Ελένη Καπλάνη: "Θεωρώ ότι ο τόπος όπου μεγαλώνεις, είναι πολύ σημαντικός για την διαμόρφωση του χαρακτήρα ενός ανθρώπου".

Στο μυθιστόρημα Ηλέκτρα, η Ελένη Καπλάνη μας μεταφέρει σε μια κλειστή νησιωτική κοινωνία του 1973, σε μια εποχή όπου ο φόβος και οι κοινωνικές συμβάσεις διαμόρφωναν βαθιά τις ζωές των ανθρώπων. Μέσα από την ιστορία δύο γυναικών που χωρίζονται από μια γενιά αλλά συναντιούνται σε παρόμοια διλήμματα, το βιβλίο φωτίζει τη σύγκρουση ανάμεσα στην κοινωνική εικόνα και την προσωπική αλήθεια, τον έρωτα ως αφορμή αφύπνισης και το βάρος των επιλογών ή των αποφάσεων που δεν τολμήθηκαν ποτέ. Στη συζήτηση που ακολουθεί, η συγγραφέας μιλά για την έμπνευση πίσω από την ιστορία, τον ρόλο του τόπου και της εποχής, αλλά και για τη διαχρονική αναζήτηση της ελευθερίας και της ταυτότητας μιας γυναίκας.

Το μυθιστόρημα ξεκινά το φθινόπωρο του 1973, σε μια κλειστή νησιωτική κοινωνία. Τι σας οδήγησε να επιλέξετε αυτή την ιστορική και κοινωνική στιγμή ως αφετηρία της ιστορίας; 

Σαν παιδί, θυμάμαι εκείνη την περίοδο, να απλώνεται ένας αδιόρατος φόβος, στην ατμόσφαιρα. Μου ταίριαζε με τον φόβο που ένιωθε η Ηλέκτρα και ο Παύλος. Και ήθελα να βάλω τους νεότερους σε κείνο το κλίμα, για να καταλάβουν ότι αυτή η ελευθερία που έχουν σήμερα, δεν ήταν πάντα δεδομένη.

Η πρώτη Ηλέκτρα ζει μια ζωή που φαίνεται «ολοκληρωμένη» στα μάτια των άλλων, αλλά εσωτερικά ασφυκτική. Πόσο σας ενδιέφερε να εξερευνήσετε τη σύγκρουση ανάμεσα στην κοινωνική εικόνα και στην προσωπική αλήθεια μιας γυναίκας; 

Ένα μήνυμα που θέλει να περάσει η ιστορία είναι και αυτό. Δεν αξίζει μια όμορφη οικογενειακή εικόνα, όταν εσύ νιώθεις συναισθηματικά ανάπηρος. 

Ο απρόσμενος έρωτας λειτουργεί ως καταλύτης στην πλοκή. Για εσάς, είναι κυρίως μια ερωτική ιστορία ή μια ιστορία αφύπνισης και αυτογνωσίας; 

Δυστυχώς, συνήθως για να αφυπνιστεί ένας άνθρωπος και να ξυπνήσει από τον λίθαργο της καθημερινότητας, πρέπει να συμβεί κάτι. Και αυτό το κάτι, ως επί τω πλείστον, είναι ένας έρωτας.

Η αφήγηση μεταφέρεται 25 χρόνια μετά, όπου μια άλλη γυναίκα βρίσκεται μπροστά σε παρόμοιο δίλημμα. Πώς δουλέψατε τη σχέση ανάμεσα στις δύο εποχές και στις δύο Ηλέκτρες; Είναι μια μορφή διαλόγου ανάμεσα σε γενιές; 

Είναι η διαφορά δυνατοτήτων των δυο γενεών, αλλά και οι επιλογές ή τα κριτήρια, που είναι ίδια. Ακόμα και τα διλλήματα.

Στο βιβλίο διαφαίνεται έντονα το θέμα της επιλογής και του κόστους που αυτή φέρει. Πιστεύετε ότι τελικά η ζωή καθορίζεται περισσότερο από τις αποφάσεις που παίρνουμε ή από εκείνες που δεν τολμήσαμε ποτέ να πάρουμε; 

Σίγουρα απο εκείνες που δεν τολμήσαμε να πάρουμε. Γιατί αυτές θα μας συνοδεύουν μέχρι το τέλος της ζωής μας, με την περιέργεια του άγνωστου.

Η κλειστή κοινωνία του νησιού μοιάζει να λειτουργεί σχεδόν σαν «χαρακτήρας» μέσα στο έργο. Πόσο σημαντικός είναι ο τόπος στη διαμόρφωση των ηρώων σας; 

Θεωρώ ότι ο τόπος όπου μεγαλώνεις, είναι πολύ σημαντικός για την διαμόρφωση του χαρακτήρα ενός ανθρώπου. Οι κλειστές κοινωνίες, μπορεί να είναι πιο ανθρώπινες, αλλά λειτουργούν σαν λαικό δικαστήριο, και κάνουν τους ανθρώπους πιο συντηρητικούς, πιο φοβισμένους.

Οι γυναίκες του βιβλίου φαίνεται να παλεύουν ανάμεσα σε ρόλους που τους έχουν δοθεί και σε μια βαθύτερη ανάγκη προσωπικής ελευθερίας. Θεωρείτε ότι το μυθιστόρημα συνομιλεί με σύγχρονα ζητήματα γύρω από τη γυναικεία ταυτότητα; 

Mπορεί σήμερα να μην υπάρχουν τα προβλήματα που υπήρχαν τότε, αλλά ακόμα και σήμερα πολλά πράγματα είναι πιο δύσκολα για μια γυναίκα καριέρας, απο έναν άντρα, και πάντα μέσα μας παλεύει η γυναίκα με την μάνα.

Αν η ιστορία της πρώτης Ηλέκτρας κρύβει μια σιωπηλή απώλεια ή μια ανεκπλήρωτη δυνατότητα, τι θα θέλατε να νιώσει ο αναγνώστης στο τέλος της ιστορίας της δεύτερης; Ελπίδα, λύτρωση ή έναν νέο προβληματισμό;

Ελπίδα. Η λύτρωση είναι μεγάλη κουβέντα, και ο προβληματισμός είναι αναπόφευκτος.

Βλάρα Αλεξία