Διαβάσαμε και προτείνουμε: Ο ΖΥΓΙΣΤΗΣ ΚΑΙΡΟΣ

 Κωνσταντίνος Γ. Σταλίδης, Ο ΖΥΓΙΣΤΗΣ ΚΑΙΡΟΣ. ΠΟΙΗΜΑΤΑ, εκδ. Χάρη Τζο Πάτση, Αθήναν2025, 155 σελ. (Συνοδεύεται από εκτενές γλωσσάριο).

ISBN: 978-960-79-325-9 Η ποιητική συλλογή «Ο ζυγιστής Καιρός» συγκροτεί ένα εκτενές και φιλόδοξο σύμπαν εκατό ποιημάτων, όπου ο χρόνος –ως έννοια, δύναμη και πρόσωπο– λειτουργεί όχι μόνο ως θεματικός άξονας αλλά και ως ενοποιητική αρχή της ποιητικής εμπειρίας. Από το εναρκτήριο ποίημα, όπου ο Καιρός εμφανίζεται ως «ζυγιστής», έως το καταληκτικό «Ο θηρευτής Καιρός», ο ποιητής επιχειρεί μια πολυεπίπεδη προσωποποίηση του χρόνου: άλλοτε δίκαιος κριτής, άλλοτε μυστικός οδηγός και άλλοτε ανελέητος διώκτης. Ο ποιητής ξεκινά ατρόμητα το ταξίδι του στη ζωή: «στη λαγουδέρα των καιρών: δεν κρύφτηκα από τη ζωή…, δε λύγισα από το βοριά…, σημάδεψα την Ομορφιά» (σελ. 121) και τελειώνει, κάνοντας τον απολογισμό της πορείας του: «άξιζε που κυνήγησα / στην κόψη των κυμάτων / τα σκαλοπάτια τ’Ουρανού» (σελ.121).

Η συλλογή διακρίνεται για την έντονη μεταφυσική της διάθεση και τη βαθιά της προσήλωση στον Λόγο. Ποιήματα όπως «Η λέξη» (Οι λέξεις θεοσφράγιστες/ δεν αναδίδουν εύκολα/ τις θείες μουσικές τους) (σελ. 18), «Στη ρότα με τις λέξεις» (Οι λέξεις./ Που σήκωναν μέσα μας/ το «Μέσα» όλου του Κόσμου) (σελ. 23) «Στου Λόγου τα αερικά» και «Με το κλειδί του Λόγου» (Λεηλατώ αγιαστικές στιγμές…/ Με το κλειδί του Λόγου) (σελ. 64) συγκροτούν έναν σαφή μετα-ποιητικό πυρήνα, όπου η ίδια η γλώσσα καθίσταται αντικείμενο αναζήτησης και αποκάλυψης . Ο ποιητής μοιάζει να πιστεύει ότι η λέξη δεν είναι απλώς εργαλείο έκφρασης, αλλά φορέας μνήμης, μυσταγωγίας και κοσμικής τάξης.

Παράλληλα, η συλλογή αντλεί πλούσια από την ελληνική πολιτισμική και μυθολογική παράδοση. Αναφορές στον Απόλλωνα, στον Παρθενώνα («Στις παρυφές του Παρθενώνα»), αλλά και σε έννοιες όπως «Αιωνιότης», «Αρχοντιά» και «Έρως ιητήρ» δημιουργούν ένα διακειμενικό πεδίο όπου το αρχαίο και το σύγχρονο συνυπάρχουν δημιουργικά (Είμαι δεμένος με τον τόπο μου./ Και/ Προσκυνώ τα ιερά του/ τις νύχτες των ονείρων μου) (σελ. 81) Ο ποιητής δεν αναπαράγει απλώς την παράδοση, αλλά τη μεταστοιχειώνει σε προσωπικό όραμα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μουσικότητα που διατρέχει τη συλλογή. Τίτλοι όπως «Με μουσικό εξιχνιασμό», «Σε ρε ματζόρε», «Στις δοξαριές του ήλιου» και «Σαν θείες δοξαριές» υποδηλώνουν μια βαθιά συνείδηση του ρυθμού και της ηχητικής διάστασης της ποίησης. Η ποίηση εδώ δεν διαβάζεται μόνο• ακούγεται, πάλλεται και σχεδόν μελοποιείται (Με τα μαγευτικά ηχοχρώματα/ στις δοξαριές ξτου ήλιου…/ στου φεγγαριού τις φέξεις. Με την εναρμονισμένη της στολή.) (σελ. 71).

Θεματικά, κυριαρχεί η ένταση ανάμεσα στο εφήμερο και το αιώνιο. Ποιήματα όπως «Ίχνος παρελθόντος», «Πριν μαρμαρώσει η Στιγμή», «Στη χόβολη του Χρόνου» και «Να κλειδωθεί η Αιωνιότης» αναδεικνύουν την αγωνία του ανθρώπου να συγκρατήσει τη φθορά και να νοηματοδοτήσει την ύπαρξή του μέσα στη ροή του χρόνου. Ο χρόνος δεν είναι απλώς ένα πλαίσιο• είναι ενεργός συνομιλητής, που άλλοτε αποκαλύπτει («Οι αποκαλύψεις είναι πλήρεις») και άλλοτε εξαπατά («Δείχνει τα κάλπικα ο Καιρός»). (Τώρα, /Που πέρασε πολύς καιρός/ που περπατάμε χώρια. Δε δρόμους αναπάντητους,/ σε μονοπάτια ξένα…) (σελ. 89). Η γραφή χαρακτηρίζεται από πυκνότητα, συμβολισμό και συχνά ερμητική διάθεση. Ο ποιητής αξιοποιεί νεολογισμούς, σύνθετες εικόνες και έντονες αντιθέσεις («Η κρυμμένη σιωπή», «Αυτή η νύχτα η αφέγγαρη», «Ατέλειωτο επίσης»), δημιουργώντας ένα ποιητικό τοπίο που απαιτεί ενεργή συμμετοχή από τον αναγνώστη. Η κατανόηση δεν προσφέρεται άμεσα• κατακτάται μέσα από επαναναγνώσεις και εσωτερική διεργασία.

Ωστόσο, αυτή η ερμητικότητα μπορεί να λειτουργήσει διττά. Από τη μία, προσδίδει βάθος και πολυσημία· από την άλλη, ενδέχεται να απομακρύνει τον αναγνώστη που αναζητά πιο άμεση συγκινησιακή πρόσβαση. Η συλλογή δεν επιδιώκει την ευκολία• ζητά προσήλωση και στοχασμό. Συνολικά, «Ο ζυγιστής Καιρός» αποτελεί ένα έργο υψηλής ποιητικής φιλοδοξίας, που κινείται ανάμεσα στη φιλοσοφία, τη μεταφυσική και τη λυρική έκφραση. Είναι μια κατάθεση για τον χρόνο, τη μνήμη, τη γλώσσα και την ανθρώπινη μοίρα. Παρά τις απαιτήσεις που θέτει στον αναγνώστη, ανταμείβει με έναν πλούτο εικόνων και ιδεών, καθιστώντας τη μια συλλογή που αξίζει να διαβαστεί όχι μόνο μία, αλλά πολλές φορές — κάθε φορά με διαφορετικό «ζύγισμα» του Καιρού.

Μαρία Κουμαριανού