Διαβάσαμε και προτείνουμε: «Αριμάν» του Παναγιώτη Κωνσταντόπουλου

 

Με το νέο του μυθιστόρημα Αριμάν, ο Παναγιώτης Κωνσταντόπουλος παραδίδει ένα πολυεπίπεδο έργο που ξεπερνά τις συμβάσεις του κλασικού αστυνομικού. Εδώ το μυστήριο λειτουργεί μόνο ως αφετηρία: η ιστορία ξεκινά με μια φαινομενικά τυχαία αλυσίδα θανάτων που συνδέεται με μια παλιά συνάντηση φίλων, όμως πολύ σύντομα εξελίσσεται σε στοχασμό γύρω από το Κακό, τη μοναξιά και την ηθική αποσύνθεση της εποχής μας.

Ο πρωταγωνιστής Πάνος Κουτσόπουλος, ένας ιδιωτικός ντετέκτιβ με σαρκαστική διάθεση και φιλοσοφικές ανησυχίες, μετατρέπεται σε ιδανικό οδηγό μέσα σε έναν κόσμο που καταρρέει, χωρίς θόρυβο αλλά με συνέπεια. Δεν είναι απλώς ήρωας....είναι φωνή· ειρωνική, τρυφερή, αμυντική απέναντι στην παρακμή. Μέσα από τα μάτια του, η έρευνα δεν αφορά μόνο τα γεγονότα αλλά κυρίως τις ρωγμές της ανθρώπινης ψυχής και τα ερωτήματα που δεν έχουν εύκολες απαντήσεις.

Η πόλη, μέσα στην οποία κινείται η αφήγηση, αποκτά σχεδόν οργανική υπόσταση. Ο Κωνσταντόπουλος τη ζωγραφίζει με κινηματογραφική ακρίβεια: γωνιές γεμάτες υγρασία, σιωπές γεμάτες βία, δρόμοι άδειοι και φωτισμένοι από την απομόνωση των κατοίκων τους. Η ατμόσφαιρα είναι ασφυκτική αλλά ζωντανή, κατοικήσιμη όχι από ήρωες αλλά από επιζήσαντες. Και μέσα σε αυτή τη σκηνογραφία, το Κακό δεν παρουσιάζεται ως ξένο σώμα· είναι οργανικό μέρος του κοινωνικού ιστού, προέκταση των ίδιων μας των επιλογών και, κυρίως, των παραλείψεων.

Η γραφή του Κωνσταντόπουλου είναι πυκνή, ελεγχόμενη, με λόγο στοχαστικό που δεν φοβάται να ακουμπήσει τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία. Ο Λωτρεαμόν, ο Μπωντλαίρ και η Άρεντ συναντούνται αδιόρατα στις σελίδες του Αριμάν, όχι για να επιδείξουν γνώση, αλλά για να ενισχύσουν το υπαρξιακό βάθος της αφήγησης. Παράλληλα, ασκεί εύστοχη κριτική στην κουλτούρα του life coaching, στις ψευδο-θεραπείες και στην εμπορευματοποιημένη «αυτοβελτίωση», χωρίς όμως να γίνεται καταγγελτικός.

Από τα πιο έντονα σημεία του μυθιστορήματος είναι η ατμόσφαιρα, αυτή η διαρκής αίσθηση πως κάτι λείπει, πως κάτι έχει στραβώσει ανεπανόρθωτα. Και όμως, τίποτα δεν φωνάζει· τα πάντα υπονοούνται, αποκαλύπτονται αργά, σαν σκιά που μετακινείται σιωπηλά στον τοίχο. Ο αναγνώστης δεν βρίσκει εύκολες λύσεις ούτε «κάθαρση». Ο συγγραφέας μοιάζει να του ψιθυρίζει: κοίτα καλά, εδώ μέσα είσαι κι εσύ.

Στα δυνατά σημεία του Αριμάν ανήκουν αναμφίβολα η στοχαστική του υφή, η γλωσσική οικονομία, το λεπτό χιούμορ και η φιλοσοφική εμβάθυνση χωρίς διδακτισμό. Ο ήρωας είναι πολυδιάστατος και αναγνωρίσιμος, ενώ η πλοκή, αν και αντισυμβατική, διατηρεί ενδιαφέρον με τον δικό της αργόσυρτο, υπόγειο ρυθμό. Από την άλλη, ορισμένοι αναγνώστες ίσως νιώσουν αποπροσανατολισμένοι από την απουσία κλασικής αγωνίας και γρήγορων ανατροπών. Το βιβλίο δεν ακολουθεί τη λογική του «ποιος το έκανε», αλλά του «γιατί είμαστε έτσι». Για κάποιους, αυτή η επιλογή είναι βάθος. Για άλλους, ίσως αποτελεί πρόκληση στην υπομονή.

Το Αριμάν είναι ένα μυθιστόρημα για την εποχή μας, μελαγχολικό, απαιτητικό, βαθιά ανθρώπινο. Δεν διαβάζεται για να ξεφύγεις· διαβάζεται για να κοιτάξεις κατάματα μια πραγματικότητα που προτιμάς να αγνοείς. Κι αυτό είναι, εν τέλει, το πιο γενναίο χαρακτηριστικό του.

Ομάδα Open Mind, 11/7/2025