Στέφανος Μαντζανάς- Δούκας: "Ο Sims με έφερε αντιμέτωπο με σκοτεινά κομμάτια μου και με έκανε να με καταλάβω ακόμα πιο πολύ τον εαυτό μου".

Στη θεατρική παράσταση «Το Καταφύγιο», ένα δυστοπικό έργο που εξερευνά τα όρια της ταυτότητας, της ηθικής και της ψηφιακής πραγματικότητας, ο ηθοποιός Στέφανος Μαντζανάς- Δούκας καλείται να ενσαρκώσει έναν ρόλο που κινείται διαρκώς ανάμεσα στην τρυφερότητα και τη σκληρότητα, μέσα σε έναν κόσμο αποξένωσης και τεχνητών “παραδείσων”. Με φόντο ένα μέλλον όπου το “Nether” έχει αντικαταστήσει τις ανθρώπινες σχέσεις, μιλά για την ευθύνη, τη φαντασία και τα σκοτεινά σημεία της ανθρώπινης φύσης. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, φωτίζει το πώς ένα τέτοιο έργο δεν σχολιάζει απλώς το αύριο, αλλά καθρεφτίζει ήδη το παρόν μας.

Το έργο δεν αφήνει τον θεατή να νιώσει άνετα• τον φέρνει αντιμέτωπο με το σκοτεινό κομμάτι της ανθρώπινης φύσης. Υπήρξε στιγμή στις πρόβες που νιώσατε ότι ο ρόλος σάς έφερε αντιμέτωπο και με κάτι δικό σας;

Σε ένα καλογραμμένο έργο ο κάθε ρόλος έχει κομμάτια που μπορούν να σε κάνουν να ταυτιστείς μαζί του. Ένας ηθοποιός καλείται να ξεδιπλώνει τον ρόλο του και την ψυχή του και να ανακαλύψει τα κομμάτια που μοιάζουν. Πρέπει να επενδύσεις εκει. Στο σημείο που ταιριάζεις με τον ρόλο σου. Συνεπώς ναι, εννοείτε ότι ο Sims με έφερε αντιμέτωπο με σκοτεινά κομμάτια μου και με έκανε να με καταλάβω ακόμα πιο πολύ τον εαυτό μου.

Στο «Καταφύγιο» η φαντασία χρησιμοποιείται ως χώρος όπου όλα επιτρέπονται. Πιστεύετε ότι υπάρχει ένα σημείο όπου η φαντασία παύει να είναι αθώα και γίνεται επικίνδυνη; Αν τελικά ο ψηφιακός κόσμος λειτουργεί ως βαλβίδα εκτόνωσης για τα πιο σκοτεινά ένστικτα, μήπως η κοινωνία στην πραγματικότητα προτιμά να μην κοιτάξει το πρόβλημα κατάματα;

Στην ανθρώπινη φαντασία , δεν νομίζω ότι υπάρχει όριο… πιστεύω ότι όλοι έχουμε φτάσει κάποια στιγμή ,σε ένα σημείο στην ζωή μας, που μπορεί να έχουμε φανταστεί να κάνουμε πράγματα τα οποία βαθιά μέσα μας ξέρουμε οτι δεν θα κάναμε ποτέ πράξη στον αληθινό κόσμο… Αυτό ακριβώς θίγει και η συγγραφέας στο έργο! Πως αντί να ασχοληθούμε με το πως θα κάνουμε τον αληθινό κόσμο ένα καλύτερο μέρος , καταφεύγουμε σε υποκατάστατα , σε τεχνητούς παραδείσους μέσω της τεχνολογίας. Από την άλλη είναι πολύ επικίνδυνο να αστυνομεύεται η φαντασία καθώς είναι το τελευταίο καταφύγιο μας σε έναν όλο και πιο εχθρικό κόσμο.

Το έργο θέτει ένα σχεδόν τρομακτικό ερώτημα: μήπως ο άνθρωπος είναι πιο ειλικρινής όταν κρύβεται πίσω από μια άλλη ταυτότητα; Εσείς, μέσα από τον ρόλο σας, τι ανακαλύψατε γι’ αυτό;

Δεν το πιστεύω αυτο. Υποδύομαι τον Sims. Ο οποίος είναι ίδιος και στο καταφύγιο και στον πραγματικό κόσμο, εμφανισιακά… τώρα το μέσα μας το καθορίζουν οι συνθήκες… το τι έχει περάσει ένας άνθρωπος. Στο καταφύγιο είναι γλυκός και τρυφερός εφόσον του δίνεται αγάπη και στην ανάκριση είναι σκληρός και αυστηρός γιατί ενδέχεται να χάσει ένα από τα πιο πολύτιμα δημιουργήματά του. Μην ξεχνάτε ότι την χρονική περίοδο που είναι το έργο δεν υπάρχουν καν δέντρα και οι άνθρωποι έχουν αποξενωθεί πλήρως μεταξύ τους. Με αυτές τις συνθήκες ίσως να είσαι αναγκασμένος να γίνεις κάτι άλλο σε έναν “ψεύτικο”, φαντασιακό χώρο για να ξαναβρείς αυτό που λείπει από τον κόσμο… την αγάπη.

Πόσο δύσκολο είναι για έναν ηθοποιό να ερμηνεύσει έναν χαρακτήρα που μπορεί να βρίσκεται ηθικά σε μια γκρίζα ζώνη, χωρίς να τον κρίνει αλλά και χωρίς να τον δικαιολογεί;

Ένας ηθοποιός θεωρώ ότι πρέπει ούτε να κρίνει ούτε να τον δικαιολογεί τον χαρακτήρα του. Να τον καταλάβει πρέπει διαβάζοντας προσεκτικά το κείμενο, τα δεδομένα, και τις συνθήκες που τον οδηγούν στο να κάνει ότι κάνει.

Η παράσταση φαίνεται να μιλά για το μέλλον, αλλά πολλοί λένε ότι στην πραγματικότητα μιλά για το παρόν μας. Ποια στιγμή του έργου σάς έκανε να σκεφτείτε: «Αυτό ήδη συμβαίνει γύρω μας»;

Ευτυχώς για την ανθρωπότητα δέντρα ακόμα υπάρχουν. Αλλά οι σχέσεις είναι ένα θέμα… όλοι έχουν αποξενωθεί σε ένα εικονικό περιβάλλον. Στην παράσταση το διαδίκτυο έχει εξελιχθεί σε μια πλήρη αισθητηριακή εμπειρία και έχει μετονομαστεί σε Nether. Η Ίρις στην παράσταση, η οποία σημαίνει τα πάντα για τον ρόλο μου μέσα στο καταφύγιο, λέει την φράση “οι σχέσεις είναι που μετράνε”. Και η ερώτηση σας με πάει εκεί… στο ότι έχουν χαθεί οι πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις…

Αν ο κόσμος του Καταφυγίου γινόταν πραγματικότητα αύριο, πιστεύετε ότι θα ήταν περισσότερο ένας κίνδυνος ή μια αποκάλυψη για το ποιοι πραγματικά είμαστε;

Εφόσον μιλάμε για ένα εικονικό φαντασιακό περιβάλλον πιστεύω θα είναι περισσότερο αποκάλυψη για τον καθένα ξεχωριστά και προσωπικά…υπάρχουν τόσα “πρέπει” στον κόσμο, που ο άνθρωπος, ο καθένας ξεχωριστά έχει ξεχάσει ποιος είναι, τι του αρέσει και τι πραγματικά επιθυμεί…

Μετά από αυτή την παράσταση, άλλαξε κάτι στον τρόπο που βλέπετε την έννοια της ευθύνης, όχι μόνο στη ζωή των χαρακτήρων, αλλά και στη δική μας καθημερινότητα;

Νομίζω οτι η ευθύνη που έχουμε καθορίζεται από την ενσυναίσθηση των συνεπειών των πράξεων μας και αυτή την ενσυναίσθηση καλό είναι να την ενδυναμώσουμε όσο περισσότερο γίνεται , είναι μόνος τρόπος που έχουμε για να συνυπάρχουμε αρμονικά σε μια σκληρή καθημερινότητα.

Αν το «Καταφύγιο» δεν ήταν απλώς ένα θεατρικό έργο αλλά μια προειδοποίηση για το μέλλον μας, ποιο είναι το πιο ανησυχητικό πράγμα που φοβάστε ότι ήδη αρχίζουμε να αποδεχόμαστε ως φυσιολογικό στην εποχή της ψηφιακής πραγματικότητας;

Οτι η ανθρώπινη πρόοδος αντί να κάνει τον κόσμο ένα καλύτερο μέρος μοιάζει να τον καταστρέφει και να θελει να τον υποκαταστήσει με εικονικές ψεύτικες πραγματικότητες… μεσα στις οποίες μπορεί πραγματικά να χάσεις τον εαυτό σου για πάντα.

Βλάρα Αλεξία