Νίκος Χρηστίδης: "Ο Μισίμα γράφει για ανθρώπους που κινούνται σε ακραία συναισθηματικά και ηθικά τοπία, αλλά δεν τους αντιμετωπίζει ως «τέρατα»".

Με αφορμή την παράσταση «Πορφυρό Ποτάμι», βασισμένη στο έργο του Yukio Mishima, συνομιλούμε με τον ηθοποιό Νίκο Χρηστίδη για μια θεατρική εμπειρία που κινείται στα όρια του πάθους, της βίας και της μοίρας. Σε σκηνοθεσία του Νίκου Χατζηπαπά, το έργο φωτίζει έναν σκοτεινό κόσμο όπου ο έρωτας, η τιμή και η αυτοθυσία συγκρούονται μέσα σε ένα ασφυκτικό οικογενειακό σύστημα. Ο ηθοποιός μιλά για τη σωματικότητα της ερμηνείας, την τελετουργική διάσταση της βίας και την πρόκληση να προσεγγίσει έναν χαρακτήρα που κινείται διαρκώς ανάμεσα στην επιθυμία και την καταστροφή.

Το έργο του Μισίμα κινείται στα άκρα: έρωτας και θάνατος, επιθυμία και καταστροφή, σώμα και βία. Πώς προσεγγίσατε ερμηνευτικά έναν τόσο ακραίο και ηθικά σκοτεινό κόσμο χωρίς να τον «μαλακώσετε» αλλά ούτε και να τον καταστήσετε μονοδιάστατο;

Νομίζω ότι η βασική πρόκληση είναι να μην προσπαθήσεις να δικαιολογήσεις ούτε να καταδικάσεις αυτόν τον κόσμο. Ο Μισίμα γράφει για ανθρώπους που κινούνται σε ακραία συναισθηματικά και ηθικά τοπία, αλλά δεν τους αντιμετωπίζει ως «τέρατα». Προσπάθησα λοιπόν να προσεγγίσω τον ρόλο με απόλυτη ειλικρίνεια, να μπω στη λογική του χαρακτήρα και να καταλάβω τι σημαίνει για εκείνον η επιθυμία, η τιμή, η αφοσίωση. Αν ο ηθοποιός αρχίσει να «μαλακώνει» τις γωνίες, χάνεται η δύναμη του έργου. Αν όμως απ την άλλη  τον παίξει μονοδιάστατα χάνεται η ανθρώπινη πλευρά. Οπότε χρειάζεται να βρεθεί μια ισορροπία 

Στην παράσταση το σώμα φαίνεται να λειτουργεί ως πεδίο σύγκρουσης και τελετουργίας. Πόσο σωματική είναι η δική σας ερμηνευτική διαδρομή και πώς επηρεάζει την ψυχολογία του ρόλου;

Από πολύ νωρίς στις πρόβες καταλάβαμε ότι το σώμα δεν είναι απλώς ένα μέσο έκφρασης. Η στάση, η ένταση των μυών, ο τρόπος που κάποιος πλησιάζει ή απομακρύνεται από τον άλλον…όλα αυτά δημιουργούν μια γλώσσα που πολλές φορές λέει περισσότερα από τα λόγια. Για μένα αυτή η σωματικότητα επηρεάζει και την ψυχολογία του ρόλου γιατί όταν το σώμα βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη ένταση η ψυχική κατάσταση το ακολουθεί.

Ο Μισίμα συνέδεε βαθιά την τέχνη με την έννοια της αυτοθυσίας και της τιμής. Εντοπίζετε στοιχεία αυτής της φιλοσοφίας στον χαρακτήρα που υποδύεστε; Πώς μεταφράζεται αυτό σκηνικά;

Ναι υπάρχει έντονα αυτή η ιδέα. Στον δικό μου χαρακτήρα αυτό εκφράζεται ως μια βαθιά ανάγκη να παραμείνει πιστός σε κάτι μεγαλύτερο από τον ίδιο. Αυτό τον οδηγεί σε οριακές επιλογές. Σκηνικά αυτό μεταφράζεται μέσα από μια αίσθηση ότι δεν μπορώ να αποφύγω κάποια πράγματα δηλαδή σαν να πηγαινει κανείς προς κάτι που ξέρει ότι θα τον καταστρέψει αλλά δεν μπορεί να κάνει πίσω.

Το   έργο   θεωρείται   από   πολλούς   μια   «Ιαπωνική   Ηλέκτρα».   Ποιες αναλογίες με  την αρχαία τραγωδία αισθανθήκατε πιο έντονα κατά τη διάρκεια των προβών;

Κατά τη διάρκεια των προβών νιώθαμε συχνά ότι δουλεύουμε πάνω σε κατι πολύ κοντινό στην αρχαία τραγωδία. Υπάρχει η έννοια της οικογενειακής μοίρας και η αίσθηση ότι οι χαρακτήρες κινούνται μέσα σε ένα πεπρωμένο από το οποίο δύσκολα μπορούν να ξεφύγουν. Αυτό που με συγκίνησε είναι ότι, όπως και στην αρχαία τραγωδία οι πράξεις των ηρώων δεν είναι απλώς προσωπικές επιλογές αλλά κάτι μεγαλύτερο…

Η σκηνοθετική  ματιά του  Νίκου Χατζηπαπά   δίνει έμφαση   στη βία   ως τελετουργία και στη μνήμη ως τραύμα. Πώς επηρεάζει αυτό το εικαστικό και ψυχολογικό περιβάλλον τη δική σας σκηνική παρουσία;

Η σκηνοθετική προσέγγιση δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου τίποτα δεν είναι τυχαίο. Η βία δεν παρουσιάζεται ως κάτι τελετουργικό και αυτό επηρεάζει πολύ τον τρόπο που κινείσαι στη σκηνή, γιατί κάθε πράξη έχει βάρος και συνέπειες. Προσπαθώ να βρίσκομαι σε μια συνεχή εγρήγορση σαν ο χαρακτήρας ναα κουβαλά μαζί του το παρελθόν και το τραύμα του.

Οι χαρακτήρες του έργου κινούνται μέσα σε ένα ασφυκτικό οικογενειακό σύστημα. Πόσο σύγχρονο θεωρείτε αυτό το πλαίσιο; Βλέπετε αναλογίες με σημερινές μορφές εξουσίας και καταπίεσης;

Παρότι το έργο γράφτηκε σε ένα πολύ συγκεκριμένο πολιτισμικό πλαίσιο νομίζω ότι το οικογενειακό σύστημα που παρουσιάζει είναι απολύτως αναγνωρίσιμο και σήμερα. Η οικογένεια μπορεί να λειτουργήσει ως χώρος προστασίας αλλά και όχι... Βλέπω πολλές αναλογίες και σύνδεση με σύγχρονες μορφές εξουσίας.

Ο Μισίμα υπήρξε μια προσωπικότητα που έζησε και πέθανε θεατρικά, με την τελετουργική του αυτοκτονία. Πιστεύετε ότι η γνώση της βιογραφίας του επηρεάζει αναπόφευκτα τον τρόπο που προσεγγίζουμε το έργο του;

Είναι δύσκολο να αγνοήσει κανείς τη βιογραφία του Μισίμα γιατί η ζωή του μοιάζει σχεδόν προέκταση των ιδεών που συναντάμε στα έργα του. Η γνώση αυτή σίγουρα δημιουργεί ένα επιπλέον πλαίσιο ανάγνωσης. Παρ’ όλα αυτά, προσπαθώ να μην αφήνω τη βιογραφία να καθορίζει την προσέγγιση στο έργο γιατι το ίδιο το κείμενο έχει τη δική του αυτονομία και δύναμη.

Αν ο θεατής   φύγει  από το  «Πορφυρό  Ποτάμι» ταραγμένος,  ακόμη   και άβολα,   θεωρείτε   ότι   η   παράσταση   έχει   πετύχει   τον   στόχο   της;   Ποιο συναίσθημα ή ποια σκέψη θα θέλατε ιδανικά να τον συνοδεύει μετά το τέλος;

Νομίζω ότι το θέατρο δεν υπάρχει μόνο για να μας καθησυχάζει αλλά και για να μας ταρακουνά. Αν ο θεατής φύγει ταραγμένος ή με ένα αίσθημα αμηχανίας ίσως αυτό να σημαίνει ότι κάτι τον άγγιξε.

Βλάρα Αλεξία