Διαβάσαμε και προτείνουμε: Αντί εμού του ιδίου ποιήματα του Χρίστου Χαραλαμπόπουλου με ποιητικές απαντήσεις από την Ευσταθία Παύλου-Κατράκη

Η ποιητική συλλογή Αντί εμού του ιδίου αποτελεί μια συγκινητική και σπάνια περίπτωση ποιητικού διαλόγου, με βαθιά προσωπικό και ταυτόχρονα συλλογικό χαρακτήρα. Η πρωτοβουλία της Ευσταθίας Παύλου-Κατράκη να απαντήσει με δικά της ποιήματα στα ανέκδοτα ποιήματα του Χρίστου Χαραλαμπόπουλου λειτουργεί όχι μόνο ως φόρος τιμής σε έναν στενό φίλο και συνοδοιπόρο, αλλά και ως μια δημιουργική πράξη μνήμης που ακυρώνει, έστω και ποιητικά, τον θάνατο.

Η θεματολογία της συλλογής καλύπτει ένα εύρος υπαρξιακών και πολιτικών στοχασμών, με σαφείς αναφορές στην πορεία δύο ανθρώπων που έζησαν τις εποχές των μεγάλων ιδεολογικών αναζητήσεων, αλλά και τις ματαιώσεις τους. Στην ποίηση του Χαραλαμπόπουλου διακρίνει κανείς μια αίσθηση ιστορικής ευθύνης, μια ανάγκη εσωτερικής επεξεργασίας της απογοήτευσης, χωρίς όμως παραίτηση. Τα ποιήματά του αποτυπώνουν τον λόγο ενός ανθρώπου που ένιωθε τη λέξη ως εργαλείο ελευθερίας, αλλά και ως καταφυγή στη σιωπή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ποίημα Φουκουσίμα, με τον σαρκασμό και την οξύνοια να συνυπάρχουν αρμονικά με την ελεγειακή διάθεση και τη σφοδρή κριτική στο παρόν.

Το ύφος είναι απλό αλλά όχι απλοϊκό. Έχει μια λοξή ειρωνεία και μια μελαγχολική ειλικρίνεια που δεν κραυγάζει, δεν επιβάλλεται, αλλά πείθει με τον στοχαστικό της ρυθμό. Οι στίχοι αποφεύγουν την ρητορεία· προτιμούν την υπαινικτικότητα, τη σύνθεση εικόνων και την καταγραφή στιγμών, σα να ακούμε έναν ραδιοφωνικό μονόλογο που μιλά για το προσωπικό με όρους κοινωνικής εμπειρίας.

Τα ποιήματα της Παύλου-Κατράκη λειτουργούν ως τρυφερές και συχνά στοχαστικές απαντήσεις. Ακολουθούν το ίδιο λυρικό, εσωτερικό μονοπάτι, χωρίς να επιχειρούν να μιμηθούν. Αντιθέτως, φέρνουν τη φωνή της προσωπικής απώλειας, της σιωπηλής συνομιλίας με έναν αγαπημένο απόντα. Η συναισθηματική της γραφή κινείται με σεβασμό και αγάπη, προσθέτοντας στο έργο τη διάσταση μιας δεύτερης, εξίσου ζωντανής φωνής που αναλαμβάνει το καθήκον της μνήμης.

Η συλλογή βρίσκει τη δύναμή της ακριβώς σε αυτή τη δυαδικότητα: από τη μια η ποιητική μαρτυρία ενός ανθρώπου που δεν πρόλαβε να δει τα γραπτά του τυπωμένα· από την άλλη, η ανταπόκριση ενός προσώπου που προσπαθεί να τον κρατήσει ζωντανό με τον μοναδικό τρόπο που διαθέτει: την ποίηση.

Το πιο δυνατό στοιχείο της έκδοσης είναι η συγκινητική ειλικρίνεια. Πρόκειται για ποίηση που δεν φοβάται να φανεί ευάλωτη, που αρθρώνει λόγο σιωπηλό και έντιμο. Αν υπάρχει αδυναμία, αυτή ίσως να εντοπίζεται σε μεμονωμένες στιγμές απλοποίησης ή συναισθηματικής υπερφόρτωσης, που όμως δεν αφαιρούν από τη συνολική αξία του έργου. Αντίθετα, υπογραμμίζουν τη βιωματική του ρίζα.

Η ποιητική συλλογή Αντί εμού του ιδίου είναι μια χειρονομία συντροφικότητας πέρα από τον θάνατο, ένα έργο βαθιά ανθρώπινο, που ακουμπά τις χορδές της μνήμης, της φιλίας, της πίστης στην ποίηση και στη δύναμή της να διατηρεί το φως ακόμα και στις πιο σκοτεινές νύχτες.

Της Αλεξίας Βλάρα, 27/6/2025