Γεώργιος-Χρυσόστομος Νικολαΐδης: "Νομίζω πως η ψυχογράφηση των ανδρών αυτών αναδεικνύει πως η εξουσία δεν γεννιέται μόνο από ιδεολογίες, αλλά και από βαθύτερες υπαρξιακές ανάγκες".
Στο Κυνηγώντας τον Χίτλερ και τον Στάλιν στη Βιέννη επιλέγετε να ενώσετε Ιστορία και μυθοπλασία. Τι σας ώθησε να «γεφυρώσετε» αυτό το ιστορικό κενό και να φανταστείτε μια συνάντηση που δεν καταγράφηκε ποτέ;
Απλώς έτυχε μια μέρα να διαβάσω ότι το 1913 βρέθηκαν συγχρόνως στη Βιέννη ο Χίτλερ –ο οποίος ήδη ζούσε εκεί, πάμπτωχος και αποτυχημένος ζωγράφος–, ο Στάλιν –φυγάς από τη χώρα του, κάνοντας επαφές με συντρόφους του για τον σχεδιασμό επανάστασης–, ο ψυχίατρος Φρόιντ –μόνιμος κάτοικος Βιέννης–, ο Τρότσκι –πολιτικός εξόριστος– και ο Τίτο – ο μόνος που δεν αναφέρεται στο βιβλίο. Τότε στο μυαλό μου άστραψε η έμπνευση να γράψω κάτι γι’ αυτό, με βάση τον ιστορικό περίγυρο και μια μυθοπλασία που προσπαθεί να συνδυάσει Ιστορία και φαντασία πάνω σε μια υπόθεση που περνά συχνά από τον νου μας: Τι θα συνέβαινε εάν…;
Η Βιέννη του 1913 λειτουργεί ως σκηνικό
πριν από μια κοσμοϊστορική καταιγίδα. Πόσο καθοριστικός είναι ο ρόλος της πόλης
στη διαμόρφωση της ατμόσφαιρας και των χαρακτήρων;
Η Βιέννη της μπελεπόκ, της μουσικής, της τέχνης, της λογοτεχνίας και της μήτρας νέων πολιτικών και κοινωνικών ιδεών, η Βιέννη με την υπέροχη αρχιτεκτονική και τα περίφημα καφέ της, ήταν μια κοσμοπολίτικη πρωτεύουσα στην οποία συνέρρεαν διανοούμενοι και ιδεολόγοι από κάθε γωνιά της Ευρώπης. Υπήρχε διάχυτη παντού μια ατμόσφαιρα ευημερίας, καλλιτεχνικής έμπνευσης, πολιτικών και ιδεολογικών ζυμώσεων, αλλά και μιας ανεμελιάς, η οποία θα άρχιζε να διαταράσσεται από τη στιγμή που θα εμφανίζονταν στον ορίζοντα τα σύννεφα μιας κρίσης που θα οδηγούσε στον πιο αιματηρό μέχρι τότε πόλεμο της ευρωπαϊκής Ιστορίας.
Παρουσιάζετε τον Χίτλερ και τον Στάλιν σε
μια πρώιμη, ανθρώπινη, σχεδόν εύθραυστη φάση της ζωής τους. Πόσο δύσκολο ήταν
να ισορροπήσετε ανάμεσα στην ιστορική αλήθεια και τη μυθοπλαστική ελευθερία;
Βάσει της εκ των υστέρων γνώσης των χαρακτήρων αυτών των σκοτεινών προσωπικοτήτων, προσπάθησα να φανταστώ πώς θα συμπεριφέρονταν ήδη από τη νεαρή τους ηλικία. Έτσι, τους εμφανίζω απόλυτους στις ιδέες τους, αυταρχικούς, οργισμένους, αλαζονικούς, αγενείς…Δείγματα συμπεριφοράς που προοιωνίζονταν σε τι θα κορυφωνόταν αργότερα.
Η εμπλοκή μορφών όπως ο Τρότσκι και ο
Φρόιντ προσθέτει βάθος στην αφήγηση. Τι ρόλο παίζουν αυτές οι προσωπικότητες
στη δραματουργία του έργου σας;
Ναι, παίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας. Προπάντων ο Φρόιντ. Στην αφήγηση εμφανίζεται και ο ψυχίατρος Καρλ Γιουνγκ, κάτοικος Ζυρίχης, ο οποίος επισκεπτόταν συχνά τον Φρόιντ στη Βιέννη. Φυσικά, αυτά τα ιστορικά πρόσωπα τα πλαισιώνουν φανταστικά, τα οποία είναι αυτά που κυρίως υφαίνουν την πλοκή του μυθιστορήματος.
Η καταδίωξη που ξεκινά στο βιβλίο εισάγει
έντονα στοιχεία θρίλερ. Τι θέλατε να πετύχετε μέσα από αυτή την αγωνιώδη πλοκή
πέρα από την καθαρή αφήγηση δράσης;
Πράγματι, πρόκειται για θρίλερ, το οποίο ακολουθεί ένα συγκριμένο μοτίβο με σκηνές αυξανόμενης αγωνίας που εξάπτουν την περιέργεια, μέχρις ότου έρθει η μεγάλη ανατροπή.
Το μυθιστόρημα αγγίζει το ερώτημα «τι θα
γινόταν αν». Πόσο σας ενδιαφέρει η εναλλακτική Ιστορία ως εργαλείο κατανόησης
του παρελθόντος;
Βασικά, το κίνητρό μου ήταν να κινηθώ στο πλαίσιο της εναλλακτικής Ιστορίας. Πριν καταλήξω στη συγκεκριμένη υπόθεση, πειραματίστηκα για λίγο με άλλες εναλλακτικές ιδέες όπως, π.χ., ταξίδι στον χρόνο, ωστόσο προτίμησα μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση.
Μέσα από την ψυχογράφηση των δύο
μελλοντικών δικτατόρων, τι θεωρείτε ότι αποκαλύπτεται για τη φύση της εξουσίας
και της ιδεολογίας;
Νομίζω πως η ψυχογράφηση των ανδρών αυτών αναδεικνύει πως η εξουσία δεν γεννιέται μόνο από ιδεολογίες, αλλά και από βαθύτερες υπαρξιακές ανάγκες: ανασφάλεια, ταπείνωση, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, καθώς και από την επιθυμία εύρεσης νοήματος μέσα σε χαοτικές συνθήκες. Η ιδεολογία λειτουργεί ως εργαλείο νομιμοποίησης και μετασχηματισμού προσωπικών επιδιώξεων σε συλλογικά επιτεύγματα. Έτσι, η εξουσία αποκαλύπτεται όχι απλώς ως πολιτικό φαινόμενο, αλλά και ως ψυχολογική διεργασία που, όταν συναντήσει ιστορικές συνθήκες και μάζες πρόθυμες να υπακούσουν, μπορεί να προσλάβει καταστροφικές διαστάσεις.
Αν οι αναγνώστες κρατήσουν μια βασική σκέψη
κλείνοντας το βιβλίο, ποια θα θέλατε να είναι σχετικά με τον ρόλο της Ιστορίας
και την ευθύνη των ανθρώπων απέναντί της;
Η Ιστορία δεν είναι μια απρόσωπη δύναμη που καθορίζει νομοτελειακά τα γεγονότα, αλλά ένα πεδίο όπου συναντώνται ανθρώπινες επιλογές, συγκυρίες και ιδέες. Το μυθιστόρημα υπαινίσσεται ότι ακόμη και στις πιο κρίσιμες καμπές τίποτα δεν είναι απολύτως προδιαγεγραμμένο. Η έλλειψη ντετερμινισμού, χαρακτηριστική σε όλα τα συστήματα, είναι αυτονοήτως πολύ πιο εμφανής στα ανθρώπινα πράγματα, που διαμορφώνονται από μεγάλες και μικρές αποφάσεις. Έτσι, η ευθύνη δεν ανήκει μόνο στους ηγέτες, αλλά διαχέεται σε όλη την κοινωνία, που με τη στάση της μπορεί να επηρεάσει την ιστορική εξέλιξη.
Βλάρα Αλεξία
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου