ΙΩΝ του Ευριπίδη | Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου

Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026

ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΙΩΝ του Ευριπίδη

Μετάφραση – Σκηνοθεσία – Δραματουργική επεξεργασία
Θωμάς Μοσχόπουλος

Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου

28 & 29 Αυγούστου 2026

Μετά την ολοκλήρωση των παραστάσεων στην Κύπρο, ο Ίων του Ευριπίδη, σε μετάφραση, σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία του Θωμά Μοσχόπουλου, θα κλείσει το φετινό Φεστιβάλ Επιδαύρου, με δύο παραστάσεις στις 28 και 29 Αυγούστου.

Πρόκειται για τη νέα παραγωγή του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου, μία ξεχωριστή πρόταση με την οποία ο σπουδαίος αυτός οργανισμός επιστρέφει στην Επίδαυρο, φέρνοντας επί σκηνής ένα από τα λιγότερα παιγμένα έργα του Ευριπίδη.

Με μία εκλεκτή ομάδα συντελεστών και έναν εξαιρετικό θίασο, ο Ίων κινείται στο μεταίχμιο μεταξύ τραγικού και κωμικού, μύθου και ρεαλισμού, μυστικισμού και σκεπτικισμού, θέτοντας στο επίκεντρο το ζήτημα της ταυτότητας και του ανήκειν και συνομιλώντας άμεσα με τη σύγχρονη εμπειρία, όπου όλα τίθενται διαρκώς υπό αμφισβήτηση και επαναδιαπραγμάτευση. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους συναντάμε τη Στέλα Φυρογένη ως Κρέουσα, τον Νεοκλή Νεοκλέους ως Ξούθο και τον Γιάννη Τσουμαράκη στον ρόλο του Ίωνα.

ΤΟ ΕΡΓΟ

Η δράση του «Ίωνα» εκτυλίσσεται στο ιερό μαντείο του Απόλλωνα στους Δελφούς. Εκεί καταφθάνουν η Κρέουσα, κόρη του μυθικού ιδρυτή της Αθήνας Ερεχθέα, και ο σύζυγός της Ξούθος, αναζητώντας χρησμό έπειτα από χρόνια ατεκνίας. Ο Απόλλωνας, επιχειρώντας να οδηγήσει τα πράγματα προς μια προδιαγεγραμμένη τάξη, αποκαλύπτει ψευδώς στον Ξούθο πως ο πρώτος νέος που θα συναντήσει βγαίνοντας από το ιερό είναι ο γιος του. Ο νέος αυτός είναι ο Ίων, ένας άγνωστης καταγωγής υπηρέτης του ναού, μεγαλωμένος στους Δελφούς υπό την προστασία του θεού. Η αλήθεια, ωστόσο, είναι πολύ πιο σκοτεινή. Ο Ίων είναι παιδί της Κρέουσας και του Απόλλωνα, καρπός μιας βίαιης ένωσης που η ίδια έχει προσπαθήσει να θάψει στη σιωπή και τη λήθη. Καθώς οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη, η Κρέουσα έρχεται αντιμέτωπη με το τραύμα, την οργή και την αίσθηση αδικίας που τη συνοδεύουν όλα αυτά τα χρόνια. Το έργο κορυφώνεται με την αναγνώριση μητέρας και γιου και με την παρέμβαση της Αθηνάς, που αποκαθιστά την τάξη και προαναγγέλλει το μέλλον του Ίωνα και των ελληνικών φύλων.

Έργο καινοτόμο και ανατρεπτικό, ο Ίωνας είναι ένα από τα ελάχιστα έργα του αρχαιοελληνικού δράματος που έχει αίσιο τέλος, αλλά και όπου το κωμικό στοιχείο μπλέκεται τόσο έντονα με τη τραγικό. Όπως σημειώνει ο σκηνοθέτης: «Ο Ίων, ως σύλληψη και ως δομή, είναι πιο κοντά στη κωμωδία παρά στην τραγωδία. Είναι σαν να άφησε ο Ευριπίδης κάτι ορθάνοιχτο, μια δυναμική, που θα μετασχηματιζόταν αργότερα». Η πλοκή φέρνει στο φως τις αντιθέσεις ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο, τον μύθο και τον ρεαλισμό, ενώ πραγματεύεται έννοιες όπως είναι η ταυτότητα, η νομιμότητα, η πάλη των τάξεων, η εξαπάτηση, η σεξουαλική βία, η επιβεβλημένη εξουσία, η ηθική θεών και αρχόντων. Σε αυτό του το έργο ο Ευριπίδης δεν εστιάζει σε ηρωικούς άρχοντες, αλλά τοποθετεί στο επίκεντρο μία κακοποιημένη γυναίκα και το νόθο της παιδί, εκθέτοντας την αθέατη πλευρά και τους ηθικούς συμβιβασμούς των ευγενών, ενώ αμφισβητεί ευθέως την άμεμπτη εικόνα των θεών. Σε μια κοινωνία που διαμάχεται, από τα χρόνια του Ευριπίδη μέχρι και σήμερα, με τις έννοιες της ηθικής, της νομιμότητας, του δίκαιου και της δικαιοσύνης, η σκηνοθετική πρόταση μάς ωθεί σε αποδόμηση πεποιθήσεων και αναστοχασμό. Η λύση του έργου προμηνύει το δοξασμένο μέλλον του «ήρωα», του μυθικού γενάρχη των Ιώνων.

Με σταθερά επιλεκτική παρουσία στην Επίδαυρο όλα αυτά τα χρόνια, ο Θωμάς Μοσχόπουλος επιστρέφει φέτος στο αργολικό θέατρο, επιλέγοντας ένα έργο «ασυνήθιστο» και βαθιά ανθρωποκεντρικό, αναδεικνύοντας το παιγνιώδες, ειρωνικό και αμφίσημο ύφος του. Ο Ίων αποτελεί την τέταρτη μόλις σκηνοθεσία του για το αργολικό θέατρο (μετά την Άλκηστη του Ευριπίδη το 2009, τις Τραχίνιες του Σοφοκλή το 2013 και την Ιφιγένεια εν Ταύροις του Ευριπίδη το 2018), αλλά και την τέταρτη φορά που σκηνοθετεί τραγωδία του Ευριπίδη (μαζί με τις Βάκχεςπου παρουσίασε στην Πειραιώς 260 το 2008). Πρόκειται επίσης για τη δεύτερη συνεργασία του με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, μετά τον Επιθεωρητή του Νικολάι Γκόγκολ που παρουσιάστηκε τη σεζόν 2025-26 με μεγάλη επιτυχία στη Λευκωσία.

Τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης είναι του βραβευμένου, σταθερού συνεργάτη του Θ. Μοσχόπουλου, Βασίλη Παπατσαρούχα, τη μουσική της παράστασης υπογράφει και ερμηνεύει ζωντανά επί σκηνής η ανατρεπτική δημιουργός από τη Λευκωσία, Αναστασία Δημητριάδου (Nama Dama), ενώ ο Φώτης Νικολάου, χορογράφος με μακρά πορεία και σημαντικές συνεργασίες έχει κάνει την κίνηση και τη χορογραφία. Σε αντίθεση με την ευριπίδεια τραγωδία, όπου ο χορός αποτελείται αποκλειστικά από τις θεραπαινίδες της Κρέουσας, η σκηνική πρόταση που θα δούμε στην Επίδαυρο έχει μεικτό χορό, επιλογή που αναδεικνύει τη σκηνοθετική ανάγνωση.

Έγραψαν για την παράσταση:

Η παραγωγή του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου είναι σχεδόν κινηματογραφικής κλίμακας, φτιαγμένη ειδικά για το κοίλο της Επιδαύρου. […] Ένας πολυπληθής θίασος, σκηνικά που μεταμορφώνονται διαρκώς μέσα από καθρέφτες και ανακλάσεις, μακριά και επιβλητικά κοστούμια με διαχρονική αισθητική, φωτισμοί που μεταβάλλουν αδιάκοπα την οπτική του χώρου, μουσική που υπογραμμίζει άλλοτε την ειρωνεία και άλλοτε το πάθος, δημιουργούν ένα θέαμα αρκούντως εντυπωσιακό χωρίς να εκπίπτει στην εντυπωσιοθηρία.– Γιώργος Σαββινίδης, Ο Φιλελεύθερος

Με ακρίβεια φαινομενολόγου, ο Θωμάς Μοσχόπουλος οδεύει από το φαίνεσθαι στο είναι, από το τραγικό στο κωμικό και τανάπαλιν. […] Η θερμοκρασία της παράστασης αλλάζει όταν εμφανίζεται η Κρέουσα της Στέλας Φυρογένη. Τι ερμηνευτική δύναμη, τι τραγικό εκτόπισμα μεγατόνων, τι σκηνική αυτοπεποίθηση. Η Φυρογένη είναι πρωταγωνίστρια παλαιάς κοπής και είναι καιρός να τη γνωρίσουν και οι Έλληνες θεατές – Ιωάννα Μπλάτσου, ΤΟ ΒΗΜΑ

Ο Θωμάς Μοσχόπουλος διάβασε το έργο τονίζοντας τον μεταιχμιακό του χαρακτήρα. […] Με σύγχρονο ύφος, έφερε στη σκηνή μια πολλαπλή ιστορία αντιπαραβολής ανάμεσα στην άγνοια και τη γνώση, την αλήθεια και την ψευδαίσθηση, το φως και το σκοτάδι. […] Η σκηνοθεσία ανέδειξε τις δραματικές ποιότητες του έργου, προσφέροντας μια εξαιρετική Κρέουσα από τη Στέλλα Φυρογένη, ερμηνευμένη με στιβαρότητα, εσωτερικότητα και ουσία. Παράλληλα, υπογράμμισε ζητήματα έμφυλης εξουσίας και βίας, χωρίς να καταφεύγει σε διδακτισμό, ενώ αντιμετώπισε με σαφήνεια το διαχρονικό "πρόβλημα" του Χορού. – Τώνια Καράογλου, Αθηνόραμα

Ο Θωμάς Μοσχόπουλος κατέθεσε μια ευπρόσωπη, ολοκληρωμένη παράσταση, ενιαίας, υψηλής αισθητικής, ως μαέστρος που κινεί τα νήματα και σε μια «ορχήστρα» της οποίας μπορεί να νιώθει την ανάσα του κάθε μέλους της. Η ομαδικότητα, άλλωστε, χαρακτηρίζει τις παραστάσεις του, όπως και αυτή εδώ. Μια παράσταση με όραμα, στο οποίο εντάχθηκαν, χωρίς να χάσουν τη δική τους ταυτότητα, τόσο ο Βασίλης Παπατσαρούχας, που υπέγραψε τα εξαίρετα σκηνικά και κοστούμια, όσο και η Nama Dama, που έκανε τη μουσική σύνθεση σε έντονους ρυθμούς ροκ και ηλεκτρονικής μουσικής και παίζει πλήκτρα επί σκηνής και τραγουδάει, και ο Φώτης Νικολάου, που κίνησε τον θίασο με τη ζωντανή και ρέουσα χορογραφία του. – Δέσποινα Σαββοπούλου, Ελεύθερος Τύπος

Ο Μοσχόπουλος διαχειρίστηκε με πνεύμα δημιουργικής φαντασίας τα κατά ποιόν στο πεδίο του μέρη της Ευριπίδειας τραγωδίας, καθιστώντας την όχι απλώς επικοινωνιακά αλλά θελκτικά προσβάσιμη στο σύγχρονο μέσο κοινό. […] Είναι εδώ όπου ενσάρκωσαν επιτυχώς τους απαιτητικούς ρόλους, καταδεικνύοντας τη συσσωρευμένη εμπειρία του υποκριτικού τους ταλέντου η Στέλα Φυρογένη ως Κρέουσα και ο Νεοκλής Νεοκλέους ως Ξούθος, χωρίς να μας αφήνουν αδιάφορους ο παιδαγωγός του Βαλεντίνου Κόκκινου και ο θεράπων του Δημήτρη Αντωνίου. Στην αποτελεσματική διανομή αποκαλυπτικά υποσχόμενος ο νεαρός Γιάννης Τσουμαράκης, που επαρκώς ερμήνευσε τις χαρακτηρολογικές ιδιαιτερότητες του Ίωνος και τις αντιδράσεις των έντονων ψυχικών του διακυμάνσεων. - Χρυσόθεμις Χατζηπαναγή, Ο Φιλελεύθερος

Ο Θωμάς Μοσχόπουλος, με τη γνώριμη αφοπλιστική ευελιξία του να ταλαντώνεται ανάμεσα στη γραφική ατμόσφαιρα των μυθικών κόσμων και την εργώδη σωματικότητα και τη γήινη παρουσία μιας διονυσιακής διέγερσης, παραδίδει μια εκδοχή του «Ίωνα», στην οποία μεταγράφεται ο μεταιχμιακός χαρακτήρας του έργου και στο πεδίο της ερμηνευτικής. Ακολουθώντας μια μεταμορφωτική διαδικασία για τον Χορό, υιοθετώντας την τεχνική του δυϊσμού στην αποτύπωση μορφών (Ερμής) και αποτολμώντας γλωσσικά παιχνιδίσματα, προτείνει μια ανάγλυφη αναψηλάφηση όλων των στοιχείων της δημιουργίας, από τη μελέτη των λέξεων μέχρι την επεξεργασία της επιτελεστικής απόδοσης. – Γιώργος Παπαγιαννάκης, CultureNow

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Σκηνοθεσία-Απόδοση-Δραματουργική επεξεργασία: Θωμάς Μοσχόπουλος

Συνεργάτης Σκηνοθέτης: Μάριος Κακουλλής

Σκηνικά-Κοστούμια-: Βασίλης Παπατσαρούχας

Μουσική σύνθεση-Σχεδιασμός ηχοτοπίων-Μουσική διδασκαλία: Nama Dama

Κίνηση-Χορογραφία: Φώτης Νικολάου

Σχεδιασμός φωτισμού: Γεώργιος Κουκουμάς

Καλλιτεχνική διεύθυνση οπτικής ταυτότητας: Βασίλης Παπατσαρούχας

Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου-Ειδικές κατασκευές κοστουμιών: Ορέστης Λαζούρας

Συνεργάτιδα παραγωγής: Ελένη Νικολάου

Παίζουν

Ίων: Γιάννης Τσουμαράκης

Κρέουσα: Στέλα Φυρογένη

Ξούθος: Νεοκλής Νεοκλέους

Παιδαγωγός: Βαλεντίνος Κόκκινος

Ερμής: Ανδρέας Κουτσόφτας, Βασίλης Χαραλάμπους
Αθηνά: Μαργαρίτα Ζαχαρίου
Πυθία: Ιωάννης Βαρβαρέσος
Δούλος: Δημήτρης Αντωνίου

Βασίλης Αθανασόπουλος, Γρηγόρης Γεωργίου, Νικόλας Γραμματικόπουλος, Μαρία Δράκου, Ιωάννα Κορδάτου, Θεοφάνης Κοσμάς, Μάριαν Κυπριανού, Δημήτρης Λαγούτης, Πέλλα Μακροδημήτρη, Θεόφιλος Μανόλογλου, Αθηνά Μουστάκα, Χρήστος Παπαδόπουλος, Χριστίνα Παπαδοπούλου, Ιωάννα Παπαμιχαλοπούλου, Κρις Σπύρου, Μαρία Τσιάκκα.

Μουσικοί επί σκηνής

Nama Dama, Ζήνωνας Οικονομίδης, Νικόλας Τσαγγάρης