Γεράσιμος Ανδρεάτος: "Η αγάπη για την δημιουργία σε οδηγεί στην πιστότητα της πρώτης εκτέλεσης αλλά ταυτόχρονα η ίδια αγάπη γεννά μέσα σου την δική σου αλήθεια για την ερμηνεία την ώρα που αυτή συμβαίνει!"

Με αφορμή τη τη συνάντησή του με την Μαριώ ο στη σκηνή του στο Baxés Festival, ο Γεράσιμος Ανδρεάτος μιλά για το ρεμπέτικο ως βιωμένη μουσική εμπειρία, για τη βαθιά προσωπική σχέση του με το μπουζούκι και τα τραγούδια των μεγάλων δημιουργών, αλλά και για τη συνάντησή του επί σκηνής με τη Μαριώ. Σε μια συζήτηση γύρω από τη μνήμη, την αυθεντικότητα και τη διαχρονική δύναμη του λαϊκού τραγουδιού, αναδεικνύει εκείνα τα στοιχεία του ρεμπέτικου που εξακολουθούν να συγκινούν και να αντιστέκονται στον χρόνο.

Το ρεμπέτικο συχνά περιγράφεται ως «μουσική της εμπειρίας» και όχι της επινόησης. Όταν το ερμηνεύετε σήμερα, τι προσπαθείτε να διασώσετε περισσότερο;

Όταν ξεκίνησα να ασχοληθώ με την λαική μουσική και συγκεκριμένα με το μπουζούκι, έπεσα με πάθος σε αυτή την μουσική ψάχνοντας μόνος μου " εμπειρικά" τους δρόμους και τα τραγούδια αυτά ! Όλα αυτά τα χρόνια τα θυμάμαι πολύ έντονα ! Ανακάλυπτα θησαυρούς που με επηρέασαν βαθύτατα και με καθόρισαν! Τα τραγούδια του Τσιτσάνη, του Μάρκου, του Παπαιωάννου και τόσων άλλων σπουδαίων δημιουργών όταν τα έπαιζα και τα τραγουδούσα υπήρχε μια μαγική "σύνδεση" με το παρελθόν, με την ιστορία και με τους ανθρώπους που έζησαν τότε και διαμόρφωσαν την μουσική μας. Ο πατέρας μου ήταν ένας σοβαρός λόγος για να ασχοληθώ με όλο αυτό...Όταν λοιπόν σήμερα τα ερμηνεύω διασώζω το πάθος εκείνης της δικής μου εποχής και την αγάπη για τον πατέρα και όλες αυτές τις ιστορίες…

Η συνάντησή σας στη σκηνή φέρνει δύο ισχυρές λαϊκές φωνές με διαφορετικές διαδρομές. Τι «διαπραγματεύεται» ο ένας με τον άλλον όταν ξεκινάει μια κοινή ερμηνεία: χώρο, ύφος ή σιωπές;

Η Μαριώ για μένα είναι ένα πρόσωπο που σέβομαι, εκτιμώ και θαυμάζω. Είναι μια γενιά πριν από εμένα και άρα έχει ζήσει πιο αυθεντικά την εποχή που ακόμα το ρεμπέτικο τραγούδι λειτουργούσε στη νύχτα και στη ζωή της Θεσσαλονίκης. Αυτό από μόνο του είναι ένα γεγονός που προκαλεί τον θαυμασμό και τον ενθουσιασμό μου έχοντας να μοιραστώ την σκηνή μαζί της.  Αισθάνομαι δίπλα της μια σιγουριά για ό,τι τραγουδώ και πως παίρνω μια σφραγίδα "πιστοποίησης" που με απελευθερώνει και ζω τις ερμηνείες χωρίς να σκέφτομαι τον χρόνο σαν κάτι που μας περιορίζει αλλά - αντίθετα- μας απελευθερώνει σαν σύμμαχος!

Το ρεμπέτικο έχει περάσει από τον κοινωνικό αποκλεισμό στην πολιτιστική καθιέρωση. Πιστεύετε ότι αυτή η «μετακόμιση» του άλλαξε την αλήθεια του ή απλώς τον τρόπο που το ακούμε;

Το ίδιο το τραγούδι δεν έκανε κάτι που το οδήγησε αλλού. Η δύναμή του ήταν -και είναι- τέτοια που νίκησε τον χρόνο. Όσοι το αγαπάμε δεν χρειάστηκε να αλλάξουμε κάτι στον τρόπο που το ακούμε. Ο Μάνος Χατζιδάκις με την οξυδέρκεια που τον χαρακτήριζε, έβαλε τα πράγματα στη θέση τους όταν έκανε την διάλεξη για το ρεμπέτικο τραγούδι το 1949 στο θέατρο Τέχνης "Κάρολος Κουν" και έτσι το "απενοχοποίησε" στη συνείδηση της αστικής τάξης και των διανοουμένων και σήμερα μιλάμε για πολιτιστική καθιέρωση.

Υπάρχει σήμερα κοινός τόπος ανάμεσα στο παλιό ρεμπέτικο και στη σύγχρονη λαϊκή εμπειρία, ή λειτουργεί πλέον περισσότερο ως μουσική μνήμη παρά ως ζωντανό βίωμα;

Από τότε μέχρι σήμερα έχουν αλλάξει τόσα πολλά στον τρόπο ζωής, στις συνήθειες, στην κοινωνία, στην τεχνολογία...Υπάρχουν όμως και στοιχεία που παραμένουν ίδια όπως ο αγώνας του λαού για την επιβίωση, για την εξάλειψη της αδικίας, για την βελτίωση των συνθηκών ζωής, για να αγαπάμε τον πλησίον παρά τον έντονο ανταγωνισμό κλπ. Υπάρχουν πάμπολλες επιρροές από ξένα είδη μουσικής που η νεολαία τα υιοθετεί και τα κάνει μόδα αλλά υπάρχουν και ουκ ολίγα νέα παιδιά που ασχολούνται με το μπουζούκι και το ρεμπέτικο .Εδώ μου έρχεται στη μνήμη ο στίχος του Σαββόπουλου" Η Ελλάδα που αντιστέκεται.. η Ελλάδα που επιμένει.. κι όποιος δεν καταλαβαίνει..δεν ξέρει που πατά και που πηγαίνει…

Όταν ερμηνεύετε τραγούδια που έχουν ειπωθεί αμέτρητες φορές, πού σταματά η πιστότητα στην παράδοση και πού αρχίζει η προσωπική ευθύνη του ερμηνευτή απέναντι στο τραγούδι;

Συμβαίνουν και τα δυο ταυτόχρονα. Η αγάπη για την δημιουργία σε οδηγεί στην πιστότητα της πρώτης εκτέλεσης αλλά ταυτόχρονα η ίδια αγάπη γεννά μέσα σου την δική σου αλήθεια για την ερμηνεία την ώρα που αυτή συμβαίνει! Γι΄ αυτό και κάθε ερμηνεία μπορεί να είναι εντελώς διαφορετική επειδή επηρεάζεται άμεσα από την δεδομένη χρονική στιγμή.

Αν έπρεπε να διαλέξετε ένα μόνο στοιχείο του ρεμπέτικου που θεωρείτε ότι «αντιστέκεται» περισσότερο στον χρόνο ποιο θα ήταν και γιατί;

Το ρεμπέτικο τραγούδι χαρακτηρίζεται από την αλήθεια. Σου επιτρέπει να είσαι ο εαυτός σου. Δεν χρειάζεται να ακολουθήσεις κώδικες ενδύσεως ή άλλους για να πας να το ακούσεις. Μπορείς να είσαι όπως θέλεις. Χρειάζεται μόνο σεβασμός όπως στη θεία λειτουργία που "κοινωνούν" όλοι μαζί οι πιστοί. Δεν ξέρω ποιό στοιχείο είναι αυτό που αντιστέκεται περισσότερο...Μήπως οι ρυθμοί του , που "ανασταίνουν νεκρούς" και προέρχονται από τα βάθη των αιώνων του ελληνισμού; μήπως η απλότητά του; η "λιτότης και η ανεπιτήδευτος εκτέλεσις" που έλεγε ο αείμνηστος Τσιτσάνης;  Εμένα με συγκινεί ο ήχος του μπουζουκιού περισσότερο που και χωρίς στίχους θα μίλαγε στην ψυχή μου!

Βλάρα Αλεξία