Τζούλη Τσόλκα: "Η Νοτρ Νταμ δεν είναι απλώς φόντο, είναι χαρακτήρας, είναι η σιωπηλή μάρτυρας όλων των παθών".

Η Τζούλη Τσόλκα μας μιλά για την παράσταση «Η Παναγία των Παρισίων», σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνας Νικολαΐδη, που ζωντανεύει το κλασικό έργο του Βίκτορ Ουγκό στη σκηνή με έντονο δραματικό παλμό και κοινωνικό σχολιασμό. Μέσα από το έργο, το κοινό καλείται να σταθεί απέναντι σε ζητήματα κοινωνικού αποκλεισμού, περιθωριοποίησης και ανθρώπινης ευαλωτότητας. Αναλύει πώς η παράσταση ισορροπεί ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, τη σκληρότητα και την τρυφερότητα, και πώς η σκηνική πράξη γίνεται μέσο υπεράσπισης της διαφορετικότητας και έκφρασης των πιο βαθιών ανθρώπινων συναισθημάτων.

 

«Η Παναγία των Παρισίων» είναι ένα έργο γεμάτο έντονα πάθη, κοινωνικές ανισότητες και υπαρξιακές συγκρούσεις. Ποιο θεωρείτε ότι είναι το πιο επίκαιρο μήνυμά του για τον σημερινό θεατή;

Νομίζω πως το πιο επίκαιρο μήνυμα είναι η κραυγή ενάντια στον κοινωνικό αποκλεισμό. Ο Ουγκό μάς θυμίζει ότι ο «άλλος», ο διαφορετικός, ο περιθωριοποιημένος, δεν είναι απειλή — είναι καθρέφτης μας. Σε μια εποχή που ακόμα υψώνουμε τείχη, το έργο μάς καλεί να γκρεμίσουμε τα εσωτερικά μας καμπαναριά. Να κοιτάξουμε τον άνθρωπο πίσω από την ταμπέλα.

Το σύμπαν του Ουγκό κινείται ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, τη σκληρότητα και την τρυφερότητα. Πώς βιώνετε εσείς αυτή τη διττότητα μέσα στη σκηνική πράξη;

Τη βιώνω σωματικά. Υπάρχουν στιγμές που η σκηνή μοιάζει να βαραίνει από το σκοτάδι — από τη βία, την εμμονή, τη ζήλια. Και αμέσως μετά, μια στιγμή τρυφερότητας ανοίγει ένα παράθυρο φωτός. Ως ηθοποιός, οφείλω να μη «δικαιολογώ» το σκοτάδι, αλλά να το φωτίζω. Να δείχνω ότι μέσα και στον πιο σκληρό άνθρωπο υπάρχει μια ρωγμή. Εκεί παίζεται όλο το δράμα.

Η παράσταση ισορροπεί ανάμεσα στο δραματικό, το ποιητικό και σε στιγμές κωμικές. Πόσο απαιτητική είναι αυτή η εναλλαγή ύφους για έναν ηθοποιό;

Είναι από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Η εναλλαγή δεν πρέπει να φαίνεται τεχνική — πρέπει να είναι οργανική. Η ποίηση δεν είναι στολισμός· είναι τρόπος ύπαρξης. Και οι κωμικές στιγμές έρχονται για να «ελαφρύνουν», αλλά  και για να αναδείξουν την τραγικότητα. Αν χαθεί η ισορροπία, χάνεται ο παλμός του έργου. Είναι σαν να περπατάς σε σχοινί, αλλά αυτό είναι και η μαγεία του θεάτρου.

Ο Ουγκό δίνει φωνή σε «αόρατους» ανθρώπους της κοινωνίας. Πιστεύετε ότι το θέατρο σήμερα εξακολουθεί να λειτουργεί ως χώρος υπεράσπισης των περιθωριοποιημένων;

Το θέατρο οφείλει να το κάνει. Ίσως, όχι πάντα με κραυγές, αλλά με αλήθεια. Όταν ένας θεατής συγκινηθεί με τον «απόκληρο» της σκηνής, κάτι μετακινείται μέσα του. Το θέατρο δεν αλλάζει τον κόσμο από μόνο του, αλλά αλλάζει τον άνθρωπο που θα τον αλλάξει. Και αυτό είναι βαθιά πολιτικό.

Η σκηνοθετική ματιά της Κωνσταντίνας Νικολαΐδη έχει ήδη συνδεθεί με μεγάλες παραγωγές έργων του Ουγκό. Πώς είναι η συνεργασία σας μαζί της και τι θεωρείτε ότι φέρνει καινούργιο σε αυτή τη διασκευή;

Η Κωνσταντίνα έχει έναν τρόπο να «ακούει» το έργο. Δεν το προσεγγίζει ως μνημείο, αλλά ως ζωντανό οργανισμό. Στη συνεργασία μας υπάρχει εμπιστοσύνη και απαιτητικότητα. Μας ζητά να βουτήξουμε βαθιά, να μην αρκεστούμε στην επιφάνεια του ρομαντισμού. Εστιάζει στον άνθρωπο, όχι στον θρύλο.

Έχει έναν μοναδικό τρόπο να προσεγγίζει τα έργα με τα οποία καταπιάνεται κι αυτό φαίνεται εκ του αποτελέσματος.

Το έργο διαδραματίζεται στη σκιά της Νοτρ Νταμ, ενός μνημείου-συμβόλου. Πώς λειτουργεί για εσάς αυτό το σκηνικό και ιστορικό πλαίσιο ως πηγή έμπνευσης;

Η Νοτρ Νταμ δεν είναι απλώς φόντο, είναι χαρακτήρας. Είναι η σιωπηλή μάρτυρας όλων των παθών. Όταν στέκομαι στη σκηνή και «αισθάνομαι» αυτό το μνημείο πάνω από εμάς, νιώθω το βάρος της Ιστορίας. Ταυτόχρονα, όμως, νιώθω και την αντοχή. Οι πέτρες της έχουν δει τα πάντα — κι όμως στέκονται. Αυτό είναι βαθιά συγκινητικό.

Πρόκειται για μια παράσταση που απευθύνεται τόσο σε μικρούς όσο και σε μεγάλους θεατές. Πώς προσεγγίζετε ερμηνευτικά αυτή τη διπλή στόχευση χωρίς να «απλοποιείτε» το βάθος του έργου;

Δεν αλλάζω την αλήθεια μου. Τα παιδιά καταλαβαίνουν πολύ περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε. Δεν χρειάζονται απλοποίηση, χρειάζονται καθαρότητα. Αν η πρόθεση είναι καθαρή και το συναίσθημα ειλικρινές, τότε το μήνυμα φτάνει σε κάθε ηλικία, απλώς με διαφορετικό τρόπο.

Αν έπρεπε να περιγράψετε με μία φράση το προσωπικό σας «στοίχημα» σε αυτή την παράσταση, ποιο θα ήταν;

Να υπερασπιστώ την ευαλωτότητα. Να δείξω πως μέσα στην ασχήμια του κόσμου, η ομορφιά δεν είναι προνόμιο, είναι δικαίωμα. 

Βλάρα Αλεξία