Ευαγγελία Κούρτη: "Η ποίησή μου θέλω να κατατείνει στην αυτογνωσία και αυτή με τη σειρά της να μας οδηγήσει στο δρόμο της δράσης και της ευθύνης".

Στην ποιητική συλλογή Υπάρχει πάντα ένας δρόμος, η Ευαγγελία Κούρτη μετατρέπει την ποίηση σε χώρο στοχασμού, ευθύνης και ελπίδας. Με αφετηρία τη φύση, τον άνθρωπο και τα μεγάλα ζητήματα της εποχής, τον πόλεμο, την προσφυγιά, την κοινωνική αδιαφορία και τη δύναμη της συλλογικότητας, αναζητά το φως ακόμη και στις πιο δύσκολες διαδρομές. Στη συνέντευξη που ακολουθεί μιλά για τον συμβολισμό του «δρόμου», τον κοινωνικό ρόλο της ποίησης και την πίστη της ότι η ελπίδα μπορεί να αποτελέσει μια συνειδητή στάση ζωής.

Ο τίτλος «Υπάρχει πάντα ένας δρόμος» μεταφέρει ένα μήνυμα ελπίδας. Ποιος είναι αυτός ο δρόμος για εσάς;

Οι δρόμοι που ανοίγονται στη ζωή του ανθρώπου και για τους οποίους μιλάει αυτή η συλλογή είναι πολλοί. Κυριολεκτικοί, μεταφορικοί καιστοχαστικοί. Αλλά και οι δρόμοι οι εσωτερικοί, που διατρέχουν το μυαλό, την ψυχή, ακόμα και το σώμα μας, όταν ακροβατούμε μεταξύ ύπαρξης κι ανυπαρξίας, έρωτα κι απόρριψης, θέλησης για ζωή ή φυγή απ’ ό,τι σημαίνει ζωή.Μα και οι δρόμοι των ανεκπλήρωτων επιδιώξεων, των αδιεξόδων ή αυτοί που δεν έχουμε ανακαλύψει και δεν τους έχουμε «βαδίσει» ακόμη.

Η ποίησή μου θέλω να κατατείνει στην αυτογνωσία και αυτή με τη σειρά της να μας  οδηγήσει στο δρόμο της δράσης και της ευθύνης. Ο υπεύθυνος άνθρωπος είναι αυτός που με τη στάση ζωής του δημιουργεί την ελπίδα για το αύριο. Ο άνθρωπος της αλληλεγγύης και της προσφοράς, ο άνθρωπος που συμμετέχει στα κοινά από πραγματική ανάγκη όχι για το «φαίνεσθαι» ή από ιδιοτέλεια είναι αυτός που λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο όπως το φως στο ποίημα «Αλχημιστής Φωτός»:«… Και το φως πώς ανατέμνει τη μέρα/έτσι χωρίς περίγραμμα, χωρίς τέλος/παρά μόνο να υπάρχει πέρα απ’ τη φαντασία/σαν ιερός ανιδιοτελής σκοπός».

Αυτός ο δρόμος του φωτός απέναντι στο σκοτάδι που εντέχνως καλλιεργείται, ο δρόμος της αφύπνισής μας και της δράσης απέναντι σε όσα βιώνουμε, αυτός είναι ο δρόμος της ελπίδας. Κι όταν υπάρχει ελπίδα, παύουμε να φοβόμαστε και νιώθουμε ασφαλώς και πιο ελεύθεροι.

Ο πόλεμος, η προσφυγιά και η κοινωνική αδιαφορία διατρέχουν πολλά ποιήματα της συλλογής. Ποια εσωτερική ανάγκη σας οδήγησε να καταπιαστείτε με αυτά τα θέματα;

Δυστυχώς η βία σε όλες τις μορφές της _ με πιο ακραία μορφή τον πόλεμο και τις γενοκτονίες λαών _ είναι παρούσα στη ζωή μας, μας επηρεάζει, μας γεμίζει φόβο κι αβεβαιότητα, λύπη και αγανάκτηση.

Οι πολεμικές συγκρούσεις λειτουργούν σαν ντόμινο και επόμενο είναι χιλιάδες πρόσφυγες να ξεριζώνονται απ’ τις πατρίδες τους εξαιτίας των άμεσων ή έμμεσων συνεπειών των πολέμων. Το δράμα των προσφύγων, ανυπεράσπιστων πλέον και βορά στα ίδια συμφέροντα που δημιουργούν τους πολέμους,  τα ναυάγια και η εξοντωτική ταλαιπωρία αυτών των ανθρώπων να αποκτήσουν μια νέα πατρίδα, δεν θα μπορούσαν νομίζω να αφήσουν κανέναν ασυγκίνητο. Πόσω μάλλον τους ποιητές. Προσωπικά μιλώντας, θέλω με την ποίησή μου να δώσω φωνή σε αυτούς τους ανθρώπους τους απάτριδες, τους κατατρεγμένους, που ελπίζουν πως ο δυτικός «πολιτισμένος» κόσμος θα τους φερθεί ανθρωπινά.

Αλλά και η κοινωνική αδιαφορία είναι κάτι που κινητοποιεί την ευαισθησία μου, με θλίβειως άνθρωπο να βλέπω γύρω μου αδιάφορους ανθρώπους για όλα. Μας βαραίνει όλους η ευθύνη να γίνει καλύτερος αυτός ο κόσμος.

Τα παιδιά εμφανίζονται συχνά στους στίχους σας ως σύμβολα αθωότητας αλλά και θυμάτων της εποχής μας. Τι εκπροσωπούν στη δική σας ποιητική σκέψη;

Ακριβώς αυτό που είπατε. Τα παιδιά είναι σύμβολα αθωότητας, ειλικρίνειας, η απαρχή του εαυτούμας ως ανθρώπινου όντος.Και βέβαια ως η πιο ευάλωτη ηλικιακά κατηγορία είναι επόμενο να είναι και τα πρώτα θύματα σε ξεσπάσματα βίας ή σε καιρούς πολέμους, μεταναστεύσεων, εκμετάλλευσης λόγω της παιδικής εργασίας κλπ.

Φέρνοντας στο νου μου τα παιδιά της Γάζας, όσα απέμειναν, που ζουν κάτω από τραγικές συνθήκες , ορφανά, σε συνθήκες λιμού, νομίζω έχω στο μυαλό μου τα παιδιά όλου του κόσμου. Δεν μπορείς να μην νιώσεις ενσυναίσθηση γι’ αυτά τα παιδιά, το σπάραγμά τους, την ορφάνια τους…

Πραγματικά ό,τι πιο απάνθρωπο έχει να επιδείξει ο σύγχρονος πολιτισμός είναι η αντιμετώπιση των παιδιών σε όλα τα επίπεδα. Μην ξεχνάμε ότι και στις δυτικές χώρες μπορεί να μην υπάρχει παιδική εργασία, υπάρχει όμως το πρότυπο του καταναλωτή από πολύ μικρές ηλικίες. Το παιδί πρέπει να καταναλώνει από τροφή ως οτιδήποτε προβάλλεται σε οθόνη. Οι περιορισμοί είναι ελάχιστοι. Και βέβαια η έλλειψη του λόγου και η ανεπάρκεια στην ενδοοικογενειακή επικοινωνία δημιουργούν προβληματικά παιδιά και στη συνέχεια προβληματικούς ενήλικες.

Μεταφορικά επίσης χρησιμοποιώ τη λέξη «παιδιά» για τις μνήμες και για ό,τι πρέπει να διασωθεί. Δεν είναι όλα αναλώσιμα στη ζωή μας, υπάρχουν αξίες, οράματα, μνήμες που είναι πολύτιμα, αναντικατάστατα, όπως πολύτιμη είναι η ζωή ενός παιδιού.

Η φύση κατέχει σημαντική θέση στα ποιήματά σας και συνομιλεί με τα ανθρώπινα συναισθήματα. Πώς γεννιούνται αυτές οι εικόνες κατά τη διαδικασία της γραφής;

Ουσιαστικά αυτές οι εικόνες έχουν αποτυπωθεί μέσα μου από τα παιδικά μου χρόνια. Γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Λευκάδα και μάλιστα σε ορεινό χωριό, οπότε η φύση ήταν η πρώτη ποίηση της ζωής μου.

Τα τελετουργικά μοτίβα της, οι αλλαγές των εποχών, και ό,τι σηματοδοτούσαν αυτές οι αλλαγές, καθώς και η ελευθερία που προσφέρει η απλοχωριά της, όλα αυτά αποτελούν την ανατροφοδοτούμενη κι αστείρευτη πηγή εικόνων που ενυπάρχουν σχεδόν σε όλα τα ποιήματα. Πηγή έμπνευσης και τα συναισθήματα των ανθρώπων απέναντι στη φύση _ ο θαυμασμός, η αγάπη τους, ο σεβασμός και η ευγνωμοσύνη που ένιωθαν για όλα όσα τους προσφέρει, μια και οι περισσότεροι ήταν αγρότες ή ψαράδες.

Η διττή φύση του νησιού μου _ ορεινοί όγκοι και θάλασσα _, καθώς και η αναφορά των μεγάλων ποιητών της Λευκάδας σε όλο αυτόν τον φυσικό διάκοσμο έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της ποίησής μου.

Πόσο σημαντικό θεωρείτε να λειτουργεί η ποίηση ως καταγραφή της εποχής της;

Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό και σήμερα συμβαίνει αυτό πιο πολύ με τους νέους ποιητές.

Ο αιώνας μας είναι ένας αιώνας αλλαγών στο τεχνολογικό τοπίο _ με αστραπιαία ταχύτητα αλλάζουν όλα _ πολυεπίπεδων κρίσεων που γεννούν πολέμους, αφανισμούς, «εξουθενωμένους λαούς», όπως γράφω στο ποίημα «Λόγος αιρετικός».

Ενώ η επιστήμη και η τεχνολογία έχουν φέρει ρηξικέλευθες αλλαγές στη ζωή των ανθρώπων, εντούτοις μόνο μια πολύ μικρή μερίδα πληθυσμού μπορεί να επωφεληθεί από αυτές. Η εμπορευματοποίηση όλων των αγαθών, είτε πρόκειται για επιστημονικά επιτεύγματα είτε για φυσικούς πόρους, βάζει στο περιθώριο πολλούς συνανθρώπους μας. Η ποίηση εννοείται ότι θα επηρεαστεί από αυτή την αντίθεση, θα πάρει το μέρος των αδύναμων και πρέπει να το κάνει γιατί ο ποιητής είναι αυτός που θα δώσει φωνή σε αυτούς που δεν μπορούν να μιλήσουν ή δεν ακούγονται.

Για μένα μιλώντας δεν θα μπορούσε η ποίησή μου να έχει κάποιον άλλο ορισμό, συμβολισμό ή σκοπό από το να κάνει φανερή αυτή την αντίθεση δίνοντας ταυτόχρονα αισιοδοξία στους αναγνώστες ότι όλα μπορούν να αλλάξουν με τη δική μας θέληση και δράση.

Πιστεύετε ότι η ελπίδα αποτελεί συνειδητή επιλογή του ανθρώπου;

Η ελπίδα είναι ένα συναίσθημα, μια επιθυμία, που συναντάται σε πολλούς μύθους και φυσικά στις θρησκείες. Στον άνθρωπο είναι έμφυτη και μοιάζει κάπως δυσδιάκριτη ανάμεσα στην ευχή, στην αισιοδοξία και στην προσδοκία.

Στις μέρες μας, αν και όλα παραπέμπουν στην απαισιοδοξία και στην παραίτηση, η ελπίδα ανθίζει στη συλλογικότητα, στην παραδοχή του «εμείς», όχι στην ιδιώτευση και στην ατομικότητα. Κι ακόμη θα έλεγα ότι είναι συνειδητή επιλογή κι ανάχωμα απέναντι στο φόβο. Σε αυτό συμβάλλει η ποίηση και η λογοτεχνία και φυσικά όλες οι τέχνες θεωρώ. Ειδικότερα, η ποίηση ενώνει τους ανθρώπους, δημιουργεί εμπιστοσύνη και επικοινωνία, στοιχεία της κοινωνικότητας και της ασφάλειας που θέλουν όλοι οι άνθρωποι να αισθάνονται, άρακαι η ποίηση μας δίνει ελπίδα.

Πόσο χρόνο αφιερώνετε στη διαμόρφωση ενός ποιήματος μέχρι να αποκτήσει την τελική του μορφή;

Εξαρτάται. Υπάρχουν ποιήματα που γεννήθηκαν μετά από κάποιο γεγονός, μέσα σε λίγα λεπτά, χωρίς σχεδόν καμία επεξεργασία. Αυτό που συνήθως αποκαλούμε έμπνευση ή ποιητική έκλαμψη. Υπάρχουν όμως κι εκείνα που θέλουν το χρόνο τους ή μπορεί μια λέξη να με βασανίζει για καιρό. Γιατί με τις λέξεις γράφεται το ποίημα κι η αρμονία του κι η μουσικότητα που πρέπει να έχει εξαρτάται καίρια από αυτές.

Ο χρόνος όχι μόνο στην ποίηση αλλά και στην τέχνη γενικότερα είναι σχετικός, υποκειμενικός, δεν ακολουθεί μια ευθύγραμμη ροή. Ως εκ τούτου ένα ποίημα μπορεί να επανέρχεται αενάως στη σφαίρα του μυαλού και να μην τελειώνει παρά μόνο όταν η σκέψη του ποιητή ωριμάσει ή συμβεί κάτι που θα τον ωθήσει επιτακτικά στη γέννηση του ποιήματος.

Αν οι αναγνώστες κρατούσαν μία μόνο σκέψη κλείνοντας το «Υπάρχει πάντα ένας δρόμος», ποια θα θέλατε να είναι;

Θα ήθελα να είναι το συναίσθημα που νομίζω βγαίνει αβίαστα διαβάζοντας το ποίημα «Τα δέντρα».

«Μα πάλεψαν… με τα ελάχιστα…» για να κρατηθούν τα δέντρα. Αυτό είναι τόσο βαθιά ανθρώπινο και διαχρονικό που νομίζω μας πάει κατευθείαν στην ίδια την ουσία του ανθρώπου. Σε αυτά που βαθιά μέσα του διαφυλάσσει ο άνθρωπος, αξίες, αγάπη, αξιοπρέπεια, σεβασμό. Οτιδήποτε άλλο είναι εκ του περισσού.

Σας ευχαριστώ πολύ!

 Βλάρα Αλεξία