Κλαίρη Θεοδώρου: "Με ενδιέφερε αυτή η ιδέα του χώρου ως ψυχολογικού καθρέφτη, όπου το τοπίο δεν είναι ουδέτερο, αλλά συνομιλεί διαρκώς με τους ανθρώπους που το περιδιαβαίνουν".

Το νέο βιβλίο Μην το διαβάσεις της Κλαίρης Θεοδώρου είναι ένα σκοτεινό ψυχολογικό θρίλερ που παίζει ευφυώς με τα όρια ανάμεσα στην απαγόρευση και την επιθυμία για γνώση. Μέσα από ένα πολυεπίπεδο μυστήριο, όπου το οικείο μετατρέπεται σε απειλητικό και η αλήθεια διαστρεβλώνεται, η αφήγηση οδηγεί τον αναγνώστη σε μια διαρκή ένταση ανάμεσα στην περιέργεια και τον φόβο. Με φόντο έναν σχεδόν μυθικό χώρο και χαρακτήρες που κινούνται ανάμεσα στη μοίρα και την επιλογή, το βιβλίο θέτει στο επίκεντρο όχι μόνο την αποκάλυψη ενός εγκλήματος, αλλά και την επικίνδυνη αναμέτρηση με τον ίδιο τον εαυτό.

Κλαίρη Θεοδώρου

Ο τίτλος Μην το διαβάσεις λειτουργεί σαν απαγόρευση που τελικά προκαλεί την περιέργεια. Θέλατε να δημιουργήσετε από την αρχή ένα παιχνίδι ανάμεσα στην ελευθερία και τον πειρασμό της γνώσης;

Η επιλογή του συγκεκριμένου τίτλου ήταν εξαρχής απόλυτα συνειδητή και καλό είναι να ξεκαθαριστεί ότι δεν πρόκειται για ένα «μαρκετινίστικο» παιχνίδι. Ο τίτλος έχει απόλυτη συνάφεια με την υπόθεση του βιβλίου και καίρια σημασία μέσα σε αυτό. Συγχρόνως βέβαια, με ενδιέφερε η λεπτή γραμμή που χωρίζει την απαγόρευση από την επιθυμία, το πώς δηλαδή κάτι που σου λένε να μην κάνεις γίνεται αυτομάτως πιο δελεαστικό. Ο τίτλος λειτουργεί σαν μια μικρή πρόκληση προς τον αναγνώστη: μέχρι πού θέλεις να φτάσεις για να μάθεις; Και τι είσαι διατεθειμένος να αντιμετωπίσεις όταν τελικά μάθεις; Εκεί ακριβώς βρίσκεται και ο πυρήνας της ιστορίας· όχι μόνο στο μυστήριο, αλλά και στην επιλογή ανάμεσα του να ζει κανείς στο σκοτάδι ή να τολμά να κατακτήσει τη γνώση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Στο βιβλίο επανέρχεται η ιδέα ότι «κάθε απαγόρευση κρύβει την ψευδαίσθηση της επιλογής». Πιστεύετε ότι οι ήρωές σας διαλέγουν πραγματικά τη μοίρα τους ή απλώς ακολουθούν μονοπάτια που έχουν ήδη χαραχτεί;

Μιλάμε για ήρωες βιβλίου, άρα η μοίρα τους είναι εκ των πραγμάτων «γραμμένη». Παρ’ όλα αυτά, έχω πολύ συχνά την αίσθηση, ιδίως μετά τα μέσα ενός βιβλίου, ότι αρχίζουν και οι ίδιοι να αυτενεργούν και να επιλέγουν,ενώ η κάθε τους απόφαση έχει βάρος και συνέπειες. Στην ουσία κινούνται μέσα σε μονοπάτια που έχουν ήδη χαραχτεί, αλλά ο τρόπος που τα διασχίζουν, οι μικρές αποκλίσεις, οι αντιστάσεις τους, είναι αυτά που τους δίνουν ζωή.

Τα αντικείμενα που εμφανίζονται στην αρχή, ένα καρύδι, ένα μολύβι, ένα κόκκαλο, μια σφουγγαρίστρα, μοιάζουν καθημερινά αλλά αποκτούν σχεδόν συμβολική βαρύτητα. Πώς δουλέψατε αυτή τη μετάβαση από το ασήμαντο στο δυνητικά απειλητικό;

Από την αρχή ήθελα να χρησιμοποιήσω αντικείμενα απολύτως καθημερινά, πράγματα που μπορείς να βρεις σε κάθε σπίτι: ένα καρύδι, ένα μολύβι, ένα κόκκαλο από μπούτι κοτόπουλου, μια σφουγγαρίστρα και μια σελίδα από ένα βιβλίο που δε διαβάστηκε ποτέ. Με ενδιέφερε ακριβώς αυτή η οικειότητα. Γιατί όταν κάτι τόσο γνώριμο αρχίζει να φορτίζεται διαφορετικά, η αίσθηση της απειλής γίνεται πολύ πιο έντονη.

Η ιστορία συνδυάζει ένα πολύ σκοτεινό οικογενειακό μυστήριο με ένα ψυχολογικό ταξίδι του επιθεωρητή Ρούπερτ Κίλερ. Ποια από τις δύο διαδρομές θεωρείτε τελικά πιο επικίνδυνη: την έρευνα της υπόθεσης ή την αντιμέτωπη ματιά προς τον εαυτό;

Θα έλεγα πως είναι ένας συνδυασμός, και μάλιστα επικίνδυνος, γιατί οι δύο διαδρομές τροφοδοτούν η μία την άλλη. Η έρευνα της υπόθεσης φέρνει τον Κίλερ διαρκώς αντιμέτωπο με τις δικές του πράξεις που του αποκαλύπτονται σιγά σιγά, καθώς η μνήμη του, για άλλη μια φορά, δεν αποτελεί σύμμαχό του. Και όσο προχωρά προς την αποκάλυψη, τόσο αναγκάζεται να κοιτάξει μέσα του. Ίσως τελικά η πιο επικίνδυνη πορεία να είναι αυτή προς τον ίδιο μας τον εαυτό, γιατί εκεί δεν μπορούμε να κρατήσουμε αποστάσεις ούτε να κρυφτούμε.

Η παρουσία μιας οικογένειας που ζει κλεισμένη για είκοσι χρόνια σε υπόγειο δημιουργεί μια έντονη αίσθηση εγκλεισμού. Σας ενδιέφερε να μιλήσετε για τους «αόρατους» εγκλεισμούς που μπορεί να κουβαλά μια κοινωνία ή ένας άνθρωπος;

Νομίζω ότι είχε να κάνει περισσότερο με τη διαστρέβλωση της πραγματικότητας, τη διαστρέβλωση μίας και μοναδικής αλήθειας στην ουσία, που μπορεί όμως να επιφέρει τέτοιο φόβο που να επιλέξει κατά μία έννοια μία οικογένεια να παραμείνει για τόσο χρόνια κάτω από τη γη. Σε αυτή την επιλογή –ή πιο σωστά στην ψευδαίσθηση της επιλογής– κρύβεται για μένα ο πιο βαθύς και πρωτόγονος τρόμος· ο τρόμος της ίδιας της ύπαρξης.

Το νησί με τον ρυθμό έξι ώρες πλημμυρίδα και έξι ώρες άμπωτη δίνει σχεδόν μια μυθική διάσταση στον χρόνο. Πόσο σημαντικό ήταν για εσάς να λειτουργεί το σκηνικό σαν ψυχολογικός καθρέφτης των χαρακτήρων;

Ήταν πολύ σημαντικό για μένα. Δεν ήθελα το νησί να λειτουργεί απλώς ως φόντο, αλλά σαν ένας ζωντανός μηχανισμός που επηρεάζει τους χαρακτήρες. Ο ρυθμός της πλημμυρίδας και της άμπωτης –αυτή η συνεχής εναλλαγή– δημιουργεί μια αίσθηση παλμού, σχεδόν σαν αναπνοή, που αντανακλά και την εσωτερική τους κατάσταση. Όπως το νερό αποκαλύπτει και κρύβει, ό,τι υπάρχει από κάτω, έτσι και οι ίδιοι έρχονται αντιμέτωποι με όσα προσπαθούν να θάψουν ή να αποφύγουν. Με ενδιέφερε αυτή η ιδέα του χώρου ως ψυχολογικού καθρέφτη, όπου το τοπίο δεν είναι ουδέτερο, αλλά συνομιλεί διαρκώς με τους ανθρώπους που το περιδιαβαίνουν.

Αν ένας αναγνώστης σας ρωτούσε «γιατί να το διαβάσω;», τι θα του απαντούσατε χωρίς να προδώσετε το μυστήριο που ο ίδιος ο τίτλος προσπαθεί να προστατεύσει;

Δε νομίζω πως χρειάζεται να του πω γιατί να το διαβάσει· το ξέρει ήδη. Διότι για να ρωτάει, κάτι τον έχει τραβήξει. Κι αυτό σημαίνει πως υπάρχει κάτι σε αυτή την ιστορία που τον αφορά.

Και τελικά, αν μπορούσατε να δώσετε μια μόνο οδηγία στον αναγνώστη πριν ανοίξει το βιβλίο, θα του λέγατε να σας υπακούσει ή να παραβεί την απαγόρευση του τίτλου;

Αν «υπακούσει», δε θα μάθει ποτέ γιατί δεν έπρεπε να «υπακούσει». Κι αν παραβεί την απαγόρευση, ίσως καταλάβει πολύ αργά γιατί υπήρχε εξαρχής εκεί. Οπότε δεν είναι θέμα υπακοής ή ανυπακοής· είναι θέμα περιέργειας. Κι εκεί, συνήθως, βγαίνει πάντα η απαγόρευση χαμένη.

Βλάρα Αλεξία