Είδαμε και προτείνουμε: «Oracle» του Łukasz Twarkowski στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση

Το «Oracle» του Łukasz Twarkowski στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση είναι μια παράσταση που σε κερδίζει αρχικά με την εικόνα και τον τρόπο που αξιοποιεί την τεχνολογία. Το σκηνικό αλλάζει διαρκώς μορφή, οι χώροι ανοίγουν και κλείνουν μπροστά στα μάτια μας, ενώ οι κάμερες ακολουθούν τους ηθοποιούς και προβάλλουν σε μεγάλες οθόνες πρόσωπα, κινήσεις και λεπτομέρειες που δύσκολα θα παρατηρούσαμε από την πλατεία. Το θέατρο μετατρέπεται σε ζωντανό κινηματογραφικό στούντιο. Η μουσική, ο φωτισμός και οι εικόνες δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που άλλοτε καθηλώνει και άλλοτε προκαλεί αισθητηριακό κορεσμό.

Η ιστορία ξεκινά με τον Άλαν Τούρινγκ και την προσπάθεια αποκρυπτογράφησης του Enigma στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σταδιακά, η αφήγηση ανοίγεται σε άλλα πρόσωπα και θέματα: την εφευρέτρια και ηθοποιό Χέντι Λαμάρ, την κατασκοπεία, την τεχνητή νοημοσύνη, τη συνείδηση και την προσπάθεια του ανθρώπου να κατανοήσει όσα ξεπερνούν τις δυνατότητές του. Οι διαφορετικές εποχές μπλέκονται και οι χαρακτήρες συναντιούνται πέρα από τα ιστορικά όρια. Ιδιαίτερη εντύπωση αφήνει η συνάντηση του Τούρινγκ με τη Λαμάρ, μια ήσυχη στιγμή ανθρώπινης σύνδεσης μέσα σε μια παράσταση που κινείται με μεγάλη ταχύτητα.

Στο δεύτερο μέρος, η οπτική εμπειρία γίνεται ακόμη πιο έντονη. Η δράση παρουσιάζεται μέσα από την οπτική της μηχανής, οι υπέρυθρες κάμερες μεταμορφώνουν τα σώματα σε φωτεινά περιγράμματα και τα πρόσωπα αποκτούν μια αλλόκοτη όψη. Στη σκηνή της πνευματιστικής συνεδρίας, οι εικόνες και οι κινήσεις δημιουργούν μια σχεδόν εφιαλτική ατμόσφαιρα. Είναι από τις στιγμές όπου η τεχνολογία πέρα από εντυπωσιακό εφέ, αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε αυτό που συμβαίνει.

Ωστόσο, όσο προχωρά η παράσταση, οι πολλές ιδέες δυσκολεύονται να συνδεθούν σε μια ενιαία δραματουργική γραμμή. Η τεχνητή νοημοσύνη, που θα μπορούσε να αποτελέσει ενεργό δύναμη και να επηρεάσει τη σκηνική δράση, παραμένει κυρίως αντικείμενο συζήτησης. Το ίδιο συμβαίνει με τα ηθικά διλήμματα γύρω από την αποκρυπτογράφηση και τη χρήση της γνώσης: τίθενται, αλλά δεν αποκτούν τη σύγκρουση και το βάρος που θα μπορούσαν να έχουν. Συχνά παρακολουθούμε την εικόνα στην οθόνη αντί για τους ηθοποιούς που βρίσκονται μπροστά μας, με αποτέλεσμα η ζωντανή παρουσία τους να περνά σε δεύτερο πλάνο.

Οι ερμηνευτές ανταποκρίνονται με ακρίβεια στις απαιτήσεις ενός σύνθετου σκηνικού μηχανισμού, όμως η ίδια η παραγωγή μοιάζει να εμπιστεύεται περισσότερο την τεχνολογική της δύναμη παρά τη δραματουργική εξέλιξη. Η διάρκεια και η συσσώρευση θεμάτων δοκιμάζουν την προσοχή του θεατή, χωρίς κάθε νέα ενότητα να προσθέτει αντίστοιχο βάθος.

Το «Oracle» διαθέτει εικόνες που μένουν στη μνήμη και σκηνικές λύσεις που διευρύνουν τις δυνατότητες του θεάτρου. Εκείνο που μου έλειψε ήταν η ίδια δύναμη στη σύνδεση των ιδεών και στην ανάπτυξη των ανθρώπινων συγκρούσεων. Η παράσταση εντυπωσιάζει τις αισθήσεις, αλλά δεν καταφέρνει πάντα να μετατρέψει αυτόν τον εντυπωσιασμό σε συγκίνηση ή ουσιαστικό προβληματισμό. Το τεχνολογικό της επίτευγμα είναι αναμφισβήτητο· η δραματουργία της, όμως, δεν φτάνει στο ίδιο επίπεδο.