Είδαμε και προτείνουμε: «Η Φώκια» του Μάνου Θηραίου, σε συν-σκηνοθεσία με τον Βλάση Πασιούδη στο Θέατρο Άβατον

Ο μονόλογος «Η Φώκια» του Μάνου Θηραίου, σε συν-σκηνοθεσία με τον Βλάση Πασιούδη, στο Θέατρο Άβατον, είναι μια παράσταση που δουλεύει περισσότερο με τη μνήμη και το συναίσθημα παρά με την εξωτερική δράση. Στο κέντρο της βρίσκεται ένας πατέρας που μιλά στο βρέφος παιδί του, σε μια παραλία φορτισμένη με προσωπικές ιστορίες. Μέσα από αυτή τη φαινομενικά απλή συνθήκη ανοίγει ένας διάλογος με το παρελθόν, με τις σχέσεις που τον διαμόρφωσαν και με τις ευθύνες που τώρα καλείται να αναλάβει.

Το κείμενο κινείται ανάμεσα στον ρεαλισμό και σε μια υπόγεια ποιητικότητα. Δεν παραθέτει σκέτα γεγονότα, ανασύρει συναισθήματα, ενοχές, μνήμες και μικρές αλήθειες που συχνά μένουν ανείπωτες. Η θάλασσα γίνεται σύμβολο επιστροφής αλλά και κάθαρσης, ένας χώρος όπου ο ήρωας μπορεί να δει καθαρότερα τον εαυτό του. Σε αυτό συμβάλλει και η σκηνοθετική γραμμή, που δημιουργεί ατμόσφαιρα χωρίς να βαραίνει την παράσταση με περιττές εντάσεις. Η μουσική και οι φωτισμοί λειτουργούν οργανικά, σαν προεκτάσεις της ψυχικής κατάστασης του ήρωα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η συνοχή της παράστασης. Όλα τα στοιχεία, λόγος, ρυθμός, εικόνα, δείχνουν να κινούνται στην ίδια κατεύθυνση, δημιουργώντας έναν κόσμο οικείο αλλά και ελαφρώς ονειρικό. Υπάρχουν στιγμές που ο μονόλογος μοιάζει να ανοίγει και να γεμίζει πρόσωπα και καταστάσεις, παρότι στη σκηνή βρίσκεται ένας μόνο άνθρωπος.

Ο Βλάσης Πασιούδης σηκώνει αυτό το βάρος με μια ερμηνεία εσωτερική αλλά έντονα ζωντανή. Δεν στηρίζεται σε θεατρικές εξάρσεις· αντίθετα, χτίζει σταδιακά έναν άνθρωπο που θυμάται, πονά, αμφιβάλλει και προσπαθεί να καταλάβει πώς έφτασε ως εδώ. Οι παύσεις, οι μικρές αλλαγές στον τόνο και η σωματική του παρουσία δημιουργούν μια αίσθηση αλήθειας που φτάνει εύκολα στον θεατή.

Προς το τέλος της παράστασης εμφανίζεται και η ανάμνηση που, με έναν διακριτικό αλλά ουσιαστικό τρόπο, φωτίζει τον ίδιο τον τίτλο της. Μια εικόνα από τη θάλασσα, μια συνάντηση με μια φώκια και το μικρό της, γίνεται για τον ήρωα κάτι περισσότερο από ένα περιστατικό: μια στιγμή εσωτερικής ρωγμής και απρόσμενης συγκίνησης. Εκεί καταλαβαίνουμε ότι η «Φώκια» δεν είναι απλώς μια αναφορά, αλλά ένα σύμβολο τρυφερότητας, ευαλωτότητας και μιας βαθύτερης ανάγκης για σύνδεση. Η απάντηση για τον τίτλο έρχεται αργά και σχεδόν αθόρυβα, όπως συμβαίνει συχνά και με τις πιο σημαντικές συνειδητοποιήσεις του ανθρώπου.

Η «Φώκια» τελικά λειτουργεί σαν μια ήσυχη αλλά βαθιά εξομολόγηση για το πώς οι οικογενειακές σχέσεις και τα παιδικά τραύματα συνεχίζουν να επηρεάζουν τη ζωή μας. Μιλά για την ανάγκη να σπάσουμε ό,τι μας πλήγωσε, χωρίς να αρνηθούμε την ιστορία μας. Και αφήνει μια γλυκόπικρη αίσθηση: ότι η ενηλικίωση ίσως δεν τελειώνει ποτέ, απλώς συνεχίζεται κάθε φορά που αποφασίζουμε να σταθούμε διαφορετικά απέναντι στον εαυτό μας και στους ανθρώπους που αγαπάμε.