Ελένη Μπεντίλλα: "Οι έρωτες του μυαλού μας μένουν ανεκπλήρωτοι ως αβίωτοι και ίσως να κερδίζουν περισσότερη δύναμη με τα “αν” και τα “μακάρι” της υποθετικότητας που διασφαλίζει το αλώβητό τους".

Η Ελένη Μπεντίλλα, με αφορμή το μυθιστόρημά της «Καλοκαίρι και Φθινόπωρο», μιλά για τη φιλία που αντέχει στον χρόνο, τις ταυτότητες που διαμορφώνονται μέσα από τα ταξίδια και τις επιλογές που καθορίζουν τη ζωή μας. Μέσα από τη διαδρομή της Ευτέρπης και της Ρόης, αναζητά τη σχέση ανάμεσα στην ελευθερία και τις κοινωνικές προσδοκίες, στον ανεκπλήρωτο έρωτα και στις εμπειρίες που μας ακολουθούν. Μια συζήτηση για τις αλλαγές που μας διαμορφώνουν και για τα όρια του «νωρίς» και του «αργά» όταν πρόκειται να διεκδικήσουμε τη ζωή που θέλουμε.

Η Ευτέρπη και η Ρόη είναι φίλες από τα μαθητικά τους χρόνια και μεγαλώνουν μαζί. Τι σημαίνει για εσάς μια φιλία που αντέχει στον χρόνο και στις αλλαγές της ζωής; 

Η Ευτέρπη-Πέπη και η Καλλιρόη-Ρόη είναι φίλες από μικρά κορίτσια και, όσο διαφορετικές κι αν μοιάζουν, η μία βλέπει στην άλλη το αντίγραφό της, τον καθρέφτη της. Αγκαλιάζονται ή μαλώνουν χωρίς συμφέρον και όταν η μία πέφτει, η άλλη της δίνει το χέρι να σηκωθεί. Πιστεύω, όπως οι περισσότεροι από εμάς, ότι η φιλία είναι από τα πιο πολύτιμα εφόδια στον αγώνα της ζωής.

Πόσο μπορεί ένα ταξίδι να αλλάξει τελικά τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας και τη ζωή μας; 

Από τη στιγμή που γεννιόμαστε, περπατάμε σε δρόμους – ανοιχτούς ή κλειστούς. Και αναγκαστικά παθαίνουμε, μαθαίνουμε, ενεργούμε και αλλάζουμε τη ροή των πραγμάτων. Κάθε δρόμος μάς θέτει ερωτήματα που πρέπει να απαντήσουμε για να προχωρήσουμε. Γι’ αυτό το νόημα ενός ταξιδιού δεν είναι απαραίτητα η καλοπέραση. Είναι οι απαντήσεις που καταφέρνουμε να δώσουμε. Και ο εαυτός μας είναι πάντα μέρος αυτού του ταξιδιού – ένας τόπος που πρέπει να εξερευνήσουμε και μέσα μας και έξω μας. Η αλλαγή είναι κανόνας επιβίωσης. Όπως και η σταθερότητα.

Η Ευτέρπη στη Γαλλία γίνεται «Πεπί» και γνωρίζει μια ελευθερία που δεν είχε μέχρι τότε. Τι συμβολίζει αυτή η διαφορετική ταυτότητα της ηρωίδας;

Η ελευθερία, ειδικά στα δεκαοχτώ –σε μια ηλικία ακόμη άγουρη και πεινασμένη– λειτουργεί λίγο σαν το ανοιχτήρι μιας κονσέρβας. Μας αναγκάζει να δούμε καθαρά τις εικόνες που εκθέτουμε δημόσια ως “ταυτότητά” μας και να τις συγκρίνουμε με αυτές των άλλων. Αν αφήσουμε την ελευθερία να μας διδάξει, τότε, σχεδόν αυτονόητα, εμπλουτίζουμε αυτή την ταυτότητα.

Πιστεύετε ότι ένας ανεκπλήρωτος έρωτας μπορεί να μείνει πιο δυνατός από έναν έρωτα που έζησε την καθημερινότητά του;

Πιστεύω ότι ένας ανεκπλήρωτος έρωτας μπορεί, πράγματι, να μείνει πιο δυνατός από έναν έρωτα που πέρασε μέσα από την καθημερινότητα. Οι έρωτες που μένουν μόνο στο μυαλό μας –αβίωτοι– συχνά αποκτούν μεγαλύτερη δύναμη ακριβώς εξαιτίας των «αν» και των «μακάρι». Η υποθετικότητα τους προστατεύει. Τους κρατάει αλώβητους.

Πόσο δύσκολο είναι για μια γυναίκα να ξεχωρίσει τι πραγματικά θέλει η ίδια από αυτό που η κοινωνία έχει μάθει να περιμένει από εκείνη; 

Δεν είμαστε μόνοι, γιατί από τη φύση μας δεν αντέχουμε μακριά από την «κοινωνία» που οι ίδιοι φτιάχνουμε. Αλλάζουμε εμείς, αλλάζουν και οι κοινωνίες μαζί μας. Φανταζόμαστε τους εαυτούς μας –γυναίκες και άντρες το ίδιο πια στην εποχή μας– σαν μοναχικούς ηθοποιούς πάνω σε μια σκηνή και την κοινωνία σαν το κοινό που μας παρακολουθεί. Αγωνιούμε για το χειροκρότημα ή φοβόμαστε το σφύριγμα της απόρριψης. Αλλά, όπως γνωρίζουν καλά και οι ηθοποιοί, τίποτα δεν γίνεται αυτόματα. Υπάρχει μια διαρκής συζήτηση ανάμεσα σε κρινόμενους και κριτές. Και την επόμενη φορά θα κάτσουμε εμείς στην πλατεία να κρίνουμε. Όσο μας αρέσει να παίζουμε στο έργο της ζωής, η κριτική δεν μας στενοχωρεί πραγματικά. Γιατί τίποτα τελικά δεν είναι προμελετημένο. Και έτσι, σιγά σιγά, διαμορφώνονται συνεχώς τα αληθινά μας «θέλω».

Είναι τελικά απαραίτητο να αντιμετωπίσουμε όσα αφήσαμε πίσω για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε;

Πιστεύω πως δεν μπορούμε να αφήσουμε τίποτα πίσω. Ο εαυτός μας είναι ένα ύφασμα που διαρκώς πλέκεται, ξηλώνεται και ξαναπλέκεται με τα γεγονότα που ζήσαμε, τα πρόσωπα που μας επηρέασαν, τις ενοχές και τα μυστικά που κουβαλάμε. Προχωράμε ο καθένας με το δικό του φορτίο. Και όσο περισσότερο μετακινούμαστε –από σπίτι σε σπίτι, από κατάσταση σε κατάσταση–, τόσο περισσότερο μοιραζόμαστε κομμάτια αυτού του φορτίου με τους άλλους, για να ελαφρύνουμε. Τίποτα τελικά δεν πηγαίνει χαμένο...

Ο τίτλος «Καλοκαίρι και Φθινόπωρο» μοιάζει να συνοψίζει δύο διαφορετικές εποχές της ζωής. Τι αντιπροσωπεύουν αυτές οι δύο εποχές για τις ηρωίδες σας;

Το φθινόπωρο είναι η συνέχεια αυτής της νιότης. Όχι το τέλος της, αλλά η ωρίμανσή της. Για τις ηρωίδες μου, αυτές οι δύο εποχές δεν είναι αντίθετες. Είναι δύο στάδια του ίδιου ταξιδιού.

Πίσω από την ιστορία της Ευτέρπης υπάρχει ένα μεγαλύτερο ερώτημα: πόσο αργά είναι για να διεκδικήσουμε τη ζωή που πραγματικά θέλουμε; Τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης από αυτή την αναζήτηση;

Το «νωρίς» και το «αργά» δεν είναι πραγματικότητες της φύσης· είναι όρια που βάζει το μυαλό. Και το βάσανο του μικρού παιδιού αρχίζει ακριβώς όταν οι μεγάλοι το ρωτούν: «Τι θέλεις να γίνεις όταν μεγαλώσεις;». Το έχουμε άραγε ξεπεράσει αυτό το βάσανο;

Ο συγγραφέας αφηγείται ιστορίες που, σαν τα ταξίδια, θέτουν ερωτήματα· χωρίς να παριστάνει τον δάσκαλο, τον δικαστή ή τον στρατηγό σε κάποια μάχη. Εύχομαι ο αναγνώστης να αφεθεί απλώς στο ποτάμι των λέξεων· ένα ποτάμι που προσπάθησα να κυλάει όσο πιο όμορφα και αληθινά μπορούσα.

Σας ευχαριστώ και πάλι, κυρία Βλάρα.

Βλάρα Αλεξία