφικής μου σκέψης, διαμόρφωσε όλο το λογοτεχνικό υπόβαθρο του έργου και οδήγησε αρκετούς ήρωές σε ακραίους ρόλους. Ίσως η εκδίκηση να είναι ένα βαθύ, έμφυτο άχτι, που ο άνθρωπος καλείται να διαπεράσει για να ξαναβρεί την ισορροπία του από δυστυχείς, τραυματικές ή αλλόκοτες συγκυρίες.

Το υψηλό όραμα και η προσπάθειά μου να προσεγγίσω μια αέναη ιστορία, μέσα σε μια εποχή πληγωμένη από τον δηλητηριώδη αντίκτυπο ενός παγκόσμιου πολέμου, με ώθησαν να υπερβώ ηθικά διλλήματα. Έτσι, διερεύνησα τα όρια των ηρώων μου, αφήνοντας τους να τραυματιστούν, να τιμωρηθούν και τελικά, να οδηγηθούν στην εξιλέωση. 

Δύσκολα, βήμα βήμα, λέξη λέξη, αυτό το ηθικό βάρος, μετατράπηκε σε κάθαρση, καθώς οι ήρωες μου αποκτούν την απήχηση και το βεληνεκές που τους αρμόζει. Όταν η λογοτεχνία αγγίζει τέτοια γεγονότα, αναπόφευκτα φτάνει στα άκρα. Ο αναγνώστης χρειάζεται να έρθει αντιμέτωπος με θεματικές που τον αναστατώνουν και τον προβληματίζουν. Και αυτό οφείλει να το νιώσει πρώτα ο συγγραφέας πριν παραδώσει το έργο του.

Το μυθιστόρημα διατρέχεται από το ερώτημα της «Τελικής Εκδίκησης» και της «Τελικής Δικαίωσης». Πού συναντιούνται και πού συγκρούονται αυτές οι δύο έννοιες μέσα στο έργο;

Η σύνδεση των δύο εννοιών Τελική Εκδίκηση και Τελική Δικαίωση, εντοπίζεται στην Τελική Λύση του Εβραϊκού ζητήματος. Η οργανωμένη εξόντωση των Εβραίων, αποτέλεσε βαθύ τραύμα για την ανθρωπότητα. Αν και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος άφησε πίσω του εκατομμύρια νεκρούς διαφορετικών εθνικοτήτων, οι βάναυσες και απάνθρωπες διώξεις του Εβραϊκού Λαού χαράχτηκαν ιδιαίτερα στη συλλογική μνήμη.

Η Τελική Εκδίκηση όπως την οραματίζονται οι ήρωες μου, εμφανίζεται ως αδιαμφισβήτητη νίκη και μέσο ολοκληρωτικής επικράτησης, γεννημένη από την ανάγκη τους για εξιλέωση. Ακόμη και ύστερα από χρόνια, καταστρώνουν ένα ακραίο σχέδιο εκδίκησης και αναλαμβάνουν δράση για να επιβάλλουν ένα αποτρόπαιο τιμωρητικό καθεστώς.

Η Τελική Δικαίωση έρχεται να στηρίξει την νέα γενιά μέσα από ένα διαφορετικό καθεστώς, όπου πράξεις εξαγνισμού οδηγούν στην αναγέννηση νέων ηθών. Έτσι οι απόγονοι αναλαμβάνουν ρόλο δικαστών και αρωγών, εκδικούμενοι τα εγκλήματα των προγόνων τους και αναζητώντας, μέσα από αυτή την διαδικασία,  τον ιλασμό από τα αμαρτήματα που κουβαλούν.

H Τελική Εκδίκηση και Τελική Δικαίωση λειτουργούν ταυτόχρονα ως διαδοχικές και αντίπαλες σημασίες. Συνυπάρχουν στο έργο ως κυρίαρχες επιρροές, ίσως αναγκαίες αλλά παροδικές, που οδηγούν κάθε πληγωμένο και  εξαθλιωμένο άνθρωπο ή λαό προς την αναγέννηση, τη μεταμόρφωση, τη συγχώρεση και τη λύτρωση.

Οι χαρακτήρες κινούνται ανάμεσα στην επιστήμη, τη μυστικιστική σκέψη και την πολιτική συνωμοσία. Πώς ισορροπείτε αυτά τα ετερόκλητα στοιχεία χωρίς να χάνεται η αφηγηματική συνοχή;

Οι πρωταγωνιστές μου είναι πολυμήχανοι, δυναμικοί και ευρηματικοί  με την ικανότητα να μετακινούνται σε διαφορετικούς ρόλους και καταστάσεις όπως απαιτεί η συνοχή της πλοκών. Οι ισχυρές προσωπικότητες τους, φωτίζουν κάθε πτυχή της υπόθεσης και των κεντρικών νοημάτων, διατηρώντας την αφηγηματική συνοχή. Η επιδίωξή τους να φτάσουν στην Τελική Εκδίκηση και την Τελική Δικαίωση με οδήγησε, ως συγγραφέα, να τους αναθέσω απαιτητικούς ρόλους, μέσα από επιστημονικές ίντριγκες, πολιτικές συνομωσίες και από μυστικιστικές αναζητήσεις.

Οι δευτερεύοντες χαρακτήρες αντανακλώνται μέσα στην πλάνη και τη δυναμική δίνη της ιστορίας, μεταβαίνοντας με δεξιοτεχνία από τη μία κατάσταση στην άλλη, κάποιες φορές ως αποτέλεσμα των πράξεων των πρωταγωνιστών. Φτάνουν κι εκείνοι στο δικό τους μεταίχμιο, ωριμάζουν και αξιοποιούν την ευκαιρία που τους προσφέρει η σύνθετη, πολύπλευρη συναισθηματική αφήγηση που προσφέρει διορατικότητα στον ψυχισμό τους.

Συνολικά, οι ρόλοι των ηρώων μου κινούνται μέσα στο πεδίο της φαντασίας και  διακρίνονται για την πρωτοτυπία σκέψης τους, όπως απαιτείται σε μία ιστορία εκδίκησης για να διατηρηθεί η συνάφεια. Καθένας μεταφέρει μηνύματα αυτοθυσίας, αγώνα για επιβίωση, ίντριγκας και ποικίλων ανθρώπινων εκφάνσεων.

Έτσι, η επιστήμη, η μυστικιστική σκέψη και η πολιτική συνωμοσία λειτουργούν ως αλληλένδετα εργαλεία για την ανάπτυξη ιδεών και γεγονότων, χωρίς να διαταράσσεται η αφηγηματική συνοχή του έργου μου.

Το έργο αγγίζει το ζήτημα του Ολοκαυτώματος και της ιστορικής μνήμης. Ποια είναι η ευθύνη της λογοτεχνίας όταν καταπιάνεται με τόσο φορτισμένα ιστορικά γεγονότα;

Αναμφισβήτητα, η ευθύνη ενός λογοτεχνικού έργου, του συγγραφέα και κατ’ επέκταση της Λογοτεχνίας είναι μεγάλη όταν καταπιάνεται με τόσο φορτισμένα ιστορικά γεγονότα. Η μνήμη και η υπενθύμιση παρόλα αυτά είναι απαραίτητες. Έτσι γεννήθηκε μέσα μου η ανάγκη να οραματιστώ, να αφουγκραστώ, να ενημερωθώ και να εμβαθύνω ανθρώπινα, προσπαθώντας να μπω στη θέση όσων βίωσαν παρόμοιες καταστάσεις. Στη συνέχεια η δύναμη ψυχής και η διαύγεια του νου, με οδήγησαν να πλάσω μια ιστορία που, μέσα από τη φανταστική της διάσταση, που θα μνημόνευε το ζήτημα του Ολοκαυτώματος. 

Το οφείλουμε στους προγόνους μας, στον εαυτό μας και στα παιδιά μας.

Αυθόρμητα και ενστικτωδώς, κόντρα στην ιδιοσυγκρασία μου, πήρα την πένα και κατάφερα να ξεπεράσω φόβους και διλήμματα, να ρισκάρω και να προσφέρω στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό, την ευκαιρία να βιώσει μέσα από το έργο μου τους δύσκολους και σκοτεινούς καιρούς εκείνης της περιόδου και από τις δύο πλευρές, να δώσει φωνή στα θύματα και να εξετάσει την επίδραση στη ψυχολογία τους. Επιπλέον, σκόπευσα ώστε ο αναγνώστης να προβληματιστεί. , να αμφιβάλλει και να κυριευτεί από πλήθος συναισθημάτων, αλλά και να επευφημήσει τους ήρωες, πραγματικούς και φανταστικούς που τόλμησαν να αγωνιστούν για τη ζωή τους.

Η Φράση «Ονειρεύτηκε ότι θα σώσει τον λαό του από ένα Νέο Ολοκαύτωμα» με την οποία ξεκινά η περίληψη του βιβλίου μου, αποτελεί την αφετηρία μιας ατομικής και συλλογικής επανάστασης έναντι στη Γενοκτονία που βίωσαν διάφορα έθνη.

Στο βιβλίο, οι ρόλοι θύτη και θύματος συχνά αντιστρέφονται. Τι σας ενδιέφερε περισσότερο σε αυτή τη ρευστότητα της ηθικής ταυτότητας;

Πρόκειται για μια βαθιά φιλοσοφική ερώτηση. Η συγγραφή ανοίγει απεριόριστους και ελεύθερους ορίζοντες, πάντοτε όμως μέσα στα όρια της προσωπικής ηθικής ταυτότητας και του ουσιαστικού σεβασμού προς τον αναγνώστη.

Πιστεύω πως πρόκειται για ένα παιχνίδι εξουσίας, όπου ο θύτης  μπορεί μοιραία να μετατραπεί σε θύμα και το αντίστροφο. Σε συνθήκες σκληρού πολέμου, όπως ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος και οι συνέπειες του, αξίες και συμπεριφορές μεταβάλλονται ανάλογα με τις περιστάσεις. Αυτό προσπάθησα να κατανοήσω και να αποδώσω, καθοδηγώντας τους ήρωες του βιβλίου μου σύμφωνα με τα βιώματά τους και τις συγκυρίες που αντιμετώπισαν. Τους άφησα να κινηθούν  στα όρια του τυχοδιωκτισμού μέσα από ηθικές επιλογές, που καθορίστηκαν από την εμπειρία τους. Ίσως  ξεπέρασαν τα όριά τους, όμως βρήκαν ξανά τον δρόμο τους’ έμαθαν, πόνεσαν, συγκρούστηκαν, πολέμησαν. Το ουσιαστικό είναι ότι δεν έμειναν άπραγοι’ στοχάστηκαν, προσαρμόστηκαν άλλαξαν πορεία και πέτυχαν τον προορισμό τους.

Δεν υπάρχει απόλυτο σωστό ή λάθος, θετικό ή αρνητικό, στον τρόπο με τον οποίο ένας πληγωμένος άνθρωπος, διαχειρίζεται τις αξίες και τα ιδανικά του. Ο Θεός μας έπλασε κατ’ εικόνα και καθ΄ ομοίωσίν του. και προς αυτή την κατεύθυνση καλούμαστε να πορευόμαστε Ακόμη κι όταν παρεκκλίνουμε, οφείλουμε να αναζητούμε ξανά τον δρόμο μας.

Κλείνοντας, θα έλεγα πως άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου. Για να ολοκληρώσω ένα τόσο ευρύ έργο, γεμάτο ίντριγκες, πάθη και επιστημονική φαντασία, χρειάστηκε να εκτεθώ, να δοκιμαστώ και να ταυτιστώ βαθιά με τους ήρωες μου.

Η αφήγηση φαίνεται να κινείται προς ένα κοσμοθεωρητικό ερώτημα για τον Θεό, τον άνθρωπο και την εξουσία. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η τελική «ένωση» που υπονοείται στο τέλος;

Αυτός ακριβώς ήταν και ο αρχικός μου σκοπός. Κάθε σελίδα του βιβλίου φέρνει τον αναγνώστη αντιμέτωπο με το πεπρωμένο και το αθάνατο, συνδέοντας την επιστημονική φαντασία με τη βιαιότητα της ανθρώπινης φύσης και την εκδίκηση γενεών. Μέσα από την εξαθλίωση, η αφήγηση οδηγείται τελικά στη συγχώρεση και τη λύτρωση. Οι αξίες, οι ιδέες και οι επιλογές των ηρώων μου, σε κάποιο βαθμό μας αντιπροσωπεύουν όλους.

Η ανθρωπότητα βιώνει ξανά και ξανά την εξαθλίωση, τη φρίκη και την οδύνη των πολεμικών περιόδων. Λαοί ξεριζώνονται από τον τόπο τους και αθώες ψυχές  χάνονται. Μπροστά σε αυτή την οδύνη, στρεφόμαστε αναπόφευκτα προς το Θείο, αναζητώντας γαλήνη, ελπίδα και σωτηρία. Είναι τελικά, η ασφαλέστερη οδός για να ανακτήσουμε το ηθικό μας, να καθοδηγηθούμε και να δεχθούμε, με οποιαδήποτε μορφή,  ένα χέρι βοηθείας, ώσπου να βρούμε ξανά τον δρόμο προς το ριζικό μας.

Στις σελίδες του βιβλίου μου, «Τα Διαμάντια της Αιωνιότητας» ο αναγνώστης θα ανακαλύψει, άμεσα και έμμεσα, τις αναφορές μου στον Θεό, τον άνθρωπο και την εξουσία.

Για μένα αυτή η «τελική ένωση» έχει ύψιστη σημασία. Με τη δική μας βούληση καλούμαστε να γίνουμε θεάρεστοι, υπεράνθρωποι και αυτεξούσιοι. Στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου μου, η ένωση αυτή κορυφώνεται, συνθέτοντας τις τρεις έννοιες σε μια πορεία συνάντησης του Θεού με τον Άνθρωπο, στην τελική ευθεία προς την ύψιστη συνειδητότητα.

Η Ζωή μας είναι και ένας επίγειος Γολγοθάς. Εάν δεν Θυσιαστούμε δεν θα Αναστηθούμε!

Στον πρόλογο του βιβλίου μου αναφέρω χαρακτηριστικά.

‘Επιβάλλεται από εδώ και στο εξής να βαδίζουμε όλοι σαν γνήσι­οι Υπεράνθρωποι, με μοναδικό σκοπό μας να υψώσουμε τον πολι­τισμό της υφηλίου μας΄.

Αν έπρεπε να συμπυκνώσετε το κεντρικό διακύβευμα του μυθιστορήματος σε μία ερώτηση προς τον αναγνώστη, ποια θα ήταν αυτή που θέλετε να τον συνοδεύει μετά την ανάγνωση;

Αν ο άνθρωπος αναζητά την Δικαίωση μέσα από την Εκδίκηση, ποιο το τίμημα για την Ανθρωπότητα και για την εξέλιξη της ανθρώπινης συνείδησης και ηθικής?

 

Βλάρα Αλεξία