Μάριος Σταυρόπουλος: "Αποτελεί πεποίθηση μου το ότι όλες οι διαφορετικές μορφές της τέχνης στην πραγματικότητα δεν είναι διαφορετικές μεταξύ τους, αλλά, οι διαφορετικές όψεις μίας μόνο σφαίρας".

Με αφορμή το βιβλίο Μαθήματα μουσικής, ο Μάριος Σταυρόπουλος μιλά σε αυτή τη συνέντευξη για τη βαθιά σχέση της τέχνης με την ανθρώπινη εμπειρία, τη μουσική ως γλώσσα αφήγησης και τη διαδρομή της ενηλικίωσης. Μέσα από τις απαντήσεις του, αναδεικνύεται ένας στοχαστικός δημιουργός που αντιλαμβάνεται τη λογοτεχνία ως μέρος μιας ενιαίας καλλιτεχνικής έκφρασης, φωτίζοντας τη σημασία της ευαισθησίας, της καθοδήγησης και της εσωτερικής αναζήτησης.

Το βιβλίο σας ξεκινά με την εικόνα ενός νεαρού που μαθαίνει να αφουγκράζεται τον κόσμο μέσα από το πιάνο. Ποιο ήταν το κίνητρο να κάνετε τη μουσική τον βασικό άξονα της αφήγησης;

            Αποτελεί πεποίθηση μου το ότι όλες οι διαφορετικές μορφές της τέχνης στην πραγματικότητα δεν είναι διαφορετικές μεταξύ τους, αλλά, οι διαφορετικές όψεις μίας μόνο σφαίρας. Θεωρώ, δηλαδή, ότι η τέχνη είναι μία και μοναδική και ότι η λογοτεχνία και η μουσική ή η ζωγραφική και η γλυπτική φερειπείν είναι απλώς οι διαφορετικές εκφάνσεις της μίας και μοναδικής τέχνης. Για αυτό, για την επίτευξη αυτής της συνομιλίας, του διαλόγου των διαφορετικών αυτών όψεων της μίας σφαίρας ήθελα κεντρικό θέμα του βιβλίου μου να είναι μία μορφή τέχνης διαφορετική, όμως, από αυτή της λογοτεχνίας.

 

Ο παππούς-δάσκαλος λειτουργεί ως καθοδηγητική φιγούρα. Πώς διαμορφώθηκε η σχέση δασκάλου και μαθητή στη δική σας έμπνευση και πώς αντικατοπτρίζεται στην ιστορία;

            Οι λέξεις τις οποίες χρησιμοποιήσατε, δάσκαλος και καθοδηγητική φιγούρα, είναι ιδιαίτερα σωστές. Καθώς το βιβλίο αποτελεί μία νουβέλα στο ύφος ενός σύντομου Bildungsroman -ή και πιο συγκεκριμένα ενός Künstlerroman- η ύπαρξη μίας καθοδηγητικής φιγούρας και μίας ενός ακολούθου ήταν σημαντική. Δεν νομίζω, όμως, ότι πέρα από τον ρόλο του οδηγητή ο Παππούς θα μπορούσε με ευκολία, τουλάχιστον, να αναλάβει και αυτόν ενός raisonneur.

 

Στο έργο σας, η κάθε νότα και κάθε άσκηση αποκτά αφηγηματική αξία. Πώς καταφέρνετε να μεταφράσετε τη μουσική σε λέξεις χωρίς να χάνεται η λυρικότητά της;

            Είναι πραγματικά κάτι το οποίο έχω στο μυαλό μου πολύ συχνά όταν γράφω. Το πως να μεταφέρεις τη μουσική στις λέξεις δίχως να προδώσεις κάτι από τη μαγεία της. Και πέρα από αυτό και το πως να γράψεις σαν οι λέξεις να μην ήταν λέξεις, αλλά, να ήταν νότες, το πως να γράψεις σαν να συνθέτεις.

 

Η φύση, η βροχή και η όπερα εμφανίζονται συχνά ως σκηνικά ή συναισθηματικά πλαίσια. Ποιος ρόλος παίζουν οι αισθήσεις και οι εικόνες στη διαδικασία της μουσικής μάθησης που περιγράφετε;

            Πολύ σωστά και αυτό είναι κάτι το οποίο με απασχολεί συχνά όταν γράφω. Τόσο οι εικόνες όσο και οι αισθήσεις είναι για εμένα ιδιαίτερα σημαντικές. Θα ήμουν πολύ χαρούμενος εάν όσοι διαβάσουν τα Μαθήματα Μουσικής μπορέσουν και να δουν τις εικόνες οι οποίες περιγράφονται, ακούσουν τους ήχους, ακόμα και να νιώσουν τις μυρωδιές που υπάρχουν μέσα στο βιβλίο.

 

Η ιστορία αφορά και την ενηλικίωση, πέρα από τη μουσική. Τι νομίζετε ότι διδάσκει η μουσική για την προσωπική ωρίμανση;

            Όχι μόνο η μουσική, αλλά, γενικά ολόκληρη η τέχνη θεωρώ ότι μπορεί να αποτελέσει ένα πλαίσιο, σε καμία, όμως, περίπτωση πλαίσιο διδακτικό, ωρίμανσης και επικοινωνίας με το ανθρώπινο. Ή καλύτερα έναν τρόπο απόκτησης, κατάκτησης περισσότερο του ανθρώπινου, έναν τρόπο κατανόησης του ανθρώπινου.

Υπάρχει κάποιο προσωπικό στοιχείο εμπειρίας στη σχέση σας με τη μουσική ή τη διδασκαλία που διαποτίζει την αφήγηση;

            Σίγουρα υπάρχει, στον βαθμό που κάθε φορά λαθραία πάντα εισέρχεται και η πραγματική ζωή του δημιουργού μέσα στο δημιούργημα. Η σχέση μου με τη μουσική είναι ιδιαίτερα έντονη και σταθερή σε ολόκληρη τη ζωή μου. Σε καμία, όμως, περίπτωση οι πραγματικές εμπειρίες δεν έχουν εισέλθει σε μεγάλο βαθμό στο βιβλίο, άλλωστε, παραμένει καθαρά ένα έργο μυθοπλασίας και όχι αυτομυθοπλασίας.

 

Το βιβλίο συνδυάζει τρυφερότητα και επίμονη προσπάθεια. Πώς αποφασίσατε τη σωστή ισορροπία ανάμεσα σε αυτά τα δύο στοιχεία στην αφήγηση;

            Πολύ ενδιαφέρουσα η ερώτηση σας, καθώς θεωρώ ότι αυτός είναι και ο μοναδικός τρόπος με τον οποίον πρέπει να εργάζεται ένας καλλιτέχνης. Να μπορεί να ανακαλύψει το σωστό εκείνο σημείο ισορροπίας ανάμεσα στο ενδιαφέρον και στην αγάπη που έχει για αυτό που κάνει καθώς και στη συστηματικότητα και την επιμονή με τις οποίες εργάζεται.

 

Αν τα «Μαθήματα μουσικής» γίνονταν ηχητικά, ποιο κομμάτι ή ήχος θα συνοδεύε τη διαδρομή του νεαρού μαθητή και γιατί;

            Σίγουρα, αρχικά, θα ήταν η λίστα με όλα τα κομμάτια μουσικής τα οποία αναφέρονται μέσα στο κείμενο. Πέρα από αυτό και όλοι οι υπόλοιποι ήχοι που, όπως αναφέραμε και νωρίτερα, γίνονται αντιληπτοί από τις ανθρώπινες αισθήσεις μέσα στα πλαίσια της πόλης ή της φύσης. Ήταν μεγάλη χαρά για εμένα όταν άνθρωποι που διάβασαν το βιβλίο ήρθαν και μου είπαν ότι έστω και για λίγες στιγμές είδαν την πόλη διαφορετικά ή άκουσαν διαφορετικά τον ήχο της βροχής.

 

Σας ευχαριστώ πολύ,

Με βαθιά εκτίμηση,

Μάριος Σταυρόπουλος

  

Βλάρα Αλεξία