Γιωργος Λεμπεσης: "Στην ιστορία θέλησα να θέσω ένα πιο δύσκολο ερώτημα: μήπως η πληρότητα δεν έρχεται μόνο όταν παίρνουμε, αλλά κυρίως όταν μαθαίνουμε να δίνουμε; "

Στο νέο του βιβλίο «Ο κύκλος που ήθελε να γίνει κύκλος», ο Γιώργος Λεμπέσης δημιουργεί μια λιτή αλλά βαθιά αλληγορία για την ανθρώπινη αναζήτηση της πληρότητας. Μέσα από την ιστορία ενός κύκλου που προσπαθεί να συμπληρώσει το κενό του και μιας γραμμής που στέκεται δίπλα του χωρίς να τον φυλακίζει, το βιβλίο μιλά για τις σχέσεις, την προσφορά και την εσωτερική ισορροπία. Με τη μορφή μιας διηλικιακής αφήγησης, που μπορεί να διαβαστεί τόσο από παιδιά όσο και από ενήλικες, ο συγγραφέας θέτει ένα απλό αλλά βαθύ ερώτημα: τι σημαίνει τελικά να αισθάνεται κανείς πλήρης;

Στο βιβλίο σας ο κύκλος αναζητά την ολοκλήρωσή του. Τι συμβολίζει για εσάς αυτή η αναζήτηση και πόσο σχετίζεται με τη βαθύτερη ανθρώπινη ανάγκη για πληρότητα;

Ο κύκλος είναι μια μεταφορά για τον άνθρωπο. Όλοι μας κουβαλάμε μέσα μας ένα μικρό κενό, κάτι που νιώθουμε ότι λείπει. Κάποιες φορές το ονομάζουμε αγάπη, άλλες φορές νόημα, άλλες αποδοχή. Η αναζήτηση της ολοκλήρωσης είναι βαθιά ανθρώπινη.

Στην ιστορία όμως θέλησα να θέσω ένα πιο δύσκολο ερώτημα: μήπως η πληρότητα δεν έρχεται μόνο όταν παίρνουμε, αλλά κυρίως όταν μαθαίνουμε να δίνουμε; Ο κύκλος ψάχνει να συμπληρωθεί, αλλά η πορεία του αποκαλύπτει ότι η ολοκλήρωση έχει πολλές μορφές.

Η γραμμή εμφανίζεται ως μια μορφή που στέκεται δίπλα στον κύκλο χωρίς φόβο. Πώς γεννήθηκε αυτή η σχέση ανάμεσα στα δύο σχήματα και τι αντιπροσωπεύει σε ανθρώπινο επίπεδο;

Η γραμμή γεννήθηκε ως η αντίθεση του κύκλου. Ο κύκλος είναι κλειστός, ολοκληρωμένος, προστατευμένος. Η γραμμή είναι ανοιχτή, ευάλωτη, σε κίνηση.

Σε ανθρώπινο επίπεδο η σχέση τους συμβολίζει την παρουσία εκείνου του ανθρώπου που δεν προσπαθεί να σε αλλάξει, ούτε να σε φυλακίσει. Στέκεται δίπλα σου χωρίς φόβο και χωρίς απαίτηση. Είναι μια μορφή αγάπης που δεν διεκδικεί, αλλά προσφέρει χώρο για να εξελιχθείς.

Το «κενό» στην ιστορία λειτουργεί σχεδόν σαν μοίρα. Πιστεύετε ότι τα κενά και οι ελλείψεις στη ζωή μας είναι τελικά εκείνα που μας ωθούν να εξελιχθούμε;

Νομίζω πως ναι. Αν όλα ήταν πλήρη και τέλεια από την αρχή, δεν θα υπήρχε λόγος να κινηθούμε. Το κενό είναι αυτό που γεννά την αναζήτηση.

Στη ζωή, οι ελλείψεις μας συχνά γίνονται οι πιο δυνατοί μας δάσκαλοι. Μας ωθούν να ψάξουμε, να δοκιμάσουμε, να αποτύχουμε και να ξανασηκωθούμε. Με έναν παράξενο τρόπο, το κενό είναι συχνά η αρχή της εξέλιξης.

Η ιστορία σας μιλά για μια αγάπη που δεν απαιτεί και δεν φυλακίζει. Πώς μπορεί ένα παιδικό παραμύθι να μεταφέρει τόσο βαθιά μηνύματα για τις ανθρώπινες σχέσεις;

Πιστεύω ότι οι πιο βαθιές αλήθειες συχνά χρειάζονται τις πιο απλές μορφές για να ειπωθούν. Η ιστορία χρησιμοποιεί τη μορφή ενός παραμυθιού, όμως στην πραγματικότητα είναι ένα διηλικιακό κείμενο. Μπορεί να διαβαστεί από ένα παιδί ως μια ιστορία για έναν κύκλο και μια γραμμή, αλλά από έναν ενήλικα ως μια αλληγορία για τις ανθρώπινες σχέσεις και την έννοια της προσφοράς.

Δεν έγραψα το βιβλίο αποκλειστικά για παιδιά. Το έγραψα για τον άνθρωπο. Για εκείνη τη στιγμή που καταλαβαίνουμε ότι η αγάπη δεν είναι κατοχή, ούτε απαίτηση. Είναι η ικανότητα να στέκεσαι δίπλα στον άλλον χωρίς να τον περιορίζεις.

Γι’ αυτό και τέτοιες ιστορίες μπορούν να μιλήσουν σε κάθε ηλικία. Το παιδί θα κρατήσει την εικόνα και το συναίσθημα. Ο ενήλικας θα διαβάσει μέσα στο σύμβολο κάτι από τη δική του ζωή.

Ποια ήταν η αρχική έμπνευση για να μετατρέψετε γεωμετρικά σχήματα σε χαρακτήρες με συναισθήματα και υπαρξιακές αναζητήσεις;

Η αρχική έμπνευση στην πραγματικότητα δεν ξεκίνησε από τα σχήματα, αλλά από έναν άνθρωπο. Κάποια στιγμή γνώρισα έναν άνθρωπο που βρισκόταν σε ένα πολύ ιδιαίτερο σημείο της ζωής του. Ήταν σε εκείνη τη φάση όπου προσπαθείς να βρεις ξανά το δρόμο σου, το πάτημά σου, το κέντρο σου. Όταν νιώθεις ότι κάτι μέσα σου λείπει, αλλά δεν ξέρεις ακόμη ακριβώς τι είναι.

Αυτή η εικόνα με συγκίνησε βαθιά. Με έκανε να σκεφτώ πόσο συχνά οι άνθρωποι μοιάζουμε με σχήματα που έχουν ένα μικρό κενό. Κι αυτό το κενό είναι που μας βάζει σε κίνηση. Μας κάνει να ψάχνουμε, να αμφιβάλλουμε, να ωριμάζουμε.

Κάπως έτσι γεννήθηκε ο κύκλος της ιστορίας. Ένα σχήμα που αναζητά την ολοκλήρωσή του. Και δίπλα του μια γραμμή, που δεν έρχεται για να τον φυλακίσει ή να τον αλλάξει, αλλά για να του δείξει έναν δρόμο.

Με έναν παράξενο τρόπο, τα γεωμετρικά σχήματα μου έδωσαν την ελευθερία να μιλήσω για κάτι πολύ ανθρώπινο: την ανάγκη μας να βρούμε το σημείο όπου στεκόμαστε πραγματικά μέσα στη ζωή.

Το βιβλίο απευθύνεται σε παιδιά αλλά και σε ενήλικες. Πώς ισορροπείτε ανάμεσα στην απλότητα της αφήγησης και στο φιλοσοφικό βάθος που μπορεί να αγγίξει έναν μεγαλύτερο αναγνώστη;

Η ισορροπία έρχεται από την οικονομία της γλώσσας. Στα παιδικά βιβλία δεν χρειάζεται να εξηγήσεις τα πάντα. Αντίθετα, πρέπει να αφήσεις χώρο στον αναγνώστη.

Τα παιδιά κρατούν την εικόνα και το συναίσθημα. Οι ενήλικες διαβάζουν πίσω από τις λέξεις. Όταν μια ιστορία είναι ειλικρινής, μπορεί να λειτουργήσει ταυτόχρονα και για τους δύο.

Στην ιστορία φαίνεται πως η ολοκλήρωση δεν είναι πάντα αυτό που φανταζόμαστε. Τι θα θέλατε να κρατήσουν τα παιδιά, αλλά και οι μεγάλοι, όταν κλείσουν το βιβλίο;

Θα ήθελα να κρατήσουν μια απλή σκέψη: ότι η αξία ενός ανθρώπου δεν βρίσκεται μόνο σε αυτό που παίρνει από τη ζωή, αλλά και σε αυτό που προσφέρει.

Η ολοκλήρωση δεν είναι πάντα ένα τέλειο τέλος. Μερικές φορές βρίσκεται στη διαδρομή, στις σχέσεις που δημιουργούμε και στις πράξεις που αφήνουμε πίσω μας.

Αν ο κύκλος της ιστορίας μπορούσε να μιλήσει απευθείας στους αναγνώστες, ποιο μήνυμα πιστεύετε ότι θα ήθελε περισσότερο να τους αφήσει;

Ίσως να τους έλεγε κάτι πολύ απλό:

Μην φοβάστε το κενό σας. Εκεί μέσα κρύβεται η ιστορία που θα σας οδηγήσει πιο μακριά.

Επίλογος

«Η πληρότητα δεν είναι να μην σου λείπει τίποτα. Είναι να μάθεις να ζεις συμφιλιωμένος με αυτό που σου λείπει και να μετατρέπεις το κενό σε δύναμη. Ίσως τελικά εκεί, μέσα σε αυτό το μικρό κενό, να κρύβεται το πραγματικό μας κέντρο.»

Βλάρα Αλεξία