Διαβάσαμε και προτείνουμε: Το παιδί του Φερνάντο Αραμπούρου

 

Στο βιβλίο του Το παιδί, ο Φερνάντο Αραμπούρου επιστρέφει σε ένα πραγματικό γεγονός: την έκρηξη σχολείου στην Ορτουέγια το 1980, που κόστισε τη ζωή σε μικρά παιδιά. Δεν πρόκειται όμως για μια ψυχρή αναπαράσταση, αλλά για μια βαθιά βουτιά στη μνήμη και στον τρόπο με τον οποίο η απώλεια εγγράφεται στις ζωές των ανθρώπων.

Η αφήγηση διασπάται σε τρεις φωνές: τον παππού που ζει μέσα σε μια μελαγχολική εμμονή με το παρελθόν, τη μητέρα που παλεύει ανάμεσα στην πίστη, την άρνηση και την ανάγκη να σταθεί όρθια, και πιο τολμηρά το ίδιο το κείμενο, που παίρνει τον λόγο και σχολιάζει την ιστορία, τις παραλείψεις, ακόμη και τον ίδιο τον συγγραφέα. Αυτό το «κείμενο που μιλάει» δεν είναι απλώς εύρημα· είναι η συνείδηση του βιβλίου, που αναλαμβάνει την ευθύνη να δείξει πώς γράφεται μια ιστορία πάνω στον πραγματικό πόνο.

Η δύναμη του μυθιστορήματος βρίσκεται στην ατμόσφαιρα της συλλογικής απώλειας. Δεν θρηνεί μόνο η μητέρα ή ο παππούς· θρηνεί μια κοινότητα, μια εποχή, και μαζί τους ο αναγνώστης. Ο Αραμπούρου μετατρέπει τον θρήνο σε κάτι καθολικό, χωρίς να χάνει την ένταση του προσωπικού βιώματος.

Ωστόσο, η ίδια αυτή τεχνική έχει και την αδυναμία της. Η θραυσματική μορφή και οι συνεχείς παρεμβάσεις του κειμένου δημιουργούν συχνά απόσταση· ο αναγνώστης μπορεί να νιώσει ότι παρακολουθεί μια κατασκευή περισσότερο παρά να βυθίζεται στον ίδιο τον πόνο. Η θεματική της απώλειας, αν και αξεπέραστη, δεν είναι καινούρια· η πρωτοτυπία εδώ βρίσκεται κυρίως στη φόρμα, όχι τόσο στο περιεχόμενο. Και η απουσία μιας σαφούς κάθαρσης αφήνει την ιστορία μετέωρη, σαν να θέλει να μας κρατήσει στη σιωπή του πένθους αντί να μας οδηγήσει σε λύτρωση.

Το βιβλίο, τελικά, δεν είναι γραμμένο για να παρηγορήσει. Είναι γραμμένο για να μας κάνει να σταθούμε απέναντι στο ανείπωτο της απώλειας, να αναρωτηθούμε τι σημαίνει μνήμη, τι σημαίνει επιβίωση, τι σημαίνει να ζούμε «μετά». Και αυτό το κάνει με μια γλώσσα που, ακόμη κι όταν μας κρατά σε απόσταση, δεν σταματά να μας καλεί να κοιτάξουμε κατάματα εκείνο που δεν θέλουμε να πούμε.

Oμάδα Open Mind, 25/9/2025