The Rabbit Knows: "Η πρακτική μου βασίζεται στην καθημερινή εξάσκηση, τη καθημερινή ζωγραφική, έστω και λίγο, και κυρίως πάντα μέσα σε αντίξοες συνθήκες".

Ο The Rabbit Knows ανήκει στους σκιτσογράφους που χρησιμοποιούν το σχέδιο ως χώρο ελευθερίας και ανατροπής. Με χιούμορ, ειρωνεία και έντονη προσωπική ματιά, δημιουργεί σκίτσα που κινούνται ανάμεσα στην καθημερινότητα, τη φαντασία και την κοινωνική παρατήρηση. Η δουλειά του χαρακτηρίζεται από μια διάθεση «αναρχίας» απέναντι στη σοβαροφάνεια της εξουσίας, ενώ η φαντασία λειτουργεί ως βασικό εργαλείο έκφρασης και αντίστασης. Με απλές γραμμές και αιχμηρές ιδέες, τα σκίτσα του ανοίγουν χώρο για σκέψη, γέλιο και αμφισβήτηση. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο The Rabbit Knows μιλά για την έμπνευση, τη σάτιρα και τη δύναμη της φαντασίας στη σύγχρονη εποχή. 

The Rabbit Knows

Τι σας εμπνέει περισσότερο σήμερα για να δημιουργήσετε σκίτσα, η καθημερινότητα, η πολιτική, ή κάτι πιο προσωπικό και φανταστικό;

Νομίζω πως περισσότερο από την καθημερινότητα και την πολιτική, με εμπνέει η προσπάθειά μου να την παλέψω και να παραμείνω λογικός μέσα στην καθημερινότητα και την πολιτική. Η σκιτσογραφία που κάνω είναι κυρίως προσωπική που κάποιες φορές καταλήγει πολιτική γιατί το προσωπικό είναι πολιτικό αλλά εν τέλει όλα που ζούμε είναι προσωπικά και πολύ καλά κάνουν. Δηλαδή προσωπικά το βιώνουμε όλα, προσωπικά είναι, προσωπικά θα τα πάρουμε. Πως αλλιώς;

Στα έργα σας μιλάτε για ανατροπές που “φανταστήκαμε τόσο πολύ που ήταν σα να τις κάναμε”. Πώς λειτουργεί η φαντασία ως εργαλείο αντίστασης ή κριτικής στην κοινωνία;

Η φαντασία αυτή τη στιγμή είναι πεδίο μάχης. Η Barbara Kruger έλεγε, “your body is a battle ground”. Η κατάσταση τώρα είναι νομίζω “your imagination is a battle ground”. Δεχόμαστε ένα ψηφιακό καταιγισμό καταγραφής και καθοδήγησης των σκέψεών μας ο οποίος προσπαθεί να μπει στο υποσυνείδητό μας. Να θέλουμε και να σκεφτόμαστε συγκεκριμένα πράγματα, ενώ παράλληλα νομίζουμε είμαστε σούπερ ελεύθεροι. Η φαντασία είναι εργαλείο αντίστασης αλλά χρειάζεται προσπάθεια γιατί αυτή τη στιγμή φανταζόμαστε αυτό που μας λένε να φανταστούμε. Πρέπει να μάθουμε να φανταζόμαστε πέρα από την φαντασία μας, να προστατευτούμε από αυτό που θέλουμε για να βρούμε τι επιθυμούμε.

Ποιο ρόλο παίζει η ειρωνεία και το χιούμορ απέναντι σε θέματα που θα μπορούσαν να θεωρηθούν σοβαρά ή απαγορευμένα;

Εξαρτάται ποιός τα θεωρεί σοβαρά ή απαγορευμένα. Αν τα θεωρεί το σύστημα, η εξουσία, οι μηχανισμοί καταπίεσης και χειραγώγησης, ρόλος του χιούμορ είναι να τα κάνει κομμάτια και να μη σέβεται τίποτα. Εάν τα θεωρούν έτσι καταπιεζόμενες μειονότητες, ρόλος του χιούμορ είναι να τις υπερασπιστεί και να δείξει τη διαφορά του χιούμορ από τον τραμπουκισμό και τον ψευτοτσαμπουκά. Είναι μια λεπτή ισορροπία που τελικά δεν χρειάζεται και πολύ κόπο να κρατήσει κανείς εάν έχει μια βασική ευαισθησία. Δεν είναι εν τέλει και τόσο δύσκολο να καταλάβουμε τη διαφορά του νταή από τον κωμικό.

Ποιο φιλοσοφικό μήνυμα θελατε να περάσετε μέσα από τα σκίτσα σας, πέρα από την άμεση σάτιρα;

Η πρακτική μου βασίζεται στην καθημερινή εξάσκηση, τη καθημερινή ζωγραφική, έστω και λίγο, και κυρίως πάντα μέσα σε αντίξοες συνθήκες. One sketch a day. Αυτό που ανακάλυψα με αυτό τον τρόπο είναι η χαρά της έκφρασης για την έκφραση και η συνειδητοποίηση ότι έχουμε πολλά περισσότερα να πούμε από αυτά που νομίζουμε ότι έχουμε να πούμε και ότι τα πιο σημαντικά που έχουμε να πούμε είναι κυρίως τις στιγμές που νομίζουμε ότι δεν έχουμε να πούμε τίποτα. Δε ξέρω αν αυτό είναι φιλοσοφικό μήνυμα, δεν νομίζω ότι είναι, αλλά είναι μια προσωπική συνειδητοποίηση την οποία ανακάλυψα λίγο λίγο παίζοντας με την τέχνη αυτή και τη μοιράζομαι με χαρά.

Πώς βλέπετε την ευθύνη του σκιτσογράφου να σχολιάζει την πολιτική και την κοινωνική πραγματικότητα σήμερα;

Καταρχήν νομίζω πως ο σκιτσογράφος δεν έχει κάποια ευθύνη να σχολιάσει κάτι ή γενικά να κάνει κάτι. Όπως και κανένας καλλιτέχνης γενικά. Ευθύνες έχουν οι εξουσίες, οι κυβερνήσεις κλπ. Οι καλλιτέχνες έχουν στόχο να εκφραστούν όπως νοιώθουν.

Τώρα μια συζήτηση που ίσως έχει αξία και που με απασχολεί είναι το πως μπορεί να παραμείνει επίκαιρη και επιδραστική η σκιτσογραφία σήμερα. Παλιά η γελοιότητα της εξουσίας έμοιαζε να κρύβεται πίσω από σοβαροφάνεια. Ρόλος του σκιτσογράφου, και γενικά του κωμικού, ήταν να σηκώσει αυτό τον μανδύα σοβαροφάνειας και να αποκαλύψει τη γελοιότητα. Για αυτό και ο όρος γελοιογραφία. Διακωμωδούσε το σοβαροφανές αποκαλύπτωντας τη γελοιότητά του.

Πλέον η κατάσταση είναι διαφορετική. Η εξουσία στην Τραμπ εποχή δεν προσπαθεί καν να φανεί σοβαρή. Είναι γελοία και το ξέρει, το δείχνει. Είναι περήφανη για το πόσο ασόβαρη είναι. Δεν έχει χρόνο ή λόγο να είναι σοβαρή. Έχει δουλειές να κάνει, λεφτά να βγάλει, κόσμο να σκοτώσει και σε κανέναν να λογοδοτήσει και μάλιστα θέλει να το κάνει γελώντας και περνώντας καλά και όχι με politically correct ευαισθησίες και μιζέριες. Θα είναι όσο ασόβαρη γουστάρει ενώ καίει τον κόσμο. Αυτό προκαλεί ένα βραχυκύκλωμα στη σάτιρα και ειδικά στη σκιτσογραφία όσο αντιλαμβάνεται τον εαυτό της ως γελοιογραφία.

Δεν έχει νόημα να γελοιοποιείς κάτι ήδη γελοίο. Τότε γίνεσαι εσύ γελοίος. Ρόλος της σάτιρας τώρα είναι μάλλον να σηκώσει τον επόμενο μανδύα, αυτόν της γελοιότητας και να αποκαλύψει κάτι πιο ανησυχητικό πίσω από αυτό. Την βαρβαρότητα που κρύβεται πίσω από το γελοίο.

Έχετε δεχθεί αντιδράσεις που σας εξέπληξαν; Πώς επηρεάζουν οι αντιδράσεις του κοινού την πορεία της δουλειάς σας;

Έχω δεχθεί συχνά αρνητικές αντιδράσεις, κυρίως από συντηρητικούς και θρησκευτικούς κύκλους. Σε κάποιο βαθμό το θεωρώ φυσιολογικό και εν τέλει κομμάτι αυτής της τέχνης. Το δικαίωμα του να εκνευρίζουμε κάποιους πάει χέρι χέρι με το δικαίωμά τους να εκνευριστούν. Προσπαθώ όσο μπορώ να μη δίνω πολύ σημασία στο θέμα αυτό.

Από την άλλη, στο θέμα των θετικών αντιδράσεων του κόσμου, έχω παρατηρήσει ότι πιο αφηρημένα και προσωπικά σκίτσα που νόμιζα ότι δε θα προσέξει κανείς, έχουν αρκετά μεγάλη απήχηση. Αρχίζω να έχω την αίσθηση ότι ο κόσμος θέλει να ξαναμαγευτεί σε ένα πιο αφηρημένο επίπεδο. Έχει γκώσει από την επικαιρότητα και τα γεγονότα και ζητά το γέλιο και τη μαγεία και ας μην καταλαβαίνει ακριβώς τι γίνεται. Αυτό το βρίσκω υπέροχο.

Υπάρχουν θέματα ή μορφές έκφρασης που θα θέλατε να δοκιμάσετε στο μέλλον, πέρα από τα σκίτσα που ήδη δημιουργείτε;

Περιστασιακά πειραματίζομαι με εικαστικά όπως τα ακρυλικά κάνοντας μεγάλους πίνακες. Νοιώθω κάπως καινούριος σε αυτό αλλά με μαγεύει το πόσο σωματική γίνεται η διαδικασία τότε σε αντίθεση με τη σκιτσογραφία που είναι κυρίως πνευματική διαδικασία. Οπότε δεν αποκλείεται να δοκιμάσω και παραπάνω αυτό τον τρόπο, έχοντας όμως επίγνωση ότι το μονοπάτι μου είναι η σκιτσογραφία. Το πενάκι, μολύβι, ξυλομπογιά, χαρτιά κλπ. This is the way. 

Βλάρα Αλεξία