Βίκυ Καραϊσκου :" Εκτιμούμε περισσότερο ό,τι έχουμε και ό,τι είμαστε όταν δοκιμαστούμε ή χάσουμε, ό,τι και αν σημαίνει το ‘χάνω’ για τον καθένα μας"


Η Βίκυ Καραϊσκου μιλάει στο Οpen Mind για το νέο της βιβλίο, τα μελλοντικά της σχέδια, την αγάπη της για την συγγραφή και διάφορα ακόμα...


“Το άλλο πρόσωπο”, τι πραγματεύεται το βιβλίο σας;

Αφηγείται δυο ερωτικές ιστορίες. Για την ακρίβεια περιγράφει το πώς οι δυο ηρωΐδες, η Δάφνη και η Λώρα, βιώνουν το τέλος των ιστοριών αυτών και έρχονται αντιμέτωπες με τον εαυτό τους. Παρακολουθούμε στιγμιότυπα και καθοριστικά γεγονότα από τις ζωές τους, και γινόμαστε μάρτυρες στο εσωτερικό τους ταξίδι της αλλαγής μέσα από τις ανατροπές και τα διλήμματα που αντιμετωπίζουν, τις εμπειρίες που αποκτούν και τις επιλογές που καλούνται να κάνουν.


Είναι ένα βιβλίο που περιέχει την αισιοδοξία, την θλίψη, την χαρά και την λύπη. Είναι όλα μέρος στην ζωή του κάθε ανθρώπου; 

Δεν είναι αναπόφευκτο; Αναγνωρίζουμε το φως γιατί έχουμε σκοτάδι. Τη χαρά, γιατί έχουμε τη λύπη. Και πάει λέγοντας. Θα έλεγα πως, ευτυχώς έχουμε αυτές τις αντιθέσεις. Ειδάλλως θα ζούσαμε στον αυτόματο πιλότο της συνήθειας και της ευκολίας. Νομίζω πως εκτιμούμε περισσότερο ό,τι έχουμε και ό,τι είμαστε όταν δοκιμαστούμε ή χάσουμε, ό,τι και αν σημαίνει το ‘χάνω’ για τον καθένα μας. Όχι γιατί «υπάρχουν και χειρότερα», αλλά γιατί αναγνωρίζουμε την ομορφιά στα καθημερινά μικροπράγματα και την αξία του ό,τι έχουμε κατορθώσει ο καθένας μας. Τείνουμε να υποτιμούμε και να ξεχνάμε και τα δυο. Σε κάτι τέτοια σταυροδρόμια έχουμε όλοι μας την κρίσιμη επιλογή: Είτε νοιώθουμε αδικημένοι και θύματα, και αναλωνόμαστε σε ένα φαύλο κύκλο θυμού, αυτολύπησης και αποποίησης ευθύνης, είτε αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας και βλέπουμε το σταυροδρόμι ως ευκαιρία γνώσης και επανατοποθέτησης.


Πώς ξεκίνησε η επιθυμία για συγγραφή;

Ήταν ένα, μάλλον, πολύ τολμηρό πείραμα. Ήθελα να κάνω κατανοητά και οικεία κάποια από τα θέματα που απασχολούν την ακαδημαϊκή μου έρευνα. Συνήθως δεν αναρωτιόμαστε, δεν ρωτάμε «γιατί» στην καθημερινότητά μας. Παίρνουμε τα πράγματα όπως είναι, επειδή τα έχουμε συνηθίσει και τα θεωρούμε φυσικά. Υπάρχει, όμως, πάντα ένα «γιατί» για κάθε κατάσταση και φαινόμενο. Το «διότι», το θεωρούμε μοναδικό λόγω των πεποιθήσεών μας, του τρόπου δηλαδή που μάθαμε να αντιλαμβανόμαστε, να σκεφτόμαστε, να νοιώθουμε, να κάνουμε επιλογές και να συμπεριφερόμαστε. Όλοι μας έχουμε στερεότυπα. Είναι φυσικό, αλλά είναι σημαντικό να το γνωρίζουμε και, κυρίως, να έχουμε συναίσθηση των περιορισμών τους. Δημιούργησα, έτσι, τις δυο ερωτικές ιστορίες και μιλάω για μνήμη, εμπειρίες και επιθυμίες, πεποιθήσεις και επιλογές, εμμονές και συνήθειες, προσδοκίες και συμπεριφορές που είναι οικείες σε όλους μας.


Πως νιώθετε με την επαφή με το κοινό; Τι είναι αυτό που σας συναρπάζει στην επαφή σας με το κοινό;

Νομίζω πως είναι το ίδιο με αυτό που κάνει πολύτιμη την επαφή μου με τους φοιτητές μου. Έρχομαι αντιμέτωπη με διαφορετικές αναγνώσεις, ερμηνείες, απόψεις και σχόλια. Είναι πολύ μεγάλο σχολείο για μένα η επί σειράς ετών συνεχής επαφή μου μαζί τους. Πάντα οι απορίες τους – ακόμα και οι αντιρρήσεις τους – με κάνουν να βλέπω κάτι διαφορετικό. Κάποιες φορές, κάποιο σχόλιό τους μπορεί να μου επισημαίνει κάτι εντελώς νέο, που δεν είχα σκεφτεί. Είναι γοητευτική αυτή η συνομιλία. Για να γίνει αυτό, όμως, χρειάζεται πρώτα να κατανοήσω πώς σκέφτονται και πώς νοιώθουν οι φοιτητές μου. Να προσπαθήσω να μπω στη θέση τους, να ακούσω τις προσδοκίες τους, να ψηλαφίσω τις πεποιθήσεις και τις εμπειρίες τους. Εξίσου γοητευτικό είναι πως ταυτόχρονα μαθαίνω πράγματα για τον εαυτό μου. Εξηγώ τα «γιατί» δικών μου απόψεων και συμπεριφορών.


Πώς προέκυψε η συνεργασία σας με τον εκδοτικό;

Η επιτομή του τυχαίου. Μιλούσα με μια φίλη για το βιβλίο, λίγο πριν το ολοκληρώσω, σε ένα καφέ στο κέντρο της Αθήνας. Δίπλα μου καθόταν – χωρίς να το γνωρίζω – η υπεύθυνη εκδόσεων του Ιανού. Άκουγε τη συζήτησή μας και κάποια στιγμή με διέκοψε ρωτώντας με: «Όταν θα τελειώσετε αυτό που περιγράφετε τόση ώρα, θα μπορούσατε να μου το στείλετε να το δω;». Η αυθόρμητη αντίδρασή μου ήταν: «Γιατί να σας το στείλω; Γνωριζόμαστε;». Μου είπε ποια είναι και μου έδωσε την κάρτα της. Ακόμα μεγαλύτερο ξάφνιασμα: «Τώρα σοβαρά μιλάτε, ή είναι αστείο;», της είπα. Ένα μήνα αργότερα έστειλα το κείμενο και μερικές εβδομάδες μετά είχα θετική απάντηση.


Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς;

Θα διαφοροποιήσω λίγο την απάντησή μου: Προτιμώ να σας αναφέρω αγαπημένα μου βιβλία ή συγγραφείς. Είναι πολύ ετερόκλιτα, αλλά επηρέασαν τον τρόπο που σκέφτομαι και βλέπω τα πράγματα. Συγκεκριμένα ποιήματα του Καβάφη, όπως τα Τείχη, Η Πόλις, το Ιθάκη. Γεμάτα πολύ βαθιά νοήματα ζωής. Η Ασκητική του Καζαντζάκη με τον εκπληκτικό της λόγο. Πάλλονται οι λέξεις του με δύναμη. Τα βιβλία του W.J.T. Mitchell, του Αμερικάνου ιστορικού τέχνης, που πραγματεύονται τη σημειολογία των εικόνων, τον τρόπο με τον οποίο αυτές αφηγούνται και το πώς εμείς, ως θεατές/αναγνώστες, κατανοούμε. Τα κείμενά του, μαζί με την Κοινωνική Ιστορία της Τέχνης του Arnold Hauser επηρέασαν καθοριστικά τον τρόπο που βλέπω τα έργα τέχνης και τις εικόνες, γενικότερα. Το Εγωιστικό Γονίδιο του Richard Dawkins. Με είχε καταπλήξει ο τρόπος που η βιολογία επηρεάζει τη συμπεριφορά μας. Το Moral Tribes: Emotion, Reason, and the Gap Between Us and Them του Joshua Greene. Ένα εκπληκτικό βιβλίο που εξηγεί πώς το μυαλό μας δημιουργεί στερεότυπα, πώς το συναίσθημά μας είναι αποτέλεσμα της βιοχημείας του εγκεφάλου μας, την οποία ταυτόχρονα τροφοδοτεί, και πώς όλα αυτά επηρεάζουν τις συμπεριφορές μας.


Χαρακτηριστικά του εαυτού σας (αρνητικά-θετικά)

Μάλλον θα πρέπει να ρωτήσετε τους φίλους και τους συνεργάτες μου. Νομίζω πως είμαι επίμονη σε ό,τι θέλω. Έως πεισματάρα. Ακούω πολύ το ένστικτό μου, αλλά ταυτόχρονα χρειάζομαι την κριτική της λογικής και λογικές διαδικασίες και πλαίσια για να λειτουργώ. Αγαπώ πολύ τη δουλειά μου και είμαι εργασιομανής, μάλλον, με το προφανές σοβαρό μειονέκτημα να αφαιρώ πολύτιμο χρόνο από την προσωπική μου ζωή. Είμαι αυθόρμητη και καθόλου καλή διπλωμάτισσα. Αυτό με έχει βάλει κατά καιρούς σε μεγάλους μπελάδες. Μαθαίνω σιγά σιγά. Πιστεύω στη δύναμη της ομάδας και αφοσιώνομαι στους ανθρώπους μου, συχνά με τυφλή εμπιστοσύνη. Το «τυφλό» όμως δεν είναι ποτέ καλό. Είμαι αυστηρή με τον εαυτό μου, αλλά αυτό με κάνει, συχνά, απόλυτη και με τους συνεργάτες ή τους δικούς μου ανθρώπους.


Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;

Να βρίσκω τρόπους να κάνω τη δουλειά μου ουσιαστική και με νόημα. Εννοώ, όχι μόνο στο αυστηρό πλαίσιο των πανεπιστημιακών διαδικασιών και υποχρεώσεων. Ετοιμάζω μια έκθεση με δουλειά των φοιτητών μου πάνω σε εικόνες και έννοιες που τους δίνω να σχολιάσουν αυθόρμητα και μονολεκτικά. Είναι εντυπωσιακό να διαπιστώνει κανείς πως μια εικόνα ή μια λέξη έχει διαφορετική σημασία για τον καθένα μας και δημιουργεί εντελώς διαφορετικούς συνειρμούς. Έχω, επίσης, στα σκαριά ένα πολύ σημαντικό project που αφορά τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε ως έθνος τη νεοελληνική μας ταυτότητα. Ανυπομονώ να οριστικοποιηθεί στα σημεία του και να αρχίσει να παίρνει μορφή. Ταυτόχρονα, ταξιδεύω μαζεύοντας υλικό από τόπους όπου οι συγκρούσεις ομάδων με διαφορετική εθνική και πολιτισμική ταυτότητα σημάδεψαν τον ρου της ιστορίας τους. Αν κάτι από όλα αυτά οδηγήσει σε ένα νέο βιβλίο, δεν το ξέρω. Θα δείξει.

Ένα μήνυμα προς τους αναγνώστες μας.

Τη φράση του Καζαντζάκη από την Ασκητική του: «Ποτέ μην αναγνωρίσεις τα σύνορα του ανθρώπου, να σπας τα σύνορα». Την πιστεύω πάρα πολύ. Το να δοκιμάζεις και να υπερβαίνεις συνεχώς τα όρια, τις συνήθειες, τους φόβους και τις αντιλήψεις σου – που είναι η ασφάλειά μας τελικά – για μένα είναι ο μόνος τρόπος ώστε να νοιώσεις πραγματικά ελεύθερος στην καρδιά και στο μυαλό. Τα όρια των δυνατοτήτων και των επιλογών μας τα βάζουμε εμείς οι ίδιοι. Κανείς άλλος. Θα ήταν πραγματικά ευχής έργο να αντικαταστήσουμε το «θέλω, αλλά» με το «θέλω». Παραδείγματα, όπως το πολύ πρόσφατο του Γιάννη Αντετοκούνμπο, αποδεικνύουν ακριβώς αυτό. Υπάρχουν πολλά άλλα γύρω μας, αλλά δεν τα γνωρίζουμε γιατί, συνήθως, είναι αθόρυβα. Δεν υποστηρίζω πως η συνεχής αλλαγή που φέρνει η υπέρβαση και το «θέλω» είναι ο πιο εύκολος δρόμος. Αντίθετα, έχει ρίσκο και σε αφήνει ίσως μετέωρο ή και εκτεθειμένο κάποιες φορές. Πιστεύω, όμως, πως αξίζει πάρα πολύ τον κόπο.

Περισσότερες πληροφορίες για το βιβλίο: https://www.ianos.gr/to-allo-prosopo-0469932.html

Της Αλεξίας Βλάρα, 3/8/2019

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

"Νίκος Πλουμπίδης"