Νίνα Μπάσδρα: "Ήθελα να δημιουργήσω κάτι που θα μπορούσε να συνοδεύσει και άλλες οικογένειες σε αυτές τις τόσο ιδιαίτερες, καθημερινές στιγμές".

Η Νίνα Μπάσδρα παρουσιάζει το «ΝΑΝΙ», ένα μουσικό άλμπουμ που γεννήθηκε μέσα από την προσωπική της εμπειρία ως μητέρα και την ανάγκη να επικοινωνήσει με τον γιο της μέσα από το τραγούδι. Με αφετηρία τα νανουρίσματα και τις μουσικές αναμνήσεις της, δημιουργεί έναν κόσμο όπου η ελληνική παράδοση συναντά διαφορετικές μουσικές επιρροές. Μιλά για τη μητρότητα, τη ζωή της στην Ισλανδία, τη συνεργασία με τον μουσικό Ásgeir Ásgeirsson και τη δύναμη μιας φωνής που μπορεί να γίνει η πιο τρυφερή μορφή επικοινωνίας ανάμεσα στον γονιό και το παιδί.

1. Η ιδέα του «ΝΑΝΙ» γεννήθηκε μέσα από τις προσωπικές σας στιγμές με τον γιο σας. Πώς μετατράπηκε αυτή η καθημερινή, βαθιά προσωπική εμπειρία σε ένα ολοκληρωμένο μουσικό άλμπουμ;

Νομίζω πως το «ΝΑΝΙ» γεννήθηκε πολύ πριν σκεφτώ ότι θα μπορούσε να γίνει ένα άλμπουμ. Ξεκίνησε από την ανάγκη μου να τραγουδώ στον γιο μου, τον Άρη Θωρ, και από την επιθυμία να επικοινωνήσω μαζί του με έναν τρόπο που δεν χρειαζόταν λόγια.

Όταν γίνεσαι μητέρα, γνωρίζεις έναν καινούργιο άνθρωπο από την αρχή. Προσπαθείς να καταλάβεις τι αισθάνεται, τι χρειάζεται, τι τον ηρεμεί. Για μένα το τραγούδι έγινε ένας τρόπος να τον πλησιάσω, αλλά και να ανακαλύψω τη δική μου θέση μέσα σε αυτή τη νέα σχέση.

Σιγά σιγά άρχισα να αναζητώ περισσότερα νανουρίσματα, να θυμάμαι τραγούδια που γνώριζα από παλιά και να ανακαλύπτω άλλα που δεν είχα ξανακούσει. Κάποια στιγμή συνειδητοποίησα ότι αυτός ο μικρός μουσικός κόσμος που δημιουργούσαμε στο σπίτι είχε αποκτήσει τη δική του ταυτότητα.

Η σκέψη να τον μοιραστώ με άλλους γονείς ήρθε πολύ φυσικά. Ήθελα να δημιουργήσω κάτι που θα μπορούσε να συνοδεύσει και άλλες οικογένειες σε αυτές τις τόσο ιδιαίτερες, καθημερινές στιγμές.

2. Τα νανουρίσματα περνούν από γενιά σε γενιά και συχνά συνδέονται με τις πρώτες μας αναμνήσεις, ακόμη κι αν δεν τις θυμόμαστε συνειδητά. Τι πιστεύετε ότι διατηρεί αυτή τη αυτή τη μουσική ζωντανή μέσα στον χρόνο;

Πιστεύω ότι τα νανουρίσματα επιβιώνουν γιατί ανταποκρίνονται σε μια βαθιά ανθρώπινη ανάγκη: την ανάγκη να αισθανόμαστε ασφαλείς μέσα στην παρουσία κάποιου άλλου, τη σύνδεση γονιού και παιδιού.

Ένα μωρό δεν καταλαβαίνει απαραίτητα τις λέξεις, καταλαβαίνει όμως τη φωνή, την πρόθεση, την τρυφερότητα. Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική δύναμη του νανουρίσματος. Δεν χρειάζεται να εξηγήσει τίποτα. Αρκεί να υπάρχει.

Με συγκινεί επίσης η σκέψη ότι ένα τραγούδι μπορεί να έχει περάσει από τόσες διαφορετικές αγκαλιές μέσα στον χρόνο. Κάθε άνθρωπος το τραγουδά με τη δική του φωνή, τη δική του ιστορία, αλλά η ουσία παραμένει η ίδια.

Και υπάρχει κάτι ακόμη που βρίσκω πολύ όμορφο: όταν τραγουδάμε ένα νανούρισμα στο παιδί μας, δεν του μεταφέρουμε μόνο μια ανάμνηση από το παρελθόν. Δημιουργούμε ταυτόχρονα μια καινούργια ανάμνηση, που μπορεί κάποτε να γίνει μέρος της δικής του ζωής.

3. Ζείτε και εργάζεστε στην Ισλανδία, μεγαλώνοντας τα παιδιά σας μακριά από την Ελλάδα. Πόσο σημαντικό είναι για εσάς να τους μεταφέρετε στοιχεία της ελληνικής γλώσσας και παράδοσης μέσα από τη μουσική;

Η ελληνική γλώσσα είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ταυτότητάς μου και φυσικά θέλω να έχει θέση και στη ζωή των παιδιών μου. Ζώντας στην Ισλανδία, μέσα σε μια οικογένεια όπου συναντιούνται δύο διαφορετικές γλώσσες και κουλτούρες, αυτή η επιθυμία γίνεται ακόμη πιο συνειδητή.

Δεν το βλέπω τόσο ως μια προσπάθεια να τους διδάξω την ελληνική παράδοση, όσο ως μια ευκαιρία να τη μοιραστούμε, να τη ζήσουμε μαζί.

Η μουσική έχει το υπέροχο χαρακτηριστικό ότι μπορεί να δημιουργήσει μια συναισθηματική σχέση με μια γλώσσα πριν ακόμη το παιδί αρχίσει να την καταλαβαίνει. Θέλω τα ελληνικά να συνδέονται μέσα τους με τη ζεστασιά, το παιχνίδι, την τρυφερότητα, με τη φωνή της μητέρας τους.

Και μου αρέσει πολύ η ιδέα ότι τα παιδιά μου δεν χρειάζεται να επιλέξουν ανάμεσα σε δύο πολιτισμούς. Μπορούν να μεγαλώσουν μέσα και στους δύο, δημιουργώντας τη δική τους μοναδική ταυτότητα.

4. Με ποιο κριτήριο επιλέξατε τα τραγούδια και τι ήταν αυτό που σας έκανε να τα δείτε ως μέρος ενός κοινού μουσικού κόσμου;

Η επιλογή έγινε κυρίως με το συναίσθημα. Ήθελα κάθε τραγούδι να έχει κάτι που να με αγγίζει προσωπικά, είτε αυτό ήταν η μελωδία, είτε ο στίχος, είτε η ατμόσφαιρα που δημιουργούσε.

Για παράδειγμα, επέλεξα «Το Τραγούδι της Ερήμου», το μοναδικό τραγούδι του άλμπουμ που δεν είναι νανούρισμα, γιατί οι στίχοι του εκφράζουν όλα όσα αισθάνομαι για τα παιδιά μου. Επέλεξα επίσης το «Αγιά Μαρίνα και κυρά», το γνωστό κυπριακό νανούρισμα που μου τραγουδούσε η μητέρα μου όταν ήμουν μικρή. Εκείνη μεγάλωσε στην Αμμόχωστο, στο σήμερα κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου, κι έτσι το τραγούδι αυτό έχει για μένα μια ιδιαίτερη συναισθηματική αξία.

Στο «ΝΑΝΙ» συνυπάρχουν παραδοσιακά νανουρίσματα και τραγούδια Ελλήνων δημιουργών, με διαφορετικές μουσικές καταβολές και ατμόσφαιρες. Αυτό που τα ενώνει είναι η τρυφερότητα και η οικειότητα που δημιουργούν. Για μένα, το άλμπουμ είναι ένας τρόπος να συνδέσω τις δικές μου παιδικές αναμνήσεις με εκείνες που δημιουργώ σήμερα μαζί με τα παιδιά μου.

5. Ως υψίφωνος με κλασική μουσική εκπαίδευση, πώς προσεγγίσατε ερμηνευτικά ένα είδος τόσο άμεσο και οικείο όσο το νανούρισμα; Χρειάστηκε να αλλάξετε κάτι στον τρόπο που χρησιμοποιείτε τη φωνή σας;

Η κλασική μουσική εκπαίδευση είναι αναπόσπαστο κομμάτι της μουσικής μου ταυτότητας και επηρεάζει αναπόφευκτα τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζω κάθε τραγούδι.

Στην περίπτωση των νανουρισμάτων, η πρόκληση ήταν να βρω μια ισορροπία ανάμεσα στη φωνή που έχω καλλιεργήσει ως λυρική τραγουδίστρια και στον πιο προσωπικό, οικείο χαρακτήρα αυτής της μουσικής.

Προσπάθησα να προσαρμόσω το ηχόχρωμα, τη δυναμική και τον τρόπο που διαμορφώνω τις φράσεις, ώστε η ερμηνεία να διατηρεί τη φυσικότητα και την απλότητα ενός νανουρίσματος, χωρίς όμως να χάνει τη δική μου μουσική ταυτότητα.

Δεν αισθάνθηκα ότι έπρεπε να αφήσω πίσω την κλασική μου εκπαίδευση, αλλά περισσότερο να αξιοποιήσω όσα μου έχει προσφέρει με έναν διαφορετικό τρόπο. Άλλωστε, για μένα η τεχνική έχει αξία ακριβώς επειδή μας δίνει την ελευθερία να εκφραζόμαστε μουσικά.

6. Τι ανακαλύψατε για τη σχέση γονέα και παιδιού μέσα από αυτή τη μουσική διαδρομή;

Ανακάλυψα πόσο σημαντικό είναι να δίνουμε χώρο στη σχέση μας με τα παιδιά, χωρίς να προσπαθούμε συνεχώς να κάνουμε κάτι ή να πετύχουμε κάποιο αποτέλεσμα.

Η καθημερινότητα με ένα μικρό παιδί είναι γεμάτη ανάγκες, υποχρεώσεις και πολλές φορές κούραση. Το τραγούδι μπορεί να γίνει μια μικρή στιγμή όπου όλα αυτά περνούν για λίγο σε δεύτερο πλάνο.

Υπάρχεις απλώς εκεί, μαζί με το παιδί σου.

Και νομίζω ότι μέσα από αυτή τη διαδικασία κατάλαβα πως το νανούρισμα δεν είναι απαραίτητα κάτι που προσφέρει μόνο ο γονιός στο παιδί. Είναι μια εμπειρία που μπορεί να λειτουργήσει και αντίστροφα.

Πολλές φορές, τραγουδώντας στον γιο μου, ένιωθα ότι ηρεμούσα κι εγώ. Ότι μέσα από αυτή την επανάληψη, τη μελωδία και τη σωματική εγγύτητα, βρίσκαμε και οι δύο έναν κοινό ρυθμό.

Τελικά το πιο σημαντικό δεν είναι το ίδιο το τραγούδι, αλλά αυτό που συμβαίνει ανάμεσα σε δύο ανθρώπους την ώρα που το μοιράζονται.

7. Στο άλμπουμ συνεργάζεστε με τον Ισλανδό μουσικό Ásgeir Ásgeirsson, στην κιθάρα και το μπουζούκι. Πώς συναντήθηκαν οι δικές σας μουσικές αναφορές και τι προσθέτει αυτή η συνεργασία στον ήχο του «ΝΑΝΙ»;

Η συνεργασία μου με τον Ásgeir ήταν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της δημιουργίας του άλμπουμ.

Παρόλο που προερχόμαστε από διαφορετικά μουσικά περιβάλλοντα, έχουμε και οι δύο μια ιδιαίτερη σχέση με την παραδοσιακή μουσική, στην οποία όμως φτάσαμε μέσα από διαφορετικές διαδρομές. Εγώ ξεκίνησα από το παραδοσιακό τραγούδι και στη συνέχεια στράφηκα στην κλασική μουσική, ενώ ο Ásgeir έχει περισσότερο τις ρίζες του στην τζαζ και αργότερα ασχολήθηκε με την παραδοσιακή μουσική.

Αυτό που εκτίμησα ιδιαίτερα στη συνεργασία μας ήταν η μουσική του ευαισθησία και ο τρόπος με τον οποίο προσέγγισε τα τραγούδια. Μέσα από τις ενορχηστρώσεις του, με την κιθάρα και το μπουζούκι, έφερε τη δική του αισθητική και κάποιες διακριτικές επιρροές από τον ισλανδικό μουσικό κόσμο. Έτσι, τα ελληνικά αυτά τραγούδια απέκτησαν μια διαφορετική ηχητική ταυτότητα, χωρίς να χάσουν τον χαρακτήρα και την οικειότητά τους.

Μου αρέσει επίσης ότι αυτή η συνεργασία αντικατοπτρίζει, με έναν τρόπο, και τη δική μου ζωή: μια Ελληνίδα μουσικός στην Ισλανδία, που συναντά έναν Ισλανδό μουσικό για να δώσουν μαζί μια νέα πνοή σε ελληνικά τραγούδια.

8. Σε μια εποχή γεμάτη θόρυβο, γρήγορους ρυθμούς και διαρκή ερεθίσματα, το νανούρισμα προτείνει μια παύση και μια επιστροφή στην ανθρώπινη επαφή. Τι θα θέλατε να νιώσει ένας γονιός ακούγοντας το «ΝΑΝΙ» μαζί με το παιδί του;

Θα ήθελα πάνω απ' όλα να αισθανθεί ότι δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα ιδιαίτερο. Ότι μπορεί απλώς να καθίσει δίπλα στο παιδί του, να το κρατήσει στην αγκαλιά του και να μοιραστούν λίγη μουσική.

Ζούμε σε μια εποχή όπου ακόμη και η γονεϊκότητα συνοδεύεται συχνά από την αίσθηση ότι πρέπει συνεχώς να προσφέρουμε κάτι περισσότερο στα παιδιά μας. Περισσότερα ερεθίσματα, περισσότερες δραστηριότητες, περισσότερες εμπειρίες.

Όμως μερικές φορές αυτό που χρειαζόμαστε περισσότερο, μικροί και μεγάλοι, είναι κάτι πολύ απλό: η παρουσία ενός ανθρώπου που αγαπάμε.

Δεν πιστεύω ότι χρειάζεται κάποιος να έχει ωραία φωνή ή μουσικές γνώσεις για να τραγουδήσει στο παιδί του. Για ένα παιδί, η φωνή του γονιού του έχει μια αξία που δεν μπορεί να αντικατασταθεί από κάτι άλλο.

Αν το «ΝΑΝΙ» καταφέρει να γίνει η αφορμή για να τραγουδήσει ένας γονιός λίγο περισσότερο στο παιδί του, να το αγκαλιάσει ή απλώς να μοιραστούν μια ήσυχη στιγμή μέσα στην ημέρα, τότε θα αισθάνομαι ότι έχει εκπληρώσει τον πιο ουσιαστικό του σκοπό.

 Βλάρα Αλεξία