Άγγελος Λαμέρας: "Στην εποχή μας, αυτός που νιώθει τον ρομαντισμό -είτε στον έρωτα είτε στους κοινωνικούς αγώνες- νιώθει εσωτερική εξορία".

Με αφορμή την ποιητική συλλογή «Γράμμα του πελάγους», συνομιλούμε με τον ποιητή Άγγελο Λάμπερα για τη θάλασσα, το φως, την πνευματική αναζήτηση και τη δύναμη της ποίησης. Μέσα από εικόνες εμπνευσμένες από το ελληνικό τοπίο, τους μύθους και τα βαθύτερα ανθρώπινα συναισθήματα, ο δημιουργός μάς προσκαλεί σε ένα ταξίδι όπου ο έρωτας, η απώλεια, η ελπίδα και η λύτρωση συναντώνται.

Στο «Γράμμα του πελάγους» η θάλασσα λειτουργεί σχεδόν σαν ζωντανή οντότητα. Τι συμβολίζει για εσάς;

Γεννηθήκαμε μέσα στο νερό, είμαστε νερό και η ζωή μας κυλάει σαν το νερό, άρα η θάλασσα είναι λύτρωση, η απεραντοσύνη των ονείρων, το φάρμακο που επουλώνει τις πληγές του σώματος και της ψυχής.

Η ποίησή σας διαθέτει έντονα μυστηριακά και μεταφυσικά στοιχεία. Πόσο σημαντική είναι η πνευματική αναζήτηση μέσα στη γραφή σας;

Στα ταξίδια της ψυχής, όπως τα έχω ονομάσει, αναζητώ συνέχεια το κλειδί που θα μου ανοίξει την πόρτα για το πνευματικό φως ακολουθώντας τη σκέψη του Νικηφόρου Βρεττάκου: «Παίρνω και βγάζω περίπατο την ψυχή μου κάθε στιγμή που αρχίζει και σκληραίνει…» Έχουμε την τύχη να ζούμε σε μια χώρα με πολλές πόρτες και οι πολλές πόρτες έχουν και πολλά κλειδιά. Ανοίγοντας την κάθε πόρτα ανακαλύπτεις μέσα στο φως το μυστήριο, το μεταφυσικό, που πάντα καταλήγει στο υπέρλογο.

Οι εικόνες σας αντλούν δύναμη από το ελληνικό τοπίο, τους μύθους και τη φύση. Πώς επηρεάζουν η ελληνική γη και η θάλασσα τη δημιουργία σας;

Από την παιδική μου ηλικία είχα την τύχη να κάνω πολλά ταξίδια και επίσης την παιδική παραξενιά να επισκέπτομαι τόπους όπου ζούσαν οι πρόγονοί μας· ένιωθα να χάνομαι στην ανέμελη φαντασία της αρχαιότητας. Με τα χρόνια επιθυμούσα να ποτίσω αυτή την παιδική φαντασία με γνώση από τη γη που μεγάλωσα, ταξιδεύοντας στους μύθους και στη φυσική ομορφιά των τοπίων της. Όσο για τη θάλασσα, ίσως το επίθετό μου σημαίνει θάλασσα, μεγάλωσα σε πόλη με θάλασσα, εργάστηκα χρόνια στο νησί ενός τεράστιου πολιτισμού και ιστορίας -την Κρήτη- και κατάγομαι από το κέντρο μαρμαροτεχνίας, ζωγραφικής και γλυπτικής, την Τήνο. Νιώθω σαν να έχω χτίσει μια υδάτινη πολιτεία μέσα μου που μου δίνει γαλάζια έμπνευση και φως.

Στα κείμενά σας συνυπάρχουν ο έρωτας, η απώλεια και η μοναξιά. Θεωρείτε πως η ποίηση αποτελεί τρόπο λύτρωσης;

Έγινε η απώλεια συνήθειά μας, έχει γράψει ο Παντελής Ροδοστόγλου· αυτή η συνήθεια συνυπάρχει με την ανθρωπότητα από την αρχή της δημιουργίας της. Ο έρωτας, η απώλεια και η μοναξιά είναι συναισθήματα που έχουν και αυτά πόρτες με κλειδιά. Όταν τις ανοίξεις, μπορεί να βρεθείς σε σκοτεινούς λαβύρινθους και να χαθείς στα σκοτάδια τους. Η τέχνη είναι ο μίτος του λαβύρινθου, η διέξοδος. Η ποίηση είναι σαν καταρρακτης μέσα στην ψυχή μας και οι λέξεις που γράφουμε το ποτάμι που παρασέρνει τη χαρά και τη θλίψη μας, δηλαδή ένα ψυχικό άδειασμα που μπορείς να το πεις και λύτρωση.

Η γλώσσα σας είναι ιδιαίτερα λυρική και γεμάτη συμβολισμούς. Σας ενδιαφέρει περισσότερο η μουσικότητα του λόγου ή η εικόνα που αφήνει στον αναγνώστη;

Νομίζω το δεύτερο, γιατί θέλω να καταφέρω με την εικόνα να παρασύρω τον αναγνώστη στο δικό μου ταξίδι, να τον κάνω συνταξιδιώτη μου, σαν να πιάνουμε μαζί το πινέλο και να ζωγραφίζουμε τα συναισθήματά μας, τις αγωνίες μας και την ελπίδα για το φως εντός μας και εντός του συνανθρώπου μας.

Ο ποιητής στα έργα σας μοιάζει συχνά εξόριστος και περιπλανώμενος. Πιστεύετε πως ο σύγχρονος άνθρωπος βιώνει μια μορφή εσωτερικής εξορίας;

Υπάρχει ένα ποίημα στη συλλογή που έχει τίτλο «Εξόριστος ποιητής». Το είχα γράψει στο χωριό της δεύτερης καταγωγής μου, στα λουτρά Πόζαρ, την εποχή της απομόνωσης, στην καραντίνα του κόβιντ. Είχα καθίσει στην αρμονική ερημιά της φύσης, χωρίς τουρισμό, χωρίς την ανθρώπινη βαρβαρότητα και την απληστία του χρήματος, όταν έπειτα από πολλά χρόνια τα δέντρα, τα πουλιά και τα νέρα ένιωσαν την απόλυτη ελευθερία τους λόγω της δική μας εξορίας και μοναξιάς. Κάθισα μπροστά στο αγαπημένο μου ποτάμι και είδα μια ταινία μικρού μήκους -Ο εξόριστος ποιητής- γυρισμένη στη Σίκινο. Τότε σκέφτηκα πως η μόνη σωτηρία στην εποχή της επιβαλλόμενης μοναξιάς είναι η τέχνη και εκείνη ακριβώς τη στιγμή έγραψα για τη δική μας εξορία, την εσωτερική και εξωτερική, που βιώνει η ανθρωπότητα εδώ και αιώνες.

Στην εποχή μας, αυτός που νιώθει τον ρομαντισμό -είτε στον έρωτα είτε στους κοινωνικούς αγώνες- νιώθει εσωτερική εξορία. Ελπίζω και πιστεύω πως ο εξόριστος στη μοναχική του περιπλάνηση θα βρει τον δικό του γλάρο Ιωανάθαν Λίβινγκστον.

Το στοιχείο του φωτός εμφανίζεται διαρκώς στην ποίησή σας. Είναι για εσάς σύμβολο ελπίδας, κάθαρσης ή αναγέννησης;

Το φως είναι για εμένα μια νηφάλια μέθη. Μεθυσμένος από την ομορφιά του, ζω την κάθαρση και την αναγέννηση μέσα στο σκοτάδι που ζούμε. Είναι το φανάρι στην ψυχή μας που μας οδηγεί στους εσωτερικούς και εξωτερικούς αγώνες που δίνουμε για την ελπίδα στην αγάπη· ελπίδα για να χτίσουμε μια πολιτεία όχι ουτοπική, αλλα πολιτεία πραγματικής ελευθερίας. Και έτσι όπως είπε ο Κοέν «μέσα στο σκοτάδι υπάρχει μια ρωγμή φωτός», ας γίνουν οι στίχοι μας ρωγμές φωτός στο κάθε σκοτάδι γύρω μας.

Τι θα θέλατε να αισθανθεί ο αναγνώστης κλείνοντας «Το γράμμα του πελάγους»;

Θέλω να νιώσει το ταξίδι στον έρωτα, στην ελπίδα, στη δίψα για ζωή. Να καταλάβει πως η θάλασσα είναι τα όνειρά μας κι εμείς οι ναυτικοί που θα την αρμενίσουμε. Ας ταξιδέψουμε και ίσως κάποτε, μαζί με τους αναγνώστες, να βρούμε τη δική μας στεριά, τον δικό μας παράδεισο στην αγάπη και το φως που τυχαίνει να είναι και ο τίτλος για την επόμενή μου συλλογή.

Βλάρα Αλεξία